Al-Gavhar saroyi
Al-Gavhar saroyi (arabcha: قصر الجوهرة Qaṣr al-Gavhara), Bijou saroyi nomi bilan ham tanilgan, saroy va muzey boʻlib, Qohirada joylashgan. Saroy Qohira qal’asidagi Muhammad Ali masjidining janubida joylashgan. U 1814-yilda Muhammad Ali posho tomonidan buyurtma asosida qurilgan.
Saroy loyihasini tuzish va barpo etish uchun turli mamlakatlardan hunarmandlar jalb qilingan, jumladan yunonlar, turklar, bolgalar va albanlar[1]:17. Hunarmandlar saroy majmuasining bir qismi sifatida turli inshootlarni qurganlar: „kazarmalar, maktablar, qurol-yarogʻ ombori, qora kukun (porox) zavodi va zarbxona“[1]:17. Saroy turkcha koʻshk uslubidagi ikki qavatli pavilyon sifatida bunyod etilgan. Unda gʻarb uslubidagi oynalar boʻlib, ular koʻpincha oval shakldagi oeil-de-boeuf bilan bezatilgan. Fransuz meʼmori va muhandisi Pascal Coste saroy xizmatkorlari va amaldorlari uchun turar joy qismlarini qoʻshish uchun yollangan. Saroyning bir tomonida haush (ichki hovli), ikkinchi tomonida esa piramidalar va Nil manzarasi boʻlgan.
1822-yilda yongʻin tufayli saroyning yogʻoch qismlari ikki kun davom etgan alanga ichida vayron boʻlgan. Keyinchalik Muhammad Ali inshootni kengaytirib, „yirik marmar favvora, ustunli tosh ayvonlar va portiklar, gulzorlar koʻrinishidagi gul qoplamasi va apelsin daraxtlari bogʻlari, hatto britaniyalik lord Hastingsning sovgʻasi boʻlgan hayvonot bog‘i (unda sher, ikki yoʻlbars va fil boʻlgan)“ bilan yanada hashamatli koʻrinish olgan[1]:17.
Ikki yil oʻtib, 1824-yilda, porox portlashi oqibatida kelib chiqqan yongʻin saroyga yana zarar yetkazdi. Muhammad Ali vestibyul, zina va yoʻlaklarni qurish uchun Italiyadan katta marmar plitalarni olib keldi[1]:18.
1825-yilda ingliz sayyohi Anne Catherine Elwood saroyning hashamatini, xususan, undagi ulkan zalni tasvirlab, bu xona „raqs tushish, suhbat uchun alohida xonalar, musiqa tinglash, kitob oʻqish, oʻyin oʻynash va tamaddi uchun yon xonalar“ga ega ekanini yozgan[1]:18.
Muhammad Alining rasmiy devoni yoki qabulxonasi, posho mehmonlarni qabul qiladigan zalda, unga Fransiyaning Louis-Philippe I tomonidan yuborilgan 1000 kg li lyustra osilgan[1]:19.
Saroyning Posho zalidagi ayrim rasmlarda chet ellik elchilarni qabul qilish manzaralari tasvirlangan.
Saroyda, shuningdek, Italiya qiroli sovgʻa qilgan Muhammad Ali poshoning taxti ham saqlanadi[2].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Johnston, Shirley. Egyptian Palaces and Villas. New York: Abrams, 2006. ISBN 0-8109-5538-5. Photographs by Sherif Sonbol
- ↑ „Kasr El-Gawhara or Jewel Palace“. www.egyptianmuseums.net. Qaraldi: 2018-yil 14-mart.