Al-Husayn ibn Ali al-Magʻribiy
Abulqosim al-Husayn ibn Ali al-Magʻribiy (arabcha: أبو القاسم الحسين بن علي المغربي) – Abbosiylar, Ixshidiylar va Hamdoniylar sulolalariga xizmat qilgan fors millatiga mansub yirik davlat arbobi.
Hayoti
Abulqosim al-Husayn fors millatiga mansub amaldor Ali ibn Muhammad al-Magʻribiyning oʻgʻli boʻlgan. Otasi „Magʻrib devoni“ (divan al-magʻrib) rahbari lavozimiga tayinlangach, ularning oilasi „al-Magʻribiy“ nisbasini olgan[1]. Otasi kabi Husayn ham Bagʻdoddagi Abbosiylar markaziy boshqaruvida xizmat qilgan va u yerda boshqa bir amaldor Abu Ali Horun ibn Abdulaziz al-Avarijiyning singlisiga uylangan. 942-yilda amir al-umaro Ibn Roiq hokimiyatdan qulaganidan soʻng, Husayn va Abu Ali Iroqni tark etib, boshqa joydan ish izlab ketishgan. Oxir-oqibat, Husayn va uning oilasi Misrga joylashgan va u yerda hukmdor Muhammad ibn Tugʻj al-Ixshid xizmatiga kirgan[1]. Tarixchi P. Smoorning soʻzlariga koʻra, oradan biroz vaqt oʻtgach, ehtimol 946 yilda, al-Ixshid vafot etgan va Abulmisk Kafur Ixshidiylar mulkini amalda nazorat qila boshlagan davrda Abulqosim Misrni tark etib, Halabdagi Hamdoniylar amiri Sayf ad-Davla saroyiga koʻchib oʻtgan[1].
Husayn umrining oxirigacha Halabda kotib sifatida xizmat qilgan. 965-yilga kelib, u Hamdoniylar amirligi ishlarida muhim shaxsga aylangan. Oradan koʻp oʻtmay yoki baʼzi maʼlumotlarga koʻra, Hamdoniylar hududiga qaytishdan oldin vafot etgan[1]. Uning oʻgʻli Abulhasan Ali dastlab Hamdoniylar xizmatida boʻlgan, soʻngra Fotimiylar saroyiga oʻtgan va u yerda 1010-yilda deyarli butun oilasi bilan birga qatl etilgan. Faqatgina nabirasi Abulqosim al-Husayn (bobosining ismini olgan) omon qolgan va Buvayhiylar, Marvoniylar hamda Uqayliylar saroylarida navbatma-navbat xizmat qilgan. Abulqosim 1027-yilda vafot etgan[1].
Manbalar
Adabiyotlar
- Smoor, Pieter (1986). "al-Mag̲h̲ribī". in Bosworth, C. E.. Encyclopaedia of Islam. Volume V: Khe–Mahi (2nd nashri). Leiden: E. J. Brill. 1210–1212 b. doi:10.1163/1573-3912_islam_SIM_4768. ISBN 978-90-04-07819-2. https://referenceworks.brillonline.com/search?s.q=al-Mag%CC%B2h%CC%B2rib%C4%AB&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-2&search-go=Search.