Ahmad ibn Isroil al-Anbariy
Abu Jaʼfar Ahmad ibn Isroil al-Anbariy (arabcha: أبو جعفر أحمد بن إسرائيل الأنباري; 824 yoki 825-yilda tugʻilgan – 869-yil 8-sentyabrda vafot etgan)[1] IX asrning oʻrtalarida Abbosiylar xalifaligida davlat amaldori boʻlgan. Xalifa al-Mu’tazz (h. 866–869) davrida vazir lavozimida xizmat qilgan. Uning siyosiy faoliyati toʻsatdan yakun topgan, 869-yilning may oyida turk sarkardasi Solih ibn Vosifning buyrugʻi bilan hibsga olingan va keyingi toʻrt oy davomida qiynoqqa solinib, oʻldirilgan.
Hayoti
Abbosiylar byurokratiyasidagi bir qancha boshqa amaldorlar singari Ahmad ibn Isroil ham nasroniy nestoriylardan boʻlgan oiladan chiqqan[2]. Davlat xizmatida faoliyat boshlagan va kotib sifatida Samarrada Abbosiy xalifalariga xizmat qilgan. 843–844-yillarda xalifa al-Vosiq (h. 842–847) davrida kotiblarni umumiy tozalash kampaniyasi doirasida hibsga olingan, jarimaga tortilgan va qamchilangan, biroq keyinchalik ozod etilgan va lavozimini saqlab qolishga ruxsat berilgan[3]. Xalifa al-Mutavakkil (h. 847–861) davrida esa xalifaning oʻgʻli va ikkinchi vorisi al-Mu’tazzning bosh kotibi etib tayinlangan, shuningdek, vazir Ubaydulloh ibn Yahyoning Soliq boshqarmasi (devon al-xaroj) boʻyicha oʻrinbosari etib ham tayinlangan[4].
865-yilda raqib xalifalar al-Mustaʼin va al-Mu’tazz oʻrtasidagi ichki urush paytida Ahmad al-Mustaʼin Bagʻdodga qochib ketganidan soʻng unga qoʻshilgan. Ahmad shahar al-Mu’tazzning qoʻshini tomonidan qamal qilinayotgan paytda Bagʻdodda qolgan[5]. Urush davom etar ekan, u mojaroni tugatish tarafdoriga aylangan va Bagʻdod hokimi Muhammad ibn Abdulloh ibn Tohirni al-Mu’tazz bilan sulh tuzishga va al-Mustaʼinni taxtdan voz kechishga majbur qilishga koʻndirishga uringan[6]. Muhammad ibn Abdulloh tinchlikka rozi boʻlganidan soʻng, Ahmad taslim boʻlish shartlarini muhokama qilish uchun yuborilgan delegatsiyalarning yetakchi aʼzosi boʻlib xizmat qilgan. Bu muzokaralar natijasida al-Mustaʼin 866-yil yanvar oyida taxtdan agʻdarilgan[7]. Urushni tugatish yoʻlidagi harakatlari mukofoti sifatida al-Mu’tazz Ahmadni Xatlar boshqarmasi (devon al-barid) rahbari etib tayinlagan[8] va oradan koʻp oʻtmay uni oʻziga vazir qilib tayinlagan[9].
Manbalar
- ↑ Sourdel, p. 295 n. 2; al-Tabari, v. 36: p. 9
- ↑ Sourdel, pp. 295–96, 304
- ↑ Al-Tabari, v. 34: pp. 8–9
- ↑ Al-Yaʼqubi, p. 595; al-Tabari, v. 34: p. 164
- ↑ Al-Tabari, v. 35: p. 83
- ↑ Al-Tabari, v. 35: pp. 103–04
- ↑ Al-Tabari, v. 35: pp. 97, 106
- ↑ Al-Tabari, v. 35: p. 105
- ↑ Al-Tabari, v. 35: p. 115; Sourdel, p. 295
Adabiyotlar
- Bosworth, C.E. (1993). "Al-Mu'tazz Bi-'llah". in Bosworth, C. E.. Encyclopaedia of Islam. Volume VII: Mif–Naz (2nd nashri). Leiden: E. J. Brill. ISBN 978-90-04-09419-2. https://referenceworks.brillonline.com/search?s.q=Al-Mu%27tazz+Bi-%27llah&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-2&search-go=Search.
- Shaban, M. A. Islamic History: A New Interpretation, Volume 2, A. D. 750–1055 (A. H. 132–448). Cambridge: Cambridge University Press, 1976. ISBN 0-521-21198-0
- Sourdel, Dominique. Le Vizirat Abbaside de 749 à 936 (132 à 224 de l’Hégire) Vol. I Damascus: Institut Français de Damas, 1959.
- Al-Tabari, Abu Jaʼfar Muhammad ibn Jarir. The History of al-Tabari. Ed. Ehsan Yar-Shater. 40 vols. Albany, NY: State University of New York Press, 1985–2007.
- Al-Yaʼqubi, Ahmad ibn Abu Yaʼqub. Historiae, Vol. 2. Ed. M. Th. Houtsma. Leiden: E. J. Brill, 1883.
| Oldingisi Jaʼfar ibn Mahmud al-Iskafiy
|
Abbosiylar xalifaligi vazirlari 866 – 869-yil may |
Keyingisi |