Al-Abbos masjidi (Yaman)
| Masjid | |
Al-Abbos masjidi (Yaman)
| |
 | |
Al-Abbos masjidi — Yamanning Sano shahridan janubi-sharqda joylashgan Xavlon mintaqasidagi Asnaf qishlogʻidagi tarixiy masjid. Milodiy 1125-yilda (hijriy 519-yil) Sulayhiylar sulolasi sultoni Muso ibn Muhammad al-Fotih buyrugʼiga binoan bunyod etilgan[1]. Islomdan avvalgi davrlardanoq muqaddas sanalib kelgan joyda bunyod etilgan[1].
Tarixi
Masjidning milodiy 1125-yilda barpo etilganligi inshoot ichidagi yozuvlar orqali tasdiqlangan. Masjid shu joyga dafn etilgan deb taxmin qilinadigan, islom dinida eʼzozlanadigan shaxs al-Abbos sharafiga nomlangan[2].
1980-yillarga kelib, masjid tomi vaqt oʼtishi va atrof-muhit taʼsiri natijasida yemirila boshlagan. 1985-yilda Yaman hukumati Fransiyaning Yaman tadqiqotlari markazidan yordam soʻragan[3]. Tom ehtiyotkorlik bilan qismlarga ajratilib, saqlab qolish maqsadida Sano shahridagi Yaman Milliy muzeyiga olib borilgan[2].
Restavratsiya ishlari 1987-yilda boshlangan boʼlib, restavrator Marylene Barret va meʼmor Abdulloh al-Hadramiy kabi yamanlik hamda fransuz mutaxassislaridan iborat guruh rahbarlik qilgan. Restavratsiya 1996-yilda yakunlanib, asosiy eʼtibor inshootning asl qiyofasi va meʼmoriy merosini saqlab qolishga qaratilgan[3].
Meʼmorchiligi
Masjid qurilishida saboiy tilidagi bitiklar tushirilgan yirik ohaktosh bloklaridan foydalanilgan boʻlib, bu materiallar avvalgi diniy inshoot yoki islomdan avvalgi davrga oid yodgorlikdan olinib, qayta foydalanilganini koʻrsatadi[4].
Binoda oltita ustun boʼlib, ulardan toʻrttasi qadimiy tosh ustun, ikkitasi esa xom gʻishtdan ishlangan. Tosh ustunlarning uchtasida asl oʻymakor kapitellar hozirgacha saqlanib qolgan. Devorlarning quyi qismi toshdan, yuqori qismlari esa Yamanda keng tarqalgan anʼanaviy usul — xom gʻishtdan barpo etilgan[5].
Masjid tomi gul va geometrik naqshlar, shuningdek, boʻyoq va zarhal bilan bezatilgan arab xattotligi tushirilgan 22 ta kassetali yogʻoch paneldan iborat. Mazkur tom restavratsiya ishlarining asosiy obyektlaridan biri boʻlgan[2][6].
Restavratsiya va eʼtirof
Al-Abbos masjidida olib borilgan restavratsiya ishlari 2004-yilda Ogʻa Xon meʼmorchilik mukofoti bilan eʼtirof etilgan[3].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 „Archnet > Site > Al-Abbas Mosque Restoration“ (en-US). www.archnet.org. Qaraldi: 2025-yil 2-iyun.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 „Archnet > Publication > Restoration of Al-Abbas Mosque“ (en-US). www.archnet.org. Qaraldi: 2025-yil 2-iyun.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 „Restoration of Al-Abbas Mosque“. Aga Khan Development Network. Qaraldi: 2025-yil 2-iyun.
- ↑ „The Diversity of Mosque Architectures“. The Institute of Ismaili Studies. Qaraldi: 2025-yil 2-iyun.
- ↑ „مسجد العباس.. تحفة معمارية عمرها قرابة 900 عام“ (ar). Qaraldi: 2025-yil 2-iyun.
- ↑ „Al-Abbas Mosque Restoration“. Archnet. Qaraldi: 2025-yil 2-iyun.