Abu Bakr at-Turtushiy
Abu Bakr Muhammad ibn al-Valid at-Turtushiy ابو بكر محمد بن الوليد الطرطوشي | |
|---|---|
| Shaxsiy maʼlumotlar | |
| Tavalludi |
milodiy 1059-yil (hijriy 451-yil) Tortosa, Tortosa taifasi |
| Vafoti |
milodiy 1126-yil (hijriy 520-yil) Iskandariya, Fotimiy Misri |
| Dini | Islom |
| Era | hijriy 5 va 6-asr boshlarida |
| Hudud | Al-Andalus va Yaqin Sharq |
| Yurisprudensiya | Molikiy[1] |
| Imom | Ash’ariy |
| Asosiy qiziqish(lar)i | Fiqh, siyosiy nazariya |
| Mashhur ish(lar)i | Siroj al-Muluk fi Suluk al-Muluk (podshohlik sifatlari haqida podshohlar chirog‘i) |
| Boshqa nomlari | at-Turtushiy |
Abu Bakr Muhammad ibn al-Valid at-Turtushiy (arabcha: ابو بكر محمد بن الوليد الطرطوشي) (1059-yilda tug‘ilgan; milodiy 1126-yilda vafot etgan; hijriy 451-yil — hijriy 520-yil; ko‘proq Abu Bakr at-Turtushiy yoki shunchaki at-Turtushiy nomi bilan tanilgan) — XII asrning eng nufuzli andalusiy siyosiy faylasuflaridan biri. Uning Kitob Siroj al-Muluk (Podshohlar chirog‘i) asari o‘rta asrlar islom olamida yaratilgan siyosiy nazariyaga oid eng muhim ishlardan biri bo‘lgan. At-Turtushiy, shuningdek, Molikiy mazhabida yetuk faqih ham edi.
Hayoti
Abu Bakr milodiy 1059-yilda Al-Andalusning shimoliy mintaqasidagi Ebro deltasidagida Tortosa shahrida tug‘ilgan; bu davrda mintaqa tobora parchalangan bo‘lib, turli taifa qirolliklariga bo‘lingan edi. U dastlab Saragosaga sayohat qilib, mashhur olim va shoir Abu al-Valid al-Bajiydan ta’lim oldi. Ispaniyada bo‘lgan paytida u andalusiy qomusiy olim Ibn Hazmning falsafiy va siyosiy risolalari bilan ham tanishgan.
U ilm talabida safar qilib, musulmon olamining turli hududlaridagi olimlardan tahsil olishga intilgan va sharqda hatto Bagʻdodgacha borgan. Yo‘l-yo‘lakay u Damashq, Halab, Qohira va Iskandariyada ham to‘xtagan. Alaloqibat Fotimiylar davridagi Iskandariyada muqim yashab qolib, u yerda madrasada dars bergan. At-Turtushiy Misrdagi Fotimiylar sulolasining ismoiliy mafkurasiga qat’iy qarshi chiqqan. Shuningdek, u al-Andalusning al-Murobit hukmdori Yusuf ibn Tashfin uchun fatvo chiqarib, unga Ispaniyaga bostirib kirish va bo‘linib ketgan Taifa qirolliklarini ag‘darishga ruxsat bergan. Uning eng mashhur asari Siroj al-Muluk (سراج الملوك) (Podshohlar chirog‘i) bo‘lib, u siyosiy nazariyaga oid muhim risola hisoblanadi[2].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ Moshe Gil, A History of Palestine, 634–1099, p 424. ISBN 0521599849
- ↑ Abu Bakr al-Turtushi’s “Siraj al-Muluk”: A Masterpiece of Andalusi Political Philosophy (Wayback Machine saytida December 3, 2013, sanasida arxivlangan)