Al-Hasan al-Hajjam ibn Muhammad ibn al-Qosim
| Al-Hasan al-Hajjam ibn Muhammad ibn al-Qosim | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Fos amiri | |||||
| Saltanat | 928–930 (yoki 925–927) | ||||
| Oʻtmishdoshi | Yahyo IV ibn Idris | ||||
| Davomchisi | Al-Qosim Jannun | ||||
| |||||
| Sulola | Idrisiylar | ||||
Al-Hasan ibn Muhammad ibn al-Qosim (arabcha: الحسن بن محمد بن القاسم), al-Hajjam taxallusi bilan tanilgan (الحجام, soʻzma-soʻz tarjimasi — „sartarosh“) – faqatgina Fos poytaxti va uning atrofidagi hududlarni egallagan oʻninchi Idrisiy hukmdori edi[1].
Al-Qosim Idrisiylar sulolasining yon (kadet) tarmogʻiga mansub edi: uning bobosi al-Qosim sulolaning ikkinchi hukmdori Idris IIning kichik oʻgʻli boʻlgan[2]. 922 yoki 925 yoki 928-yilda (oʻrta asr va zamonaviy manbalarda sanalar turlicha berilgan) u Fotimiylar xalifaligining Marokashdagi noibi Muso ibn Abil-Afiyaga qarshi qoʻzgʻolon koʻtarib, Fos ustidan nazoratni qayta qoʻlga kiritdi[1][3]. Ikki yildan soʻng u Ibn Abil-Afiyani jangda magʻlub etdi, biroq oʻzi Fosga hokim qilib tayinlagan Hamid ibn Hamdon tomonidan xiyonatga uchrab, zindonga tashlandi va Fos Musoga topshirildi[1][3].
Shundan soʻng Ibn Abil-Afiya Hamid ibn Hamdon va Fotimiylar bilan kelishmovchilikka borib, idrisiylarga qarshi taʼqib boshladi, keyin esa 931-yilda Fotimiylarning dushmanlari boʻlgan Umaviylarning Kordova xalifaligi tomoniga oʻtdi[3]. Soʻngra Hamid ibn Hamdon, idrisiylar, ularning raqiblari boʻlgan Abu Sahl oilasi, Muso ibn Abil-Afiya va sarkarda Maysur boshchiligidagi Fotimiylar oʻrtasida murakkab kurash boshlandi[2]. Hasanning ukasi al-Qosim Jannun Ibn Abil-Afiyaga qarshi Fatimiylar bilan ittifoqda boʻlib, shimoliy Marokashdagi Rif togʻlarida Idrisiy amirligini barpo etishga muvaffaq boʻldi[1], biroq 944-yilda oʻz pozitsiyasini Umaviylar tomoniga oʻzgartirdi[2].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Eustache 1971, s. 1036.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Benchekroun 2018.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Benchekroun 2016.
Adabiyotlar
- Benchekroun, Chafik T. (2016). "Les Idrissides entre Fatimides et Omeyyades" (French). Revue des mondes musulmans et de la Méditerranée 139: 29–50. doi:10.4000/remmm.9412.
- Benchekroun, Chafik T. (2018). "Idrīsids". in Fleet, Kate; Krämer, Gudrun; Matringe, Denis et al.. Encyclopaedia of Islam (3- nashri). Brill Online. ISSN 1873-9830. http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_ei3_COM_32374.
- Eustache, D. (1971). "Idrīsids". in Lewis, B.. Encyclopaedia of Islam. Volume III: H–Iram (2nd nashri). Leiden: E. J. Brill. 1035–1037 b. OCLC 495469525. http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_islam_SIM_3495.
| Vakant Fotimiylar bosqini Lavozimni soʻnggi marta Yahyo IV
|
Idrisiy amiri 928–930 |
Vakant Fotimiylar bosqini Title next held by al-Qosim Jannun
|