Kontent qismiga oʻtish

Al-Hodiy Muhammad

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Al-Hodiy Muhammad (arabcha:الهادي محمد) (1844-yil 10-yanvarda vafot etgan) – Yaman imomi. 1840–1844-yillarda shu lavozimda boʻlgan. U Islom paygʻambari Muhammadning avlodlari boʻlgan va Yamanning Zaydiy imomatida 1597-yildan 1962-yilgacha hukmronlik qilgan Qosimiylar sulolasining aʼzosi edii. Muhammad ibn Ahmad Imom al-Mutavakkil Ahmadning oʻgʻli edi (vafoti 1816).

U jiyani al-Mansur Ali II saroyida katta lavozimni egallagan. Ikkinchisi an-Nosir Abdulloh tomonidan taxtdan agʻdarilganida, Muhammad u bilan birga qamoqqa tashlangan. 1840-yilda an-Nosir Muhammad oʻldirilgandan soʻng, u ozod qilindi va al-Hodiy Muhammad ismini olib, imomlikka koʻtarildi. Xuddi shu yili 1833-yildan beri pasttekisliklarda (Tihamada) boʻlgan Misr qoʻshinlari Yamandan chiqib ketishdi. Buning oʻrniga Abu Arish viloyatining boshligʻi Sharif Husayn ibn Ali ibn Haydar (vaf. 1851) Tihamada hokimiyatni qoʻlga oldi va Asirning boshligʻi Aid bilan ittifoq tuzdi. Pasttekislikdagi tartibsiz sharoitlar Mocha kabi qirgʻoqboʻyi shaharlarining iqtisodiyotini buzdi va koʻplab shahar aholisi Britaniya Adaniga koʻchib oʻtdi. Al-Hodiy Muhammad 1841-yilda Mocha va Taizzni tiklashga muvaffaq boʻldi[1] U bir necha bor Adandagi Britaniya hukumatidan Zaydiylar davlatiga tegishli boʻlgan yerlarni qaytarib olishda yordam soʻragan. Inglizlar buni rad etishdi va 1843-yilda Porte Husayn poshoni uning hukmronligi ostidagi hududlarga rasmiy ravishda tayinladi. Aslida Husayn oʻz xohishiga koʻra hukmronlik qilgan. Al-Hodiy Muhammad bunga qarshi harakat qilish uchun resurslarga ega emas edi va 1844-yilda vafot etdi. Uning oʻrniga jiyani al-Mansur Ali II taxtga oʻtirdi[2].

Manbalar

  1. ↑ R. B. Serjeant & R. Lewcock, Sanʼaʼ; An Arabian Islamic City. London 1983, p. 89.
  2. ↑ R. L. Playfair, A History of Arabia Felix or Yemen. Bombay 1859, p. 146-50.