Kontent qismiga oʻtish

Abu Jaʼfar Muhammad ibn Ahmad al-Bagʻdodiy

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Abu Jaʼfar Muhammad ibn Ahmad al-Bagʻdodiy (arabcha: أبو جعفر محمد بن أحمد البغدادي‎‎) ilk Fotimiylar xalifaligi davrida yuqori martabali amaldor boʻlgan.

Hayoti

Nisbasidan ham maʼlumki, Abu Jaʼfar Abbosiylar xalifaligi poytaxti Bagʻdoddan boʻlgan[1]. Ehtimol shialik tarafdorlaridan biri boʻlganligi bois vazir Ali ibn Iso ibn al-Jarroh tomonidan taʼqibga uchragan va Iroqni tark etib, gʻarbga tomon yoʻl olishga majbur boʻlgan[1]. Gʻarbga yoʻl olib, Sijilmasa shahriga yetib borgan. Bu yerda bagʻdodliklardan iborat kishilar jamoasi anchagina koʻp boʻlib, Abu Jaʼfar Ismoiliylar yetakchisi va keyinchalik Fotimiylar xalifaligiga asos solgan Abdulloh al-Mahdiy Billoh bilan uchrashgan[1].

Al-Bagʻdodiy oʻz bilimi va qobiliyati bilan tezda al-Mahdiyning iltifotiga sazovor boʻlgan va al-Mahdiy uni oʻziga maslahatchi va kotib qilib olgan[1]. Soʻngra Abu Jaʼfar Andalus poytaxti Kordovada biroz muddat hayot kechirgan. U yerda mahalliy adabiy doiralarda mashhurlikka erishgan, biroq uning asl vazifasi al-Mahdiy nomidan josuslik qilish, diniy targʻibot va agentlik faoliyatini olib borish edi[2].

911-yil yanvar oyida Abu al-Yusr ar-Riyodiy vafot etganidan soʻng, Abu Jaʼfar xalifaning bosh kotibi lavozimini egalladi. Bu maqomda u xalifalik devoni va pochta xizmatini boshqardi[2]. Bu tizim ayni paytda razvedka xizmati sifatida ham xizmat qilardi. Bu lavozimda u „mukammal kotib“ sifatida tanildi[1] va tez orada al-Mahdiy saroyidagi eng nufuzli shaxsga aylandi[2].

934-yilda al-Mahdiy vafot etganidan soʻng ham Abu Jaʼfar oʻz lavozimida xizmat qilishni davom ettirdi. U, shuningdek, vafotiga qadar ham ushbu lavozimni egallab turgan boʻlishi mumkin. Abu Jaʼfar uch nafar Fotimiy xalifalariga, jumladan, al-Mahdiy, al-Qoim (h. 943–946) va al-Mansurga (h. 946–953) xizmat qilgan[1]. Abu Jaʼfarning vafot sanasi nomaʼlum[1]. Vafotidan keyin uning oʻrnini quli Javhar as-Siqiliy egallagan, Javhar keyinchalik Fotimiylar uchun mohir harbiy sarkarda sifatida tanilib, Misrni fath etgan[2].

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Halm 1991.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Dachraoui 1981.

Adabiyotlar

  • Brett, Michael. The Fatimid Empire, The Edinburgh History of the Islamic Empires. Edinburgh: Edinburgh University Press, 2017. ISBN 978-0-7486-4076-8. 
  • Dachraoui, Farhat (1981). Le Califat Fatimide au Maghreb (296-365 H. / 909-975 Jc.). Historie Politique et Institutions [The Fatimid Caliphate in the Maghreb (296-365 AH / 909-975 CE). Political History and Institutions] (PhD thesis) (French). Tunis.{{cite thesis}}: CS1 maint: unrecognized language ()
  • Halm, Heinz. Das Reich des Mahdi: Der Aufstieg der Fatimiden (de). Munich: C. H. Beck, 1991. ISBN 978-3-406-35497-7. 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Abu_Jaʼfar_Muhammad_ibn_Ahmad_al-Bagʻdodiy&oldid=258756" dan olindi