Al-Buxoriy masjidi
| Masjid | |
Al-Buxoriy masjidi
| |
 | |
Al-Buxoriy masjidi (malaycha: Masjid Albukhary) — Malayziyaning Keda shtati Alor Setor shahrida joylashgan masjid. Al-Buxoriy majmuasining maʼnaviy markazi hisoblanadi. Majmua tarkibida, shuningdek, Al-Buxoriy xalqaro universiteti va tibbiyot markazi ham mavjud[1][2].
Masjid malayziyalik xayriyachi Tan Sri Sayid Muxtor al-Buxoriy tomonidan tashkil etilgan Al-Buxoriy jamgʻarmasi buyurtmasi asosida qurilgan[3]. Mazkur masjid Malayziya poytaxti Kuala-Lumpur shahrida joylashgan Masjid Al-Buxoriy masjidi bilan bir xil nomga ega. Kuala-Lumpurdagi masjid ham Al-Buxoriy jamgʻarmasi tomonidan qurilgan boʻlib, Alor-Setordagi masjiddan 5 yil keyin bunyod etilgan[4].
Tarixi
Masjidga tamal toshi qoʻyish marosimi 1999-yil 15-yanvarda boʻlib oʻtgan. Marosim oʻsha paytdagi Malayziya Bosh vaziri Mahathir Muhammad tomonidan oʻtkazilgan. Qurilish ishlari 2000-yil mart oyida boshlangan[5].
Masjid qurilishi 2001-yilda toʻliq yakunlangan. Bino 2001-yil 22-noyabrda (hijriy 1422-yil 6-Ramazon) Keda sultoni Abduhalim Muazzam Shoh tomonidan rasman ochilgan.
2020-yil dekabr oyida masjid qoshida Al-Buxoriy masjidi galereyasi ochilgan. Kedada oʻziga xos ilk maskan boʻlgan ushbu galereya masjid tarixi va uning meʼmoriy taraqqiyotini namoyish etishga moʻljallangan[6][7].
Meʼmorchiligi
Masjid RDA Harris Design Group kompaniyasining meʼmori Abduharris Usmon tomonidan loyihalashtirilgan. Uning meʼmoriy qiyofasi islom olamining turli hududlariga xos uslublarni uygʻunlashtirgan. Xususan, Turkiya, Eron, Misr va Marokash meʼmorchiligidan ilhomlanib bunyod etilgan. Loyihadan koʻzlangan maqsad islomiy meʼmoriy merosning rang-barangligini namoyon etish edi[4][8].
Gumbazlar va minoralar
Masjidning tashqi koʻrinishida yettita koʻk gumbaz ajralib turadi. Ular islom dini taʼlimoti tarqalgan yetti qitʼani ramziy jihatdan ifodalaydi. Asosiy gumbazning ichki qismi Allohning 99 ismi bitilgan nafis oʻymakor naqshlar bilan bezatilgan.[9].
Asosiy gumbazning loyihasida Eronning Isfahon shahridagi Shoh masjidi (Imom masjidi) meʼmorchiligidan katta taʼsir seziladi. Masjidning balandligi 47.92 m (157.2 ft) boʻlgan ikkita minorasi mamluk meʼmorchiligi uslubida qurilgan boʻlib, ularning loyihasida Madinadagi Al-Masjid an-Nabaviy meʼmorchiligi ham namuna sifatida olingan.
Ichki qism va hovli
Masjid kirish qismida suv inshootlari va hovuzlar bilan bezatilgan ichki hovli (sahn) mavjud. Ushbu meʼmoriy yechim Oʻzbekistonning Samarqand shahridagi Imom al-Buxoriy majmuasi meʼmorchiligini eslatadi.
Masjidning asosiy namozxonasida taxminan 3 000 kishi namoz oʻqishi mumkin. Hovli va uning atrofidagi hududlarni ham hisobga olganda, masjid majmuasi hayit namozlari kabi koʻpchilik ishtirok etadigan marosimlarda 15 000 nafargacha kishini sigʻdira oladi[10][11].
Yana qarang
- Masjid Albukhary (Kuala Lumpur) — Kuala-Lumpurdagi qardosh masjid.
- Malayziyadagi masjidlar roʻyxati
- Malayziyada islom
Manbalar
- ↑ „Masjid – Portal PBT Kedah“. pbt.kedah.gov.my. Qaraldi: 2025-yil 10-dekabr.
- ↑ KHAMELIA, AMIRA „Masjid Al‑Bukhary - JomMaiKedah.com“ (en-US) (2025-yil 31-iyul). Qaraldi: 2025-yil 10-dekabr.
- ↑ „King receives Albukhary Foundation chairman in audience at Johor palace“ (en). Malay Mail (2025-yil 6-dekabr). Qaraldi: 2025-yil 10-dekabr.
- ↑ 4,0 4,1 „Portal SISMIM“. masjid.islam.gov.my. Qaraldi: 2025-yil 10-dekabr.
- ↑ „Dr Mahathir visits Albukhary Foundation Gallery at British Museum in London“ (en). Malay Mail (2019-yil 16-iyun). Qaraldi: 2025-yil 10-dekabr.
- ↑ Bernama „Watch: Dr M visits London's Albukhary Gallery; becomes centre of attention | New Straits Times“ (en). NST Online (2019-yil 16-iyun). Qaraldi: 2025-yil 10-dekabr.
- ↑ „Galeri Masjid Albukhary yang pertama di Kedah“ (ms). Kosmo! (2021-yil 12-yanvar). Qaraldi: 2025-yil 10-dekabr.
- ↑ „Masjid Albukhary (The Albukhary mosque), Alor Setar“. Seni Lama Melayu (2011-yil 10-mart). Qaraldi: 2025-yil 10-dekabr.
- ↑ „The most breathtaking mosques in Malaysia“. Free Malaysia Today (2019-yil 5-iyul). Qaraldi: 2025-yil 10-dekabr.
- ↑ Mukhtar, Ahmad Mukhsein „Sultan Sallehuddin observes Aidiladha with over 1,000 worshippers | New Straits Times“ (en). NST Online (2025-yil 7-iyun). Qaraldi: 2025-yil 10-dekabr.
- ↑ Basyir, Mohamed „King officiates Masjid Nabawi inspired Al-Bukhary Mosque in Penang | New Straits Times“ (en). NST Online (2019-yil 20-dekabr). Qaraldi: 2025-yil 10-dekabr.
