Al-Kutubiy
Abu Abdulloh Muhammad ibn Shokir ad-Daroniy ad-Dimashqiy al-Kutubiy (1287–1363) – suriyalik savdogar va tarixchi.
1287-yilda Darayyada kambagʻal oilada tugʻilgan al-Kutubiy keyinchalik Damashqga koʻchib oʻtadi va u yerda kitob savdosi bilan shugʻullanib, katta boylik orttiradi[1]. Uning al-Kutubiy taxallusi „kitob sotuvchi“ degan maʼnoni anglatadi[2]. U umrining koʻp qismini Damashqda oʻtkazgan va na fuqaroviy, na diniy rasmiy lavozimni egallamagan[3]. Shu sababli uning hayoti haqida maʼlumot kam. U az-Zahabiy va Ibn Kasirning doʻsti boʻlgan. Uning janozasi 1363-yil 24-iyunda oʻqilgan[1].
Al-Kutubiy arab tilida bizgacha yetib kelgan ikki asari bilan tanilgan. ʿUyūn at-tavārīx („Tarix manbalari“) asari islom olamining birinchi hijr yilidan (milodiy 622–623-yillar) 1359-yilgacha boʻlgan umumiy tarixi haqidadir[2][3]. Asarda koʻplab olimlarning bibliografiyalari keltirilgan[2]. Asar ikkilamchi manbaga tayangan boʻlsa-da, muallifning oʻz davri uchun butunlay xos emas. Uning soʻnggi jildining muallif qoʻli bilan yozilgan qoʻlyozmasi Topkapi saroyida, Ahmet III 2922 raqami ostida saqlanadi. Yana bir nusxasi Kembrij universiteti kutubxonasida, 699 (Add. 2923) raqami bilan mavjud. U nashr etilmagan[1].
Favat al-vafayot („Vafotlar toʻplamidan tashqarida“) Ibn Xallikonning tarjimayi hol lugʻatiga qoʻshimcha asar hisoblanadi. Unda suriyalik yozuvchilarning alifbo tartibida joylashtirilgan 600 ta tarjimayi holi keltirilgan[2][3]. Asar Topkapi saroyida, Ahmet III 2921 raqamida, 1352-yilga oid muallif qoʻli bilan yozilgan qoʻlyozma sifatida saqlanadi. Mazmuni jihatidan u koʻplab noyob materiallarni oʻz ichiga oladi. Asar bir necha zamonaviy nashrlarga ega[1].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Rosenthal 1986.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Krauss-Sánchez 2010.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Richards 1998.
Adabiyotlar
- Krauss-Sánchez, Heidi R. (2010). "al-Kutubiy, Ibn Shokir". in Graeme Dunphy. Oʻrta asrlar solnomasining entsiklopediyasi. 2. Brill. p. 985.
- Richards, D. S. (1998). "al-Kutubiy, Abu Abdulloh Muhammad Ibn Shokir". Arab adabiyoti entsiklopediyasi. 2: K–Z. p. 459.
- Rosenthal, Franz (1986). "al-Kutubiy". in Bosworth, C. E.. Encyclopaedia of Islam. Volume V: Khe–Mahi (2nd nashri). Leiden: E. J. Brill. 570–571 b. ISBN 978-90-04-07819-2. https://referenceworks.brillonline.com/search?s.q=al-Kutubiy&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-2&search-go=Search.