Abdulaziz Fishtaliy
| Abdulaziz al-Fishtaliy | |
|---|---|
| Tavalludi | milodiy 1549-yil |
| Vafoti | milodiy 1621 |
| Kasbi | Tarixchi, shoir, davlat kotibi |
| Faoliyat yillari | Sa’diylar sulolasi |
| Mashhur ishlari | Manahil as-safa fi ma'asir mavalina ashshurafa |
Abdulaziz al-Fishtaliy (arabcha: عبد العزيز الفشتالي) (1549 – 1621), toʻliq ismi Abu Faris 'Abdulaziz ibn Muhammad ibn Ibrohim as-Sanhajiy al-Fishtaliy boʻlgan Magʻrib yozuvchisi, devonxonalar rahbari (vazīr al-ḳalam al-aʿlā), rasmiy tarixnavis hamda Saʼdiy sultoni Ahmad al-Mansurning rasmiy shoiri edi[1].
Hayoti
Abdulaziz Fishtala qabilasiga mansub boʻlib, u Fos shahrining shimolida joylashgan berberlarning Sanhaja qabilasidan edi. U Abu al-Abbos al-Manjur, al-Humaydiy va az-Zammuriy kabi ustozlardan tahsil olgan[2]. U Marokashdagi El Badii saroyining peshtoqlari va pavilonlari ichki qismiga marmar yoki yogʻochga oʻyib yozilgan koʻplab sheʼriy parchalarni yaratgan. Doʻsti va biografi, tarixchi al-Maqqariy uni oʻz davrining eng buyuk shoiri deb tan olgan va Marokash sultoni Ahmad al-Mansur shunday deganini keltiradi: „al-Fishtaliy bizni yer yuzidagi barcha boshqa shahzodalardan ham ulugʻroq qildi. Uni Lison ad-Din Ibn al-Xatib bilan qiyoslashimiz mumkin“[3].
Asarlar
al-Fishtaliy 1016 ta misradan iborat 69 ta sheʼr yozgan[4]
Ayrim asarlari[5]:
- Manahil al-safa fi maʼathir mavalina al-shurafa (مناهل الصفا في أخبار الملوك الشرفا) — al-Fishtaliyning al-Mansur davlati bosh kotibi sifatida yozilgan va bizgacha yetib kelgan yagona asari. Ahmad al-Mansurning sulolasi haqida maʼlumot beruvchi asosiy manba hisoblanadi.
- Tartīb Dīvān al-Mutanabbī
- Madad al-Jaysh — Ibn al-Xatibning Jaysh al-tavshīḥ asariga qoʻshimcha (postskriptum)
Manbalar
- ↑ J. D. Fage, Roland Anthony Oliver The Cambridge History of Africa, ed. Cambridge University Press, 1986, ISBN 978-0-521-20413-2, p. 629
- ↑ Lamrini, Najat (2004). "al-Fishtali, Abdulaziz ibn Muhammad". in Toufiq, Ahmed; Hajji, Mohamed (ar). Ma'lamat al-Maghrib (Encyclopedia of Morocco). 19. al-Jamī‘a al-Maghribiyya li-l-Ta’līf wa-l-Tarjama wa-l-Nashr. p. 6463.
- ↑ Lévi-Provençal, Évariste. Les historiens des Chorfa: essai sur la littérature historique et biographique au Maroc du XVIe au XXe siècle (fr). Paris: Émile Larose, 1922 — 93–94-bet.
- ↑ Roger Allen ed., Arabic literature in the post-classical period, Cambridge University Press, 2006, p.62
- ↑ Lamrini, Najat (2004). "al-Fishtali, Abdulaziz ibn Muhammad". in Toufiq, Ahmed; Hajji, Mohamed (ar). Ma'lamat al-Maghrib (Encyclopedia of Morocco). 19. al-Jamī‘a al-Maghribiyya li-l-Ta’līf wa-l-Tarjama wa-l-Nashr. p. 6464.
- 1549-yilda tugʻilganlar
- 1621-yilda vafot etganlar
- 16-asr berberlari
- 17-asr berberlari
- Marokashlik 16-asr shoirlar
- 16-asr arab tili shoirlari
- Marokashlik 17-asr shoirlar
- Marokashlik 16-asr tarixchilari
- Marokashlik 17-asr tarixchilari
- Berber tarixchilar
- Berber shoirlar
- Marokashlik kishilar
- Sa’diylar sulolasi
- Sanhaja