Abdul Majid Zabuliy
Abdul Majid Zabuliy (1896-yil 14-avgust – 1998-yil 23-noyabr) – Afgʻoniston bank tizimining asoschisidir. U 1932- yilda Ashami kompaniyasiga asos solgan va u oxir-oqibat Afgʻoniston milliy bankiga (Bank-e-Miliye Afgʻon) ga aylangan.
Erta hayot va ta'lim
Zobuliy 1896-yili G‘azni viloyati, Nava tumani, Husayn Xayl qishlog‘ida tug‘ilgan. Keyin Toshkentda tahsil oladi, bir muddat Berlinda qoladi. Muhammad Nodirshoh hukumati Zabuliydan davlatning iqtisodiy ishlarida yordam berish uchun Afgʻonistonga qaytishni soʻraydi [1] .
Milliy bankni tashkil etishning dastlabki bosqichlari
1930-yilgacha Afgʻonistonda davlat va xususiy savdo va bank ishi pul bozorlari tomonidan ta'minlangan moliyalashtirish hisobiga amalga oshirilgan edi. Omonullohxonga qarshi qoʻzgʻolon tufayli savdo-sotiq toʻxtab qolganda, Zabuliy milliy bank tashkil etishni taklif qiladi. Bu avvalroq Omonulloh tomonidan taklif qilingan va diniy sabablarga koʻra rad etilgan edi. Biroq Zabuliyga Muhammad Nodirshoh tomonidan uning o‘rniga aksiyadorlik jamiyati tuzishga ruxsat berilgan. Kompaniyaga shakar, neft va avtotransport importi, shuningdek, paxta, qorakoʻl va jun eksporti monopoliyasi berilgan boʻlsa ham, bu muvaffaqiyatli ish emas edi [2] .
Afgʻoniston Milliy bankining tashkil qilinishi (Bank-e-Mili Afgʻoniston)
1931-yilda Abdulmajid Zabuliy Rossiya bilan paxta savdosi orqali yig‘ilgan sarmoyaviy kapitalni Afg‘onistonning birinchi investitsiya bankini tashkil etish uchun ishlatishga muvaffaq bo‘lgan edi [3] . Bank-e-Melliye Afgʻon xususiy mulkka ega boʻlsa-da, valyutani tartibga solish vakolatiga ega boʻlgan va amalda hukumat tashkiloti sifatida ishlagan [4] . Abdul Majid Zabuliy 1975-yilda Afgʻoniston prezidenti Sardor Dovud tomonidan milliylashtirilgunga qadar bankning asosiy aktsiyadori boʻlgan. 1975-yilda bank milliylashtirilgunga qadar Zabuli AQShning Massachusets shtati Nahant shahridagi qarorgohidan Bank ishlarini boshqaradi va bankning barcha rahbarlarini va bankka tegishli korxonalarni tayinlaydi.
Siyosiy martaba
Zabuli Weekh Zalmian harakati tarafdori boʻlgan. Unda Afg‘oniston yoshlari tashqi aralashuvlarga, poraxo‘rlik va zulmga barham berish, ayollarning qonuniy huquqlari va milliy iqtisodiyotni yuksaltirishga qo‘l urmasdan, o‘z davlatining umumiy farovonligi yo‘lida mehnat qilishga buyuriladi [3] .
1948-yilda Abdul Majid Zabuliy Vashingtonga milliy iqtisodiyot vaziri sifatida tashrif buyuradi . U AQSHdan Afgʻonistonga Britaniya qoʻshinlari Hindistondan chiqib ketganidan soʻng mumkin boʻlgan Sovet tajovuzlari bilan bogʻliq xavotirlarni yoʻqotish maqsadida Afgʻonistonga qurol va moliyaviy yordam koʻrsatishni soʻradi [5] .Bu ikkala talab ham rad etildi[4][6].
Manbalar
- ↑ Saikal, Amin. Modern Afghanistan: a history of struggle and survival. London, New York: I.B. Tauris & Co ltd, 2006.
- ↑ Male, Beverley. Revolutionary Afghanistan: a reappraisal. London: Croom Helm Limited, 1982 — 229-bet. ISBN 0-7099-1716-3.
- ↑ 3,0 3,1 Arnold, Anthony. Afghanistan's two-party communism: Parcham and Khalq. Stanford University, Stanford, California, USA: Hoover Institution Press, 1983. Manba xatosi: Invalid
<ref>tag; name "Arnold" defined multiple times with different content - ↑ 4,0 4,1 Rasanayagam, Angelo. Afghanistan: A Modern History. London, New York: I.B. Tauris, 2007. Manba xatosi: Invalid
<ref>tag; name "Angelo" defined multiple times with different content - ↑ Omar Zakhilwal. „The Helmand Valley Project“. Institute for Afghan Studies. 2010-yil 11-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 5-yanvar. „In 1949 Abdul Majid Zabuli (the Minister of National Economy) asked the Export-Import Bank (EIB) in Washington D.C. for a $55 million loan. After an initial refusal, the EIB finally approved a $21 million loan.“.
- ↑ Ludwig W. Adamec, Historical Dictionary of Afghanistan 2012, S. 456