Abdulmajid Taliqoniy

Fayl:Page of Calligraphy MET sf46-126-4r.jpg

1763-yilga oid, Abdulmajid Taliqoniyning Nastaʼliq xattotligidan sahifa. Metropoliten sanʼat muzeyida saqlanadi

Abdulmajid Taliqoniy^[a] (forscha: عبدالمجید طالقانی‎‎; tax. 1737/8–1771/2) – 18-asrning yirik eronlik xattoti. U Nastaʼliq shakli boʻyicha 18-asrning eng mashhur xattoti boʻlgan, shuningdek Shekasteh yozuvini yakuniy, mukammal shakliga keltirgani ham unga nisbat beriladi^[1]^[2].

Hayoti

Taliqoniy tax. 1737/8-yilda Afshariylar Eronidagi Qazvin (Alborz viloyati) tarkibidagi Toliqon tumanida tugʻilgan. U yoshligida Isfahon shahrida – Safaviylar Eronining sobiq qirollik poytaxtida – tahsil olgan^[2]^[1]. Taliqoniyning zohidona feʼl-atvori sababli u Darvish Abdulmajid („darvish Abdul Majid“) nomi bilan ham tanilgan^[2]. U 1771/1772-yilda Isfahonda vafot etgan.

Xattotlik

Fayl:An illuminated panel in Nastaliq script, Signed by Darvish, 18th century.jpg

Abdulmajid Taliqoniy tomonidan Nastaliq xatida yozilgan bezakli lavha

Shekasteh xati – taliq va Nastaliqning ayrim jihatlarini uygʻunlashtirgan yozuv – 17-asrda Safaviylar saroyi doiralarida shakllangan. Oʻsha paytda bu xat yozishmalarda qoʻllanilgan. Taliqoniyning xattotlik boʻyicha ustozi nomaʼlum, biroq uning asarlari Muhammad Shafi al-Husayn (1670/1671-yilda vafot etgan)nikidan ham yuqori sifatli boʻlgani aytiladi. Sanʼat tarixchisi P. P. Sousek Taliqoniy ehtimol Muhammad Shafiy al-Husayn uslubida ishlagan bir xattotdan taʼlim olgan boʻlishi mumkinligini tushuntiradi^[2]. Abdulmajidning xattotlik asarlari asosan 1756/1757–1771/1772-yillar oraligʻida yaratilgan albom sahifalari orqali maʼlum. Bu albom sahifalari ham Shekasteh, ham Nastaliq xattotlik xatlarida yozilgan^[2].

19-asrdagi Qojarlar Eronida Shekasteh xati yozishmalardan tashqari albom sahifalari uchun ham, qoʻlyozmalarni koʻchirib yozishda ham ishlatilgan. Oʻz navbatida, Abdulmajidning xattotlik faoliyati „ushbu xatning kengroq qabul qilina boshlagan davrining boshlanishini anglatishi mumkin“^[2]. Abdulmajidning Shekasteh boʻyicha shaxsiy talqini keyingi eronlik xattotlar, jumladan Mirzo Kuchik Isfahoniy (1813-yilda vafot etgan) va Neshot (1829-yilda vafot etgan) tomonidan qoyil qolinib, taqlid qilingan.

Sheʼriyat

Taliqoniy „Majid“ va „Xamus“ taxalluslari bilan ham sheʼr yozgan^[2].

Izohlar

↑ Shuningdek "Abdulmajid", "Abd-al-Majid", "Talegʻani" yoki "Talaqani" deb ham yoziladi.

Manbalar

↑ ^1,0 ^1,1 Andoza:Encyclopaedia Islamica
↑ ^2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 ^2,4 ^2,5 ^2,6 Soucek, P. P. (1982). "ʿABD-AL-MAJĪD ṬĀLAQĀNĪ". in Yarshater, Ehsan. Encyclopædia Iranica, Volume I/2: ʿAbd-al-Hamīd–ʿAbd-al-Hamīd. London and New York: Routledge & Kegan Paul. p. 127. ISBN 978-0-71009-091-1. https://iranicaonline.org/articles/abd-al-majid-talaqani-revered-calligrapher-d-1771-72.

[1] Shuningdek "Abdulmajid", "Abd-al-Majid", "Talegʻani" yoki "Talaqani" deb ham yoziladi.

[Islamica-2] 1,0 ^1,1 Andoza:Encyclopaedia Islamica

[Iranica-3] 2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 ^2,4 ^2,5 ^2,6 Soucek, P. P. (1982). "ʿABD-AL-MAJĪD ṬĀLAQĀNĪ". in Yarshater, Ehsan. Encyclopædia Iranica, Volume I/2: ʿAbd-al-Hamīd–ʿAbd-al-Hamīd. London and New York: Routledge & Kegan Paul. p. 127. ISBN 978-0-71009-091-1. https://iranicaonline.org/articles/abd-al-majid-talaqani-revered-calligrapher-d-1771-72.

[a]

[1]

[2]