Abdulvohid al-Marrakushiy
| ʽAbdulvohid al-Marrakushiy | |
|---|---|
| عبد الواحد المراكشي | |
| Tavalludi |
Abdulvoḥid ibn ʿAlī al-Tamīmī al-Marrākushīy tax. 1185[1] |
| Vafoti |
tax. 1262[1] Qohira, Mamluk sultonligi |
| Kasbi | tarixchi |
Abdulvohid al-Marrokushiy (arabcha: عبد الواحد المراكشي; tax. 1185 — tax. 1262) Muvahhidlar davrida yashagan Magʻriblik tarixchi boʻlgan.
Hayoti
Abdulloh al-Vahid tax. 1185-yilda Yoqub al-Mansur hukmronligi davrida Marokashda tugʻilgan, 1194-yilda u oʻqishni davom ettirish uchun Fos shahriga koʻchib oʻtgan, biroq ilmiy maqsadlarda ikki shahar oʻrtasida qatnab turishda davom etgan. 1206-yilda u toʻqqiz yil davomida yashagan al-Andalusga koʻchib ketgan va soʻngra Marokashga qaytgan. 1224-yilda u Kitab al-mujib fi talxis axbar ahl al-Magʻrib (Magʻrib ahlining tarixini qisqacha bayon qiluvchi yoqimli kitob) asarini yakunlagan, bu asar Muvahhidlar sulolasi hamda undan avvalgi Murobitlar sulolasi tarixiga, shuningdek musulmonlar tomonidan zabt etilishidan boshlab 1224-yilgacha boʻlgan al-Andalus tarixining qisqacha bayoniga bagʻishlangan[2]. Kitob koʻplab latifalar bilan yengil uslubda yozilgan. Abdulvohidning tushuntirishicha, uning maqsadi talabalarga ham maʼlumot beradigan, ham ularni koʻngilochar tarzda, qisqacha yetkazish edi, chunki ilmiy tarixiy kitoblar odatda haddan tashqari uzun boʻlib, bu baʼzan oʻquvchini zeriktirishi mumkin. Kitobda Ibn Rushd (Abdulvohidning zamondoshi) haqida qimmatli maʼlumotlar, shuningdek bevosita Muvahhidlar arxivlaridan olingan maʼlumotlar, turli shahzodalar va muallif guvoh boʻlgan voqealar bayoni mavjud.
U Muvahhidlar harakatiga va uning asoschilar qabilasi boʻlgan Masmudaga hurmat bilan munosabatda boʻlishga vaʼda bergan boʻlsa-da, kitob ancha xolis boʻlib, unda ayrim podshohlarning xatti-harakatlariga tanqidlar, shuningdek harakat asoschisi Ibn Tumart va uning taʼlimoti haqida betaraf bayon keltirilgan. Buning yana bir jihati shuki, Muvahhidlarning raqiblari boʻlgan Almoraviylar haqida ham ularning yaxshi amallari munosib tarzda eʼtirof etilgan. Shuningdek Muvahhid shahzodalari oʻrtasidagi ichki toʻqnashuvlar voqealari ham toʻgʻri qayd etilgan. Bir asr oʻtib Mariniylar davrida yashab ijod qilgan Ibn Abu Zar oʻz hayoti davrida sodir boʻlgan muhim fitna va qoʻzgʻolonlarni tilga olmasdan oʻtgan.
Abdulvohid umrini Misrda yakunlagan, chunki u oʻz kitobida Muvahhidlarning keyingi davr voqealari unga batafsil yetib kelmaganini, chunki u uzoqda boʻlganini qayd etadi.
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 Gerhard Bowering, Patricia Crone, Mahan Mirza. The Princeton Encyclopedia of Islamic Political Thought. Princeton University Press, 2013 — 241-bet. ISBN 978-0-691-13484-0.
- ↑ „Historians in North Africa and Spain“ (2011-yil 27-sentyabr). 2011-yil 27-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 3-may.