Adsorbentlar

Adsorbentlar (lot. ad — yonida va sorbens — yutuvchi) — tabiatda uchraydigan va sunʼiy yoʻl bilan tayyorlanadigan, disperelik darajasi yuqori boʻlgan (qarang Dispers sistemalar) juda katta tashqi (gʻovaksiz) yoki ichki (gʻovakdor) sirtli jismlar. Suyuq yoki gaz holidagi moddalar adsorbsiyasi xuddi shu adsorbentlar sirtida sodir boʻladi. Tabiiy adsorbentga opoka (govaqtosh), gilmoya va boshqa kiradi. Sunʼiy adsorbent uglevodorodlarni termik parchalash yoki tutatish (kurum olish), oʻta qizdirilgan suv bugʻi bilan kremniy organik moddalarni gidrolizlash (aerosillar), dagʻal dispers sistemalarni kimyoviy jihatdan faollash yoki modifikatsiyalash (faol kumir, faollantirilgan gil) va boshqa yoʻllar bilan olinadi. Adsorbentning adsorbsion xususiyati qattiq jismning tabiatiga, sirt tuzilishiga, kattaligiga, gʻovaklarining tuzilishiga bogʻliq. Ular, asosan, gʻovaksiz, yirik gʻovakli, mayda govakli va aralash gʻovakli turlarga boʻlinadi. Adsorbent protivo gazlarda ishlatiladi, gaz va suyukliklarni tozalash va quritishda, polimerlarning toʻldirgichlari sifatida va boshqa maqsadlarda keng qoʻllanadi.

Adabiyotlar

• OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil