Ahmadnagar bosqini (1657)
| Shivaji tomonidan Ahmadnagarga bosqin (1657) | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Boburiylar — Maratxalar urushlari | |||||||
| |||||||
| Raqiblar | |||||||
| Qoʻmondonlar | |||||||
| Kuchlar | |||||||
| 3 000 otliq | 3 000 otliq | ||||||
| Yoʻqotishlar | |||||||
| Nomaʼlum | Nomaʼlum | ||||||
Ahmadnagar bosqini 1657-yilda Shivaji boshchiligidagi maratxalar Bijopur sultonligini qoʻllab-quvvatlash maqsadida Ahmadnagar shahrigacha bostirib kirganida yuz berdi. Biroq bosqin qaytarildi.
Tarixi
Shivaji mustaqillikka erishganidan soʻng Boburiylar davlati va Adilshohiylar bilan tinch munosabatlarni saqlab keldi. Bijopur sultoni Muhammad Odilshoh vafotidan soʻng boburiy shahzoda Avrangzeb Bijopurga bostirib kirishga tayyorgarlik koʻra boshladi hamda Adilshohiylar zodagonlarini Boburiylar xizmatiga oʻtishga koʻndirishga urindi[2].
Bu orada Shivaji Boburiylarning Ahmadnagar noibi Multafat Xon bilan muzokara olib borib, agar Boburiylar uning Adilshohiylar sultonligidan bosib olgan qalʼalarini tan olsa, ular tomoniga oʻtishni taklif qildi. Biroq Avrangzebning mavhum iltifot va himoya vaʼdalari hamda unga bergan javobi Shivajini qanoatlantirmadi. Ayni paytda, Boburiylarning bostirib kirishiga toʻsqinlik qilish maqsadida Adilshoh Shivajiga Boburiylar hududlariga hujum qilish evaziga yanada qulayroq shartlarni taklif etdi. Shivaji bu taklifga rozi boʻldi.
Bosqin
1657-yil mart oyi oxirida Avrangzeb qoʻshinlari Bidar qamalida toʻplangan edi[2]. Bu vaqtda 3 000 otliq askarga boshchilik qilgan maratxa sarkardalari Minaji Bhonsla va Kashi Boburiylar hududidagi Chamargunda qishlogʻi hamda boshqa maʼmuriy birliklarga hujum qilib, ularni vayron qildilar. Ular Ahmadnagar darvozalarigacha yetib borib, katta xavotir uygʻotdilar. Ayni paytda Shivaji shimolda joylashgan Junnarga hujum qildi. Tunda shahar devorlariga oshib tushgan maratxalar qoʻriqchilarni oʻldirib, shaharni talon-toroj qildilar. Ular 300 000 hun miqdoridagi naqd pul, 200 ta ot, shuningdek, koʻplab qimmatbaho kiyim-kechak va zargarlik buyumlarini qoʻlga kiritdilar[3]. Maratxa bosqinchilarining muvaffaqiyatiga mahalliy boburiy amaldorlarning beparvoligi sabab boʻldi. Ushbu hujumlar haqida xabar topgan Avrangzeb zarur choralarni koʻrib, Ahmadnagar okrugiga qoʻshimcha qoʻshin yubordi.
Boburiy amaldorlari Nasiri Xon va Iraj Xon 3 000 otliq askardan iborat qoʻshin bilan ushbu okrugda joylashgan edi, biroq ularning harakati sust kechdi. 30-aprel kuni ular Bir parganasiga kirib bordilar, toʻrt kun oʻtgach esa Ashti tomon yoʻl oldilar. Bu ularning yurishi ancha sust boʻlganini koʻrsatadi. Ayni paytda boburiy sarkardasi Multafat Xon Mirzo Xon bilan birga Ahmadnagardan chiqib, Chamargunda qishlogʻini ozod qildi va 28-aprel kuni Minajini magʻlub etdi. Shunga qaramay, maratxalar yana bir muddat pargana hududida harakatlanishda davom etdilar. Biroq har ikki sarkarda gʻalabani davom ettirib, oxir-oqibat Chamargunda maʼmuriy hududini maratxalardan tozaladi.
Bu orada Shivaji Junnar hududida bir muddat qolib ketdi. Yordamchi kuchlar yaqinlashayotgani haqida xabar topgach, xavf kuchaygan paytda Ahmadnagar tomon chekindi va shaharni talon-toroj qila boshladi. 31-may kuni Nasiri Xon voqea joyiga yetib kelib, Shivaji qoʻshiniga kutilmaganda hujum qildi va uni deyarli qurshab oldi. Koʻplab marathalar halok boʻldi, koʻplari yaralandi, qolganlari esa qochishga majbur boʻldi. Biroq boburiylar ularni taʼqib qilmadi, chunki otlari holdan toygan edi. Shundan soʻng Avrangzeb sarkardalariga qarshi hujum uyushtirish va Shivaji hududlariga bostirib kirishni buyurdi. Ammo musson mavsumining kuchli yomgʻirlari boshlanib, harbiy yurish yakunlandi. Shivaji oʻz saltanatiga qaytdi, boburiy amaldorlar esa oʻz qarorgohlariga chekindilar.
Manbalar
- ↑ Rapson, Richard Burn, Edward James. The Cambridge History of India Volume 4. S. Chand, 1963 — 257-bet.
- ↑ 2,0 2,1 Sarkar, Jadunath. Shivaji and His Times, 2-nashr (en), London: Longmans, Green and Co., 1920 — 56–60-bet.
- ↑ The history of the contest with Shiva is given in Grant Duff, i. 162—164, Kambu 3b, and Adab, 110b—112a (Aurangzib's letters to Shaista Khan), 147a—149a (to Multafat Khan), 153a—157a (to Nasiri Khan).