Kontent qismiga oʻtish

Abdulaziz Fishtaliy

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Abdulaziz al-Fishtaliy
Tavalludi milodiy 1549-yil
Vafoti milodiy 1621
Kasbi Tarixchi, shoir, davlat kotibi
Faoliyat yillari Sa’diylar sulolasi
Mashhur ishlari Manahil as-safa fi ma'asir mavalina ashshurafa

Abdulaziz al-Fishtaliy (arabcha: عبد العزيز الفشتالي‎‎) (1549 – 1621), toʻliq ismi Abu Faris 'Abdulaziz ibn Muhammad ibn Ibrohim as-Sanhajiy al-Fishtaliy boʻlgan Magʻrib yozuvchisi, devonxonalar rahbari (vazīr al-ḳalam al-aʿlā), rasmiy tarixnavis hamda Saʼdiy sultoni Ahmad al-Mansurning rasmiy shoiri edi[1].

Hayoti

Abdulaziz Fishtala qabilasiga mansub boʻlib, u Fos shahrining shimolida joylashgan berberlarning Sanhaja qabilasidan edi. U Abu al-Abbos al-Manjur, al-Humaydiy va az-Zammuriy kabi ustozlardan tahsil olgan[2]. U Marokashdagi El Badii saroyining peshtoqlari va pavilonlari ichki qismiga marmar yoki yogʻochga oʻyib yozilgan koʻplab sheʼriy parchalarni yaratgan. Doʻsti va biografi, tarixchi al-Maqqariy uni oʻz davrining eng buyuk shoiri deb tan olgan va Marokash sultoni Ahmad al-Mansur shunday deganini keltiradi: „al-Fishtaliy bizni yer yuzidagi barcha boshqa shahzodalardan ham ulugʻroq qildi. Uni Lison ad-Din Ibn al-Xatib bilan qiyoslashimiz mumkin“[3].

Asarlar

al-Fishtaliy 1016 ta misradan iborat 69 ta sheʼr yozgan[4]

Ayrim asarlari[5]:

  • Manahil al-safa fi maʼathir mavalina al-shurafa (مناهل الصفا في أخبار الملوك الشرفا) — al-Fishtaliyning al-Mansur davlati bosh kotibi sifatida yozilgan va bizgacha yetib kelgan yagona asari. Ahmad al-Mansurning sulolasi haqida maʼlumot beruvchi asosiy manba hisoblanadi.
  • Tartīb Dīvān al-Mutanabbī
  • Madad al-Jaysh — Ibn al-Xatibning Jaysh al-tavshīḥ asariga qoʻshimcha (postskriptum)

Manbalar

  1. ↑ J. D. Fage, Roland Anthony Oliver The Cambridge History of Africa, ed. Cambridge University Press, 1986, ISBN 978-0-521-20413-2, p. 629
  2. ↑ Lamrini, Najat (2004). "al-Fishtali, Abdulaziz ibn Muhammad". in Toufiq, Ahmed; Hajji, Mohamed (ar). Ma'lamat al-Maghrib (Encyclopedia of Morocco). 19. al-Jamī‘a al-Maghribiyya li-l-Ta’līf wa-l-Tarjama wa-l-Nashr. p. 6463. 
  3. ↑ Lévi-Provençal, Évariste. Les historiens des Chorfa: essai sur la littérature historique et biographique au Maroc du XVIe au XXe siècle (fr). Paris: Émile Larose, 1922 — 93–94-bet. 
  4. ↑ Roger Allen ed., Arabic literature in the post-classical period, Cambridge University Press, 2006, p.62
  5. ↑ Lamrini, Najat (2004). "al-Fishtali, Abdulaziz ibn Muhammad". in Toufiq, Ahmed; Hajji, Mohamed (ar). Ma'lamat al-Maghrib (Encyclopedia of Morocco). 19. al-Jamī‘a al-Maghribiyya li-l-Ta’līf wa-l-Tarjama wa-l-Nashr. p. 6464.