Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Abd

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
, dagi Programmer (munozara | hissa) versiyasi
(farq) ←Avvalgi koʻrinishi | Hozirgi koʻrinishi (farq) | Yangiroq koʻrinishi→

Abd (Arab tilida: عبد) — keng maʼnoda "qul" tushunchasi; shuningdek, majoziy maʼnoda aksariyat musulmonlar ismining tarkibiy qismi (mas., Abdurahmon, Abdurahim va b.). Allohning quli, bandasi maʼnosini bildiradi. Qurʼonda Alloh bilan inson oʻrtasidaga munosabat xoja bilan qul oʻrtasidagi munosabatga oʻxshatilgan. Bunga binoan Alloh insonlarga qanchalik gʻamxoʻr boʻlsa, xojalar ham qullariga shunday gʻamxoʻr boʻlmoqliklari lozim. Oʻz ixtiyori bilan qulni ozod qilish solih amallardan sanalib, u yetim yoki kambagʻalni ocharchilik paytida yedirib-ichirganida olgan savobidek savobga erishadi. Xoja ichgan qasamini buzsa yoxud ataylab emas, bexosdan biror-bir musulmonni oʻldirsa, oʻziga xos xun toʻlash shakli sifatida qul ozod qiladi. Ozod qilinganlik yozma ravishda qayd etiladi. Muhammad (sav)ning yigirmatacha (ismlari maʼlum) qullari boʻlib, u zot ularni turli vaqtlarda ozod etganlar; paygʻambar (sav)ning ikki ayollari qul-choʻrilardan boʻlishgan, ozod ayollaridan farqli suratda ularga mahr berilmagan. Musulmon huquqi barcha musulmonlarni erkin, ozod deb bilib, ularni musulmon davlatlarida qul qilinishi, jumladan qarzi evaziga qulga aylantirilishi mumkin emas deb hisoblaydi. Shunga binoan topib olingan goʻdak, hanafiylik taʼlimotiga koʻra, musulmonlar yashaydigan yurtdan topilgan boʻlsa, musulmon va erkin hisoblanadi. Islom Ensiklopediyasi www.ziyouz.com kutubxonasi 3 Kimda-kim dalillarsiz uni qul deb daʼvo qilsa, u qabul qilinmaydi. Biroq qulning islom diniga kirishi, uning oʻz-oʻzidan erkin, ozod boʻlganini bildirmaydi. Qonun merosxoʻrlarning manfaatidan kelib chiqqan holda, vasiyatnomada qullarni, 1/3 qismidan ortigʻini ozod etilishiga ruxsat etmagan. Choʻri bilan turmush qurish - unga egalik qilishning shakllaridan biri. Agar tugʻilgan farzand xojadan boʻlsa (xoja uni oʻziniki deb tan olsa) choʻri umm valad ("goʻdak onasi")ga aylanadi va ayrim imtiyozlarga ega boʻladi. Agar xojaning ozod xotini boʻlmasa u choʻriga uylanishi mumkin boʻlgan, choʻri esa, ozod ayolga nisbatan yarim huquqqa ega boʻla olgan. Uning farzandlari erkin hisoblangan, yaʼni bolalar otaga merosxoʻr boʻlganlar. Shuning uchun choʻridan tarqalganlik shaxsning shaʼniga dogʻ tushirmagan. Koʻpchilik xalifalar (mas., Horun arRashid) choʻrilarning farzandlari boʻlishgan. Qullar xojalarining roziligi bilan oila qurish huquqiga ega boʻlganlar, bu hatto Qurʼonda ham tavsiya etilgan. Ajralish uchun xojaning roziligini olish shart emas, hatto xoja oʻz qullarining nikohini bekor qilishga haqqi boʻlmagan. Diniy jihatdan musulmon-qul erkin musulmonlar bilan teng deb bilingan, biroq juma namozida boʻlish hamda zakot toʻlash va sadaqa berish uning uchun majburiy hisoblanmagan. Bordi-yu, namoz paytida erkin musulmon boʻlmasa, qul imomlikka xam oʻtishi mumkin boʻlgan, lekin mustaqillikni talab etuvchi bironta ham diniy mansablarni (qozi, muhtasib, maosh oluvchi imom) unga topshirish mumkin boʻlmagan. Islom davlatlarida qulchilik 20-a. oʻrtalarigacha saqlanib kelgan. Jazoirda - 1848 y., Oʻrta Osiyoda 1865-73 yillarda rasman, amalda esa 20-a. 1-choragida, Afgʻoniston, Eron, Iroqda- 1923-29 yillarda, Saudiya Arabistonida - 20-a.ning 70-y.larida bekor qilingan.