Abu Zakariyya al-Varjlaniy
Abu Zakariyya al-Varjlaniy | |
|---|---|
arabcha: أبو زكرياء الوارجلاني | |
| Shaxsiy maʼlumotlar | |
| Vafoti | 1078-yil yoki 1081-yildan keyin |
| Mashhur ish(lar)i | Kitab Siyar al-Aimma va Axbaruhum |
Abu Zakariyya al-Varjlani (arabcha: أبو زكرياء الوارجلاني) — ibodiy olim, u asosan oʻzining tarjimayi hollar toʻplamiga bagʻishlangan Kitob siyari-l-aʼimma va axboruhum asari bilan tanilgan.
Hayoti
Tarixiy manbalar Abu Zakariyya al-Varjlaniy hayoti haqida oz maʼlumot beradi; mavjud tafsilotlarning aksariyati Ahmad ad-Darjiniyning xabarlari va al-Varjlaniy oʻz asarlaridagi tarqoq ishoratlardan kelib chiqadi[1]. Manbalarda uning toʻliq ismi Abu Zakariyya Yahyo ibn Abu Bakr ibn Said al-Yahrasniy al-Varjlaniy tarzida keltiriladi. Uning nisbasi boʻlmish al-Yahrasniy (yoki al-Yarasniy) uni Banu Yahrasn qabilasiga, yaʼni tarixan hozirgi Tunisdagi Jirba orolidan to Liviya hududidagi Nafusa togʻlari va Tunisning Jerid mintaqasigacha yoyilgan yerlarni egallagan berber qabilasiga mansubligini bildiradi[2]. U ehtimol hozirgi Jazoir hududidagi Vargʻlonda tugʻilgan boʻlib, bu uning oilasi avvalgi koʻchishdan soʻng u yerge kelib joylashib boʻlishi mumkinligini anglatadi[3].
Abu Zakariyya al-Varjlaniy tirikchilikni dehqonchilik bilan amalga oshirgan va Vargʻlonda doimiy yashamagan, biroq u vaqti-vaqti bilan oʻz jamoasi bilan aloqalarni saqlash uchun u yerga borib turgan[3].
Asarlari
Uning asosiy asari — Kitob siyari-l-aʼimma va axboruhum boʻlib, u asosan Magʻrib olimlarining tarjimai hollariga bagʻishlangan va ayniqsa Rustamiylar sulolasi tarixi hamda ulardan keyin ibodiy jamoasiga yoʻl koʻrsatgan shaxslar haqida maʼlumot beradi[4]. Matn, shuningdek, Fotimiylar sulolasining dastlabki davri haqida ham maʼlumot beradi[5]. Ushbu solnoma keyingi ibodiy tarixchilari, jumladan ad-Darjiniy va ash-Shammoxiy, uchun asosiy manba boʻlib xizmat qilgan va ular bu asar materiallaridan keng foydalanganlar. U Shimoliy Afrikadagi ibodiylar tarixi haqida bizgacha yetib kelgan eng qadimiy ibodiy hujjat hisoblanadi[5]. Avad Xlifatning taʼkidlashicha, Abu Zakariyya maʼlum etnik guruhlarga, xususan kelib chiqishini rustamiylar sulolasi bilan bogʻlaydigan forslarga nisbatan maʼlum bir xolislik mavjud emasligini taʼkidlaydi[6].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ Larbi 1982, s. 24.
- ↑ Al-Zarwil 2017, s. 262-263.
- ↑ 3,0 3,1 Al-Zarwil 2017, s. 263.
- ↑ Abu al-Qasim 2015, s. 373.
- ↑ 5,0 5,1 E. B 1984.
- ↑ Khleifat 1978, s. 14-15.
Adabiyotlar
- الزرويل [Al-Zarwil], صالح [Salah] (2017). "الكتابة التاريخية عند أبي زكرياء يحيى الوارجلاني (ت474ه/1081م)" (ar). مجلة المعارف للبحوث والدراسات التاريخية [Majallat al-Ma'arif lil-Buhuth wa al-Dirasat al-Tarikhiyya] 3 (4): 260-283. https://asjp.cerist.dz/en/article/36670.
- أبو القاسم [Abu al-Qasim], سعد الله [Sa'd Allah]. تاريخ الجزائر الثقافي، من الفتح الإسلامي إلى نهاية القرن التاسع الهجري, 1st (ar), Algiers (Algeria): عالم المعرفة [Aalam al-Ma'rifah] — 373–376-bet. ISBN 978-9947-912-70-6.
- الورجلاني [Al-Warjlani], أبو زكرياء [Abu Zakariyya]. كتاب سير الأئمة و أخبارئهم المعروف بتاريخ أبي زكرياء, 2nd (ar), Beirut (Lebanon): دار الغرب الإسلامي [Dar al-Gharb al-Islami], 1982.
- خليفات [Khleifat], عوض [Awad]. نشأة الحركة الإباضية (ar). Jordan: مطابع دار الشعب [Matabi' Dar al-Sha'b], 1978 — 14-15-bet.
- E. B (1984). "Abū Zakarīyā al-Wargalani" (fr). Encyclopédie berbère (1): 103. ISSN 1015-7344. https://journals.openedition.org/encyclopedieberbere/812.