Al-Fadl ibn Marvon
Al-Fadl ibn Marvon (arabcha: الفضل بن مروان; taxminan 774 — 864) Abbosiylar xalifaligining nasroniy arab amaldori boʻlib, xalifa al-Mu’tasim davrida (hukmronlik qilgan: 833–842) vazir darajasigacha koʻtarilgan. U IX asr davomida xalifalik maʼmuriyatida muhim rol oʻynagan iroqlik nasroniy amaldorlar qatorining birinchisi edi.
Fadl faoliyatini Horun ar-Rashid (hukmronligi 786–809) davrida xalifa qoʻriqchilarining boshligʻi boʻlgan Harsama ibn Aʼyonning xizmatkori sifatida boshladi. Uning boshqaruvchilik isteʼdodi Horunning nazariga tushdi va u uni Devon al-Xirojga (yaʼni „yer soligʻi boshqarmasi“ga) kotib etib tayinladi. Horun vafotidan keyin yuz bergan fuqarolar urushi davrida Fadl Iroqdagi mulklariga chekinadi. Aynan oʻsha yerda u xalifa al-Maʼmun (hukmronligi 813–833) ning ukasi, keyinchalik xalifa boʻlgan Abu Isʼhoq (al-Mu’tasim) ning eʼtiboriga tushgan. Abu Isʼhoq uning soliq va qishloq xoʻjaligi boʻyicha chuqur bilimlarini qadrlardi. 828-yilda Abu Ishoq uni oʻzi bilan Misrga olib bordi va soʻng divan al-xarajga boshliq etib tayinladi.
Al-Maʼmun 832–833-yillarda Vizantiya imperiyasiga qarshi yurishda boʻlgan paytda Fadl Bagʻdodda xalifaning noibi sifatida qolgan. al-Maʼmunning oʻlimi xabari kelganda al-Mu’tasimga sadoqat qasamyodi (bayʼat) keltirilishini ham aynan u taʼminlagan. 833-yil sentabrida u keng vakolatlarga ega vazir etib tayinlandi, ammo xarajatlarni qisqartirishga, ayniqsa xalifaning saroy ahliga saxovatli inʼomlarini cheklashga urinishlari 836-yil fevralida uning lavozimdan olinishi bilan yakunlandi. U 864-yilda, taxminan 90 yoshida vafotigacha Mu’tasim va uning vorislariga soliq masalalari boʻyicha maslahatchi sifatida xizmat qilishda davom etdi.
Manbalar
- Sourdel, Dominique (1965). "Al-Faḍl b. Marwān". in Lewis, B.. Encyclopaedia of Islam. Volume II: C–G (2nd nashri). Leiden: E. J. Brill. p. 730. OCLC 495469475. https://referenceworks.brillonline.com/search?s.q=Al-Fa%E1%B8%8Dl+b.+Marw%C4%81n&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-2&search-go=Search.
| Oldingisi | Abbosiylar xalifaligi vaziri 833–836 |
Keyingisi |