Al-Muʼayyad Yahyo

Al-Mu’ayyad Yahyo (1270-yil 15-oktyabr – 1346) Yamandagi Zaydiy davlatining imomi boʻlgan; uning imomlik davri 1328-yildan 1346-yilgacha davom etgan.

Yahyo ibn Hamza Zaydiy zodagonlariga mansub edi, ammo odatda imomlarni yetkazib beradigan Rassidlar sulolasidan emasdi. U imom Ali ar-Rizoning (vafoti 818-yilda) 13-avlod avlodi edi^[1]. Qariyib yamanlik imom al-Mahdi Muhammad ibn al-Mutahhar Rasuliylar sulolasidan yirik togʻli hududlarni, jumladan tijorat va siyosiy jihatdan muhim boʻlgan Sano shahrini zabt etgan edi. U 1328-yilda vafot etgach, imomatga kamida toʻrt nafar daʼvogar paydo boʻldi. Yahyodan tashqari ularga an-Nosir Ali ibn Solah, Ahmad ibn Ali al-Fatiy va vafot etgan imomning oʻgʻli al-Vosiq al-Mutahhar kirardi. Yahyo oliy shaxs sifatida ajralib chiqib, tez orada Sanoni qoʻlga kiritdi. Shaharni oʻziga tayanch qilib, keyingi yillarda u Vadi Dahr hududida Hamdan qabilasining Toyibiy Ismoiliy guruhlariga qarshi urush olib bordi. Rasuliylar Yaman togʻli hududlaridagi yoʻqotilgan yerlarini qaytarib olish holatida emas edilar, shuning uchun Zaydiy pozitsiyalari tahdidsiz qoldi. Imom yirik olim boʻlib, eng mukammal Zaydiya fiqh kitobi hisoblangan al-Intisor hamda haqiqiy eʼtiqod yoʻlida kurashni ragʻbatlantiruvchi ad-Daʼva al-amma asarlarini yozgan^[2]. U yozgan sahifalar soni uning yashagan kunlariga teng ekani haqida xalq orasida rivoyat yurardi^[3]. Al-Mu’ayyad Yahyo 1346-yilda (yoki boshqa bir rivoyatga koʻra, 1349-yilda) vafot etgan va Zomorda dafn qilingan. Vafotidan soʻng Sanoni ikki Zaydi aka-uka, Ibrohim ibn Abdulloh va Dovud ibn Abdulloh egallab, imom unvoniga daʼvo qilmay, amir sifatida hukmronlik qildilar. Oilasi Sanani 1381-yilgacha nazorat qildi^[4].

Yana qarang

Manbalar

↑ Enzyklopädie des Islam, Vol. IV. Leiden 1934, p. 1296; https://www.hamidaddin.net/ftree/Zain13_AlHadiSharafaddin.htm (in Arabic). His pedigree is the Caliph Ali – al-Husayn – Ali – Zain al-Abidin – Muhammad al-Baqir – Jaʼfar as-Sadiq – Musa al-Kazim – Ali ar-Ridha – Muhammad Jawad – Ali az-Zaki – Jaʼfar – Idris – Ahmad – Muhammad – Ibrahim – Ali – Yusuf – Ibrahim – Ali – Hamzah – al-Mu’ayyad Yahya.
↑ Carl Brockelmann, Geschichte der arabischen Litteratur, Vol. I. Leiden 1943, p. 237.
↑ Enzyklopädie des Islam, Vol. IV. Leiden 1934, p. 1296.
↑ R. B. Serjeant & R. Lewcock, Sanʼaʼ; An Arabian Islamic City. London 1983, p. 66.

Oʻtmishdoshi: al-Mahdi Muhammad ibn al-Mutahhar	Zaydi Yaman imomi 1328-1346	Vorisi: al-Vosiq al-Mutahhar

[1] Enzyklopädie des Islam, Vol. IV. Leiden 1934, p. 1296; https://www.hamidaddin.net/ftree/Zain13_AlHadiSharafaddin.htm (in Arabic). His pedigree is the Caliph Ali – al-Husayn – Ali – Zain al-Abidin – Muhammad al-Baqir – Jaʼfar as-Sadiq – Musa al-Kazim – Ali ar-Ridha – Muhammad Jawad – Ali az-Zaki – Jaʼfar – Idris – Ahmad – Muhammad – Ibrahim – Ali – Yusuf – Ibrahim – Ali – Hamzah – al-Mu’ayyad Yahya.

[2] Carl Brockelmann, Geschichte der arabischen Litteratur, Vol. I. Leiden 1943, p. 237.

[3] Enzyklopädie des Islam, Vol. IV. Leiden 1934, p. 1296.

[4] R. B. Serjeant & R. Lewcock, Sanʼaʼ; An Arabian Islamic City. London 1983, p. 66.

[1]

[2]

[3]

[4]