Afgʻonistonning islomgacha boʻlgan tarixi
Afgʻonistonning islomgacha boʻlgan davriga oid arxeologik tadqiqotlar Afgʻonistonda Ikkinchi Jahon urushidan soʻng boshlangan va 1970-yillarning oxirigacha Sovet Ittifoqi tomonidan bosib olingan vaqtgacha davom etgan. Arxeologlar va tarixchilar Afgʻonistonda odamlar kamida 50 000 yil oldin yashagan va mintaqadagi dehqon jamoalari dunyodagi eng qadimgilardan biri boʻlgan deb taxmin qilishadi. Shaharlashgan madaniyat eramizdan avvalgi 3000-2000-yillar orasida mavjud boʻlgan. [1] Afgʻoniston hududidan paleolit, mezolit, neolit, bronza va temir davrlariga xos boʻlgan artefaktlar topilgan.
Hind vodiysi sivilizatsiyasi Afgʻonistonning shimoli-sharqiy qismigacha choʻzilgandan soʻng, [2] u yerda eroniy qabilalar yashagan va miloddan avvalgi 500-yilgacha Buyuk Doro (Dor I) oʻzining fors qoʻshini bilan uni Ahamoniylar tarkibiga kiritish uchun yurish qilganiga qadar u yerda midiyalar nazorati ostida boʻlgan. Miloddan avvalgi 330-yilda Makedoniyalik Iskandar Gaugamela jangida Fors imperatori Doro III ni magʻlub etganidan keyin bu yerga bostirib kirdi. Afgʻonistonning katta qismi Salavkiylar imperiyasining, soʻngra Yunon-Baqtriya qirolligining bir qismiga aylandi. Selevk I Nikator Chandragupta Maurya tomonidan magʻlub boʻldi va qizini tinchlik shartnomasida berdi. Mamlakatda turli qabilalar yashagan va keyingi ikki ming yilliklar davomida turli xil qirolliklar tomonidan boshqarilgan. 7-asrda Islom kelishidan oldin, hozirgi Afgʻonistonda bir qator dinlar, jumladan zardushtiylik, hinduizm va buddizm amal qilgan. [3] Hindukushdagi Kaffiriston mintaqasi 19-asrgacha oʻzgartirilmagan.
Tarixdan oldingi davr
Louis Dupree, Pensilvaniya universiteti, Smitson instituti va boshqalar Afgʻonistonda odamlar kamida 50 000 yil oldin yashagan va mintaqadagi dehqon jamoalari dunyodagi eng qadimgi jamoalardan biri boʻlgan deb taxmin qilishadi.
Afgʻoniston tarixdan oldingi davrda ham, qadimgi va yangi davrlarda ham qoʻshni mintaqalar bilan madaniyat va savdo-sotiq orqali bogʻlanganga oʻxshaydi. Shahar sivilizatsiyasi miloddan avvalgi 3000-2000-yillarda boshlangan boʻlishi mumkin. Arxeologik topilmalar bronza davrining mumkin boʻlgan boshlanishini koʻrsatadi, u oxir-oqibat Afgʻonistondan butun qadimgi dunyoga tarqaladi. Shuningdek, mintaqaning Mesopotamiya bilan erta savdo aloqalari boʻlganligiga ishoniladi. [4]
Manbalar
- ↑ „The Pre-Islamic Period“. Library of Congress Country Studies on Afghanistan (1997). Qaraldi: 2010-yil 16-avgust.
- ↑ The Ancient Indus: Urbanism, Economy, and Society. pp.1
- ↑ Ende, Werner. Islam in the World Today: A Handbook of Politics, Religion, Culture, and Society. Cornell University Press, 15 April 2010 — 257-bet. ISBN 9780801464898. „At the time of the first Muslim advances, numerous local natural religions were competing with Buddhism, Zoroastrianism, and Hinduism in the territory of modern Afghanistan.“
- ↑ Warwick Ball, 2008, 'The Monuments of Afghanistan: History, Archaeology and Architectureʼ: 261, London.