Al-Attor masjidi
| Masjid | |
 | |
| Mamlakat |  Livan
|
| Shahar | Tripoli |
| Koordinatalar | 34°26′11.4″N 35°50′43.4″E / 34.436500°N 35.845389°E |
| Yoʻnalishi | sunniy |
| Masjid turi | Jomeʼ-Masjid |
| Meʼmoriy uslub | Nomamluk meʼmorchiligi |
| Meʼmorlar |
|
| Asosiy sana: | |
| Gumbazlar soni | 1 ta |
| Gumbazlar soni | 1 ta |
| Minoralar soni | 1 ta |
| Minoralar soni | 1 ta |
| Qurilish materiallari | tosh, marmar |
| Holati | amaldagi |
| Tarovih | 
|
| Saharlik va iftorlik |
|
Al-Attor masjidi (arabcha: مسجد العطار) sunniy islom jome masjidi, Livanning Shimoliy gubernatorligidagi Tripolining Eski shahridagi Bob al-Hadidda joylashgan. Masjid Mamluk davrida, milodiy 1350-yilda qurilgan[1].
Masjid oʻzining noodatiy reja tuzilishi bilan mashhur, ichki qismi boshqa maʼlum boʻlgan hech bir masjid turiga oʻxshamaydi[2]:76, shuningdek, Tripoli manzarasining ajralmas qismi boʻlgan kvadrat shaklli minorasi[2]:75 va shahardagi eng baland mamluk minorasi bilan tanilgan[3]. 2022-yil holatiga koʻra, ushbu maskanda arxeologik qazishmalar davom etar edi, shu bilan birga u hanuz sunniy musulmonlar[4] uchun faol ibodat joyi[5] va sayyohlik maskani sifatida xizmat qilmoqda[6].
Tarixi
Al-Attor masjidi tarixi bahsli, biroq keng tarqalgan fikrga koʻra, bu joy ilgari salibchilar cherkovi boʻlgan[2]:69, degan daʼvo birinchi marta Ar-Rihla at-Taroblusiyya sayohatnomasini yozgan olim Abd al-Gʻaniy an-Nabulsiy tomonidan ilgari surilgan[1]. Cherkovdan masjidga aylanish jarayonining aniq mohiyati turlicha tarzda talqin qilinadi[1]. Bir taxminga koʻra, masjid vayron qilingan cherkov xarobalari ustiga qurilgan, boshqa biriga koʻra esa omon qolgan salibchilar cherkovining binosi shunchaki masjidga aylantirilgan, yana bir taxmin esa bu bino hech qachon cherkov boʻlmagan, balki boshidanoq masjid sifatida bunyod etilganini taʼkidlaydi[1]. Ehtimoliy cherkov tarixi qanday boʻlishidan qatʼi nazar, bino masjid sifatidagi hikoyasi XIV asrda boshlanadi. Masjid ichidagi bitik uning bunyod etilgan sanasini milodiy 1350-yil deb koʻrsatadi. Masjidning barpo etilishi „al-Attor“ nomi bilan bogʻlangan badavlat atir-savdogar tomonidan qilinadigan vaqf xayriya (vaqf xayriya[7]) orqali amalga oshirilgan, deb hisoblanadi[1]. Masjid koʻpincha „Attorlar masjidi“ deb atalishiga qaramay, u atirfurushlar korporatsiyasi bilan bogʻliq boʻlmagan[2]:69. Shuningdek, asoschining mamluk boʻlmagani taxmin qilinadi, bu esa Al-Attorni Tripolidagi birinchi no-mamluk masjidi qiladi[1]. Masjid asos solinganidan keyin bir necha marotaba oʻzgartirish va taʼmirlardan oʻtgan va u Livandagi birinchi ilmiy arxeologik qazishmalar olib borilgan masjid boʻlgan[5].
Arxitekturasi
Masjidga uchta kirish (portal) bor: sharqiy kirish — asosiy kirish, gʻarbiy kirish va shimoliy kirish. Inshootning markaziy qismini asosiy namozxonalar zali tashkil etadi (janubdan shimolga yoʻnalgan) boʻlib, u gumbazli tuzilishga olib boruvchi baraban tonoz bilan yopilgan. Sharqiy kirishdan namozxonalar zaliga olib boruvchi bir vestibyul va uning shimolida joylashgan tahorat xonasi mavjud. Janub tomonda asosiy namozxonalar zaliga tutash qibla devori joylashgan boʻlib, markazda minbar, sharqda esa mehrob joylashgan. Minora shimol tomonda joylashgan[1].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Kuhn, Miriam (2008). "The 'Attar Mosque in Tripoli". Mamlūk Studies Review (The Middle East Documentation Center (MEDOC), University of Chicago) XII (2). 2018. doi:10.6082/M1QF8R1D. Archived from the original on 2026-04-30. https://web.archive.org/web/20260430034012/https://knowledge.uchicago.edu/record/1150. Qaraldi: 2026-03-17.Al-Attor masjidi]]
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Salam-Liebich, Hayat „The Architecture of the Mamluk City of Tripoli“ (1983). 2025-yil 2-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 17-mart.
- ↑ „Visits Tripoli“. Umayyad Route. Qaraldi: 2022-yil 29-oktyabr.
- ↑ „Tripoli“ (en-US). The Forum for Cities in Transition. 2022-yil 29-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 29-oktyabr.
- ↑ 5,0 5,1 Aysh, Hazem; Elsamahy, Eslam; Felix, Mary (2022-09-30). "Calculating Vandalism Risk Assessment for Archaeological Findings within Heritage Buildings: The Case of Al-Attar Historical Mosque in Tripoli Lebanon". Architecture and Planning Journal 28 (2). doi:10.54729/IQDC4292. ISSN 2079-4096. https://digitalcommons.bau.edu.lb/apj/vol28/iss2/2.
- ↑ „Northern Lebanon Religious Sites“. www.visit-lebanon.org. Qaraldi: 2022-yil 29-oktyabr.
- ↑ Deguilhem, Randi (2008-01-01), „The Waqf In The City“, The City in the Islamic World (2 vols.), BRILL, 929–956-bet, doi:10.1163/ej.9789004162402.i-1500.248, ISBN 9789047442653, qaraldi: 2022-10-29
Adabiyotlar
- Salam-Liebich, Hayat. The Architecture of the Mamluk City of Tripoli. Cambridge: The Aga Khan Program for Islamic Architecture, 1983.
- Meinecke, Michael. Die Mamlukische Architektur in Ägypten und Syrien (648/1250 bis 923/1517). Glückstadt: Verlag J. J. Augustin, I/76, II/165., 1992.
Havolalar
Vikiomborda „Al-Attor masjidi“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.- „Jami' al-'Attar“ (A selection of 19 historical images and architectural plans of the mosque from various architectural views). ARCHNET (1986). 2025-yil 2-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 2-dekabr.
 | Masjid haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berishingiz mumkin. |