Al-Baytul Amin masjidi
| Masjid | |
 | |
| Mamlakat |  Indoneziya
|
| Hudud | Sharqiy Yava viloyati |
| Shahar | Jember |
| Koordinatalar | 8°10′6″S 113°42′2″E / 8.16833°S 113.70056°E |
| Yoʻnalishi | sunniy |
| Masjid turi | Jomeʼ-Masjid |
| Meʼmoriy uslub | Yevropa va arab meʼmorchiligi |
| Meʼmor | Yaying Kaliefadi Kesser |
| Asosiy sana: 1976-yil
| |
| Hajmi | 2,000–3,000 nafar namozxon binoda, 5,000 nafar namozxon hovlida |
| Gumbazlar soni | 7 ta |
| Gumbazlar soni | 7 ta |
| Gumbaz balandligi | 14.585 metr (47.85 ft) (asosiysi) |
| Gumbaz yoʻgʻonligi | 34 metr (112 ft) (asosiysi) 20 metr (66 ft) (keyingi yirik gumbazlar) |
| Minoralar soni | 1 ta |
| Minoralar soni | 1 ta |
| Minoralar balandligi | 32.9 metr (108 ft) |
| Holati | amaldagi |
| Tarovih | 
|
| Saharlik va iftorlik |
|
Al-Baytul Amin masjidi (indonezcha: Masjid Jami' Al-Baytul Amin) – Indoneziyaning Sharqiy Yava viloyati, Jember shahridagi alun-alun (shahar maydoni) yaqinida joylashgan masjid. Majmua ikki binodan iborat: 1894-yilgacha qurilgan mustamlaka davri masjidi va 1976-yilda foydalanishga topshirilgan yetti gumbazli inshoot. Birinchisi hozir maktab sifatida ishlatiladi. Ikkinchisi esa Surabayada faoliyat yuritgan meʼmor Yaying Kaliefadi Kesser tomonidan loyihalangan boʻlib, Jakartadagi Parlament majmuasiga oʻxshaydi. Yetti gumbazli inshootda islomning turli jihatlariga ishoralar koʻp boʻlib, jumladan yetti osmon, besh ustun va iymon, boʻysunish hamda goʻzallik yaratishning uch unsuriga murojaat qilinadi.
Tavsifi
Al-Baytul Amin masjidi Indoneziyaning Sharqiy Yava viloyati, Jember shahrida joylashgan[1], manzili: Patrang, Jember Lor, Sulton Agung koʻchasi 2-uy[2]. U alun-alun (shahar maydoni) yaqinida joylashgan[3], old tomonida esa ichi boʻsh keramika gʻishtlardan terilgan hovli mavjud[4]. Masjid gumbazlar ostida 2,000–3,000 kishini sigʻdira oladi, hovlida esa yana 5,000 nafar jamoatni joylashtirish mumkin[5].
Dastlabki masjid mahalliy, Yevropa va arab meʼmorchiligi uygʻunligidan iborat edi[1]. Eski masjidning shimolida joylashgan hozirgi masjid esa[3]. oʻzaro tutash yetti gumbazdan iborat boʻlib, islom kosmologiyasidagi yetti osmonni ifodalaydi[1]. Bu gumbazlar pastdagi xonalar maydonining deyarli barchasini yopib turadi[6], shuningdek, balandligi 32.9 metr (108 ft) ga yetadigan besh qirrali bitta minorani ham oʻz ichiga oladi[7]. Gumbazlarning bir-biriga kirishib ketgan shakli tufayli mahalliy aholi orasida masjid masjid keong („salyangoz masjidi“) nomi bilan mashhur[4].
Diametri 34 metr (112 ft) va eng baland nuqtasi 14.585 metr (47.85 ft) boʻlgan markaziy gumbaz ikki qavatdan iborat[8]. Ikkinchi qavat balandligi 6 metr (20 ft) boʻlgan, aylana uzunligi taxminan 2 metr (6 ft 7 in) ni tashkil etuvchi oʻn yetti ustun bilan koʻtarib turiladi[9]. Ustunlar soni Indoneziya mustaqilligi sanasini (1945-yil 17-avgust) hamda Muhammadga birinchi vahiy kelgan ehtimoliy sanalardan birini (17-Ramazon) ramziy ifodalaydi. Ushbu gumbazdagi mehrob uch ravoqdan iborat boʻlib, iymon, boʻysunish va goʻzallik yaratishni anglatadi[1]. Asosiy ravoq tepasiga Toha surasining 14-oyati yozilgan, chap va oʻng ravoqlar tepasiga esa Alloh va Paygʻambar Muhammadning ismlari bitilgan. Gumbaz atrofida Nur surasi yozilgan[4]. Pol qismi Italiyadan keltirilgan Karrara marmaridan yasalgan[1].
Asosiy gumbazning chap va oʻng tomonidagi navbatdagi eng yirik gumbazlar diametri 20 metr (66 ft) va eng baland nuqtasi 8.43 metr (27.7 ft) ga teng. Bundan ham chaproqda va oʻngroqda joylashgan navbatdagi gumbazlar diametri 11 metr (36 ft) va eng baland nuqtasi 5.95 metr (19.5 ft) ga teng. Bu toʻrtta gumbaz ham ibodat uchun ishlatiladi[6]. Markaziy gumbaz bilan birga bu besh ibodat makoni farz namozlarning beshtasini, shuningdek islomning besh ustunini ramziy ifodalashi koʻzda tutilgan[8]. Tashqi chap va oʻng tomonda eng kichik ikki gumbaz boʻlib, ularda tahorat (abdest) uchun joy ajratilgan. Bu gumbazlarning diametri 8 metr (26 ft) boʻlib, balandligi 4.22 metr (13.8 ft) ga yetadi[6]. Tahorat uchun suv gumbazlarning ichki devori boʻylab qurilgan favvoralardan, shuningdek markaziy ustundan keladigan quvurdan olinadi[10].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Solichah 2023.
- ↑ Siswanto 2025.
- ↑ 3,0 3,1 Surabaya Today 2023.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Ijal 2022.
- ↑ Permani 2025.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Yudianto et al. 2021, s. 13.
- ↑ Yudianto et al. 2021, s. 17.
- ↑ 8,0 8,1 Yudianto et al. 2021, s. 14.
- ↑ Yudianto et al. 2021, ss. 14–15.
- ↑ Yudianto et al. 2021, s. 16.
Havolalar
Vikiomborda „Al-Baytul Amin masjidi“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.
 | Masjid haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berishingiz mumkin. |