Abu Hanifa masjidi

Abu Hanifa masjidi
	Masjid
	Abu Hanifa masjidi; مسجد أبي حنيفة
Mamlakat	Iroq
Hudud	Bagʻdod viloyati
Joylashuvi	Bagʻdod shahri, Aʼzamiya tumani
Yoʻnalishi	sunniy
Masjid turi	Jomeʼ-Masjid
Meʼmoriy uslub	Islom meʼmorchiligi
Oʻlchami	5000 namozxon
Gumbazlar soni	4
Gumbazlar soni	4
Minoralar soni	2
Minoralar soni	2
Minoralar balandligi	35 m (115 ft)
Qurilish materiali	marmar, tosh, suvoq, oltin, temir, alyuminiy

Abu Hanifa masjidi (arabcha: مسجد أبي حنيفة‎‎), Buyuk Imom masjidi (arabcha: جامع الإمام الأعظم‎‎) nomi bilan ham tanilgan, sunniy masjid va ziyoratgoh boʻlib, Iroqning Bagʻdod viloyati Bagʻdod shahrining shimoliy qismidagi Aʼzamiya tumanida joylashgan. Majmua Bagʻdoddagi eng mashhur masjidlardan biri boʻlib, islom olimi, Hanafiylik mazhabi asoschisi Abu Hanifa an-Nu’mon qabri atrofida bunyod etilgan.

Asrlar davomida majmua koʻplab oʻzgarishlarni boshdan kechirgan. Jumladan, tashqi kuchlar tomonidan vayron qilingan, qayta qurilgan va kengaytirilgan. Masjid Abu Hanifaning ehtirom bilan aytiladigan taxallusi al-imām al-aʿdham („Buyuk peshvo“) nomidan olingan Aʼzamiya tumanida joylashgan.

Tavsifi va meʼmorchiligi

Masjidning umumiy maydoni 10 0000 m² boʻlib, 5 000 nafar ibodatchini sigʻdira oladi. Juma namozlarida odatdagi ibodatchilar soni 1 000 nafarni tashkil etadi, kundalik oddiy namozlarda esa masjidga 200–250 nafar ibodatchi tashrif buyuradi^[1].

Asosiy zal va yoʻlaklar

Asosiy zal maydoni 578 m² boʻlgan ulkan toʻrtburchak zal. U 8 ta marmar ustundan iborat boʻlib, ularning ustida katta gumbaz oʻrnatilgan. Qandillarni ushlab turish uchun temir zanjirlar osilgan^[2], uning atrofida tosh va ganchdan yasalgan 3 ta toʻrtburchak ustun ustiga qurilgan yana 3 ta gumbaz mavjud. Asosiy zal gumbazi eshiklar va ustunlar singari mayda, aniq bezaklar bilan bezatilgan^[2]. Devorlar ham yer sathidan 3 metr balandlikkacha Iordaniya marmari bilan qoplangan. Asosiy zalda geometrik naqshlar bilan qoplangan, atrofida 4 ta ustun qurilgan 2 ta mehrob boʻlgan. Ular nafis bezaklar va Baqara surasi yozuvlari bilan bezatilgan^[3].

Masjidda asosiy zalni oʻrab turadigan ikki yoʻlak boʻlgan: biri sharq tomonda, ikkinchisi shimol tomonda. Har birining maydoni 800 m². Yoʻlaklar tepasida 12 ta ustunga tayanadigan 26 ta gumbaz qurilgan. Ularning har biri orasidagi masofa 4.5 m^[4]. Yoʻlaklarga olib kiradigan 3 ta eshik boʻlgan: biri turar joy mavzesi tomondan, ikkitasi bozorlarga qaragan tomondan qurilgan^[5].

Qabr xonasi

Asosiy gumbaz ostida joylashgan qabr xonasi keng. Abu Hanifa xona oʻrtasiga dafn etilgan, uning qabri metall panjarali yogʻoch zarih bilan yopilgan.

Masjidning asosiy unsurlari
Asosiy kirish qismlardan birining roʻparasidagi namoz zali
Gipostil uslubida qurilgan namoz yoʻlaklari ustidagi gʻumbazlardan biri
Gumbaz ichki qismlaridan biri, batafsil bezaklar bilan bezatilgan
Muqarnas bezaklar bilan bezatilgan gumbaz osti, gumbaz bilan qoplangan asosiy namoz zalining ichki qismi
Abu Hanifaning zarihi

Yana qarang

Manbalar

↑ „Abu Hanifa Mosque“. Masajid al-Iraq. 2016-yil 17-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 9-iyun.
↑ ^2,0 ^2,1 Al-A'dhami 1964, s. 37.
↑ Al-A'dhami 1964, s. 40.
↑ Al-A'dhami 1964, s. 42.
↑ Al-A'dhami 1964, s. 43.

Adabiyotlar

Al-A'dhami, Hashim. Buyuk Imom masjidi va al-A'zamiya masjidlari tarixi (ar). Baghdad al-Ani Press, 1964.
Al-Azzawi, Abbas. Ikki bosqin oralig‘idagi Bag‘dod tarixi, 5th, 1936.

Havolalar

Vikiomborda „Abu Hanifa masjidi“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.

[Masajid_al-Iraq-1] „Abu Hanifa Mosque“. Masajid al-Iraq. 2016-yil 17-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 9-iyun.

[FOOTNOTEAl-A'dhami196437-2] 2,0 ^2,1 Al-A'dhami 1964, s. 37.

[FOOTNOTEAl-A'dhami196440-3] Al-A'dhami 1964, s. 40.

[FOOTNOTEAl-A'dhami196442-4] Al-A'dhami 1964, s. 42.

[FOOTNOTEAl-A'dhami196443-5] Al-A'dhami 1964, s. 43.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]