Ahmad bin Qutlugʻ
Ahmad bin Qutlugʻ (ozarbayjoncha va forscha: احمد بن قتلغ; 1403-yilda vafot etgan) – Aq Qoyunlu konfederatsiyasining uchinchi beyi (1389–1403).
Hayoti
Ahmad Faxriddin Qutlugʻ-Beg va Despina Xotunlarning toʻrt oʻgʻlidan eng kattasi edi[1]. 1379-yilda u otasi tomonidan sulton Alouddin Ali boshchiligidagi Eretnid hujumini qaytarish uchun Erzincanga yuboriladi[2]. Keyinchalik ittifoq Ahmadning qizi bilan Erzingan beyi Mutahhartan oʻrtasidagi nikoh orqali mustahkamlandi[2]. Shundan soʻng Ahmad Sivasga hujum qilib, Eretnidlar generallaridan biri, Qozikalon Burhoniddinning sarkardasini oʻldirdi[2]. Shaharni egallay olmaganidan soʻng, u chekinishga majbur boʻldi[2]. 1388-yilda Ahmad Burhoniddinga sodiqligini bildirib, ukasi Qora Usmonni garov sifatida Sivasda qoldirdi[2].
Ahmad otasi Qutlugʻ-Beg vafotidan taxminan oʻn yil avval Aq Qoyunluning harbiy rahbarligini oʻz zimmasiga olgan edi[3]. 1389-yilda otasi vafotidan keyin Mutahhartan Qora Qoyunluning yordamiga tayangan holda ularning shartnomasini buzdi[3]. Bir qator harbiy toʻqnashuvlarda magʻlubiyatga uchragach, Ahmad Sivasda Burhoniddin himoyasini izlashga majbur boʻldi[3]. Burhoniddin ittifoqchisi sifatida u Tokat va Amasiyaning itoatsiz vassallariga qarshi yurishlar qildi. Shu bilan bir vaqtda Ahmad Aq Qoyunluning yakka hukmdoriga aylana oldi. 1395-yilda u Qozikalon Burhoniddin bilan birga Erzinganga hujum qildi, shahar egallandi va talon-taroj qilindi[4]. Ahmadga shahar va Boyburtni oʻz ichiga olgan hudud berildi[5].
1396-yilda Qora Usmon Ahmadda qarshi bosh koʻtardi[5]. Ahmad Amir Temur yaqinlashayotgani haqida xabar olgach, Erzingandan qochib ketgani uchun Burhoniddinning nazaridan qoldi[5]. 1403-yilga kelib, oddiy qonundan tashqari jinoyatchi sifatida qaralgan Ahmad Qora Usmon tomonidan qamoqqa olindi[5].
Manbalar
- ↑ Woods 1999, s. 36, 202.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Woods 1999, s. 36.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Woods 1999, s. 37.
- ↑ Woods 1999, s. 38-39.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 Woods 1999, s. 39.
Adabiyotlar
- Woods, John E.. The Aqquyunlu: Clan, Confederation, Empire. The University of Utah Press, 1999.