Abd: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
'''Abd''' ([[Arab tili]]da: عبد) | '''Abd''' ([[Arab tili]]da: عبد) — keng maʼnoda "qul" tushunchasi; shuningdek, majoziy | ||
maʼnoda aksariyat musulmonlar ismining tarkibiy qismi (mas., Abdurahmon, Abdurahim | |||
va b.). Allohning quli, bandasi | va b.). Allohning quli, bandasi maʼnosini bildiradi. Qurʼonda [[Alloh]] bilan inson oʻrtasidaga | ||
munosabat xoja bilan qul | munosabat xoja bilan qul oʻrtasidagi munosabatga oʻxshatilgan. Bunga binoan Alloh | ||
insonlarga qanchalik | insonlarga qanchalik gʻamxoʻr boʻlsa, xojalar ham qullariga shunday gʻamxoʻr | ||
boʻlmoqliklari lozim. Oʻz ixtiyori bilan qulni ozod qilish solih amallardan sanalib, u yetim | |||
yoki | yoki kambagʻalni ocharchilik paytida yedirib-ichirganida olgan savobidek savobga | ||
erishadi. Xoja ichgan qasamini buzsa yoxud ataylab emas, bexosdan biror-bir | erishadi. Xoja ichgan qasamini buzsa yoxud ataylab emas, bexosdan biror-bir | ||
musulmonni | musulmonni oʻldirsa, oʻziga xos xun toʻlash shakli sifatida qul ozod qiladi. Ozod | ||
qilinganlik yozma ravishda qayd etiladi. Muhammad (sav)ning yigirmatacha (ismlari | qilinganlik yozma ravishda qayd etiladi. Muhammad (sav)ning yigirmatacha (ismlari | ||
maʼlum) qullari boʻlib, u zot ularni turli vaqtlarda ozod etganlar; paygʻambar (sav)ning | |||
ikki ayollari qul- | ikki ayollari qul-choʻrilardan boʻlishgan, ozod ayollaridan farqli suratda ularga mahr | ||
berilmagan. Musulmon huquqi barcha musulmonlarni erkin, ozod deb bilib, ularni | berilmagan. Musulmon huquqi barcha musulmonlarni erkin, ozod deb bilib, ularni | ||
musulmon davlatlarida qul qilinishi, jumladan qarzi evaziga qulga aylantirilishi mumkin | musulmon davlatlarida qul qilinishi, jumladan qarzi evaziga qulga aylantirilishi mumkin | ||
emas deb hisoblaydi. Shunga binoan topib olingan | emas deb hisoblaydi. Shunga binoan topib olingan goʻdak, [[hanafiylik]] taʼlimotiga koʻra, | ||
musulmonlar yashaydigan yurtdan topilgan | musulmonlar yashaydigan yurtdan topilgan boʻlsa, musulmon va erkin hisoblanadi. | ||
[[Islom ensiklopediyasi|Islom Ensiklopediyasi]] | [[Islom ensiklopediyasi|Islom Ensiklopediyasi]] | ||
www.ziyouz.com kutubxonasi 3 | www.ziyouz.com kutubxonasi 3 | ||
Kimda-kim dalillarsiz uni qul deb | Kimda-kim dalillarsiz uni qul deb daʼvo qilsa, u qabul qilinmaydi. Biroq qulning islom | ||
diniga kirishi, uning | diniga kirishi, uning oʻz-oʻzidan erkin, ozod boʻlganini bildirmaydi. Qonun | ||
merosxoʻrlarning manfaatidan kelib chiqqan holda, vasiyatnomada qullarni, 1/3 | |||
qismidan | qismidan ortigʻini ozod etilishiga ruxsat etmagan. Choʻri bilan turmush qurish - unga | ||
egalik qilishning shakllaridan biri. Agar | egalik qilishning shakllaridan biri. Agar tugʻilgan farzand xojadan boʻlsa (xoja uni oʻziniki | ||
deb tan olsa) | deb tan olsa) choʻri umm valad ("goʻdak onasi")ga aylanadi va ayrim imtiyozlarga ega | ||
boʻladi. Agar xojaning ozod xotini boʻlmasa u choʻriga uylanishi mumkin boʻlgan, choʻri | |||
esa, ozod ayolga nisbatan yarim huquqqa ega | esa, ozod ayolga nisbatan yarim huquqqa ega boʻla olgan. Uning farzandlari erkin | ||
hisoblangan, | hisoblangan, yaʼni bolalar otaga merosxoʻr boʻlganlar. Shuning uchun choʻridan | ||
tarqalganlik shaxsning | tarqalganlik shaxsning shaʼniga dogʻ tushirmagan. Koʻpchilik xalifalar (mas., Horun arRashid) choʻrilarning farzandlari boʻlishgan. Qullar xojalarining roziligi bilan oila qurish | ||
huquqiga ega | huquqiga ega boʻlganlar, bu hatto Qurʼonda ham tavsiya etilgan. Ajralish uchun xojaning | ||
roziligini olish shart emas, hatto xoja | roziligini olish shart emas, hatto xoja oʻz qullarining nikohini bekor qilishga haqqi | ||
boʻlmagan. Diniy jihatdan musulmon-qul erkin musulmonlar bilan teng deb bilingan, | |||
biroq juma namozida | biroq juma namozida boʻlish hamda zakot toʻlash va sadaqa berish uning uchun | ||
majburiy hisoblanmagan. Bordi-yu, namoz paytida erkin musulmon | majburiy hisoblanmagan. Bordi-yu, namoz paytida erkin musulmon boʻlmasa, qul | ||
imomlikka xam | imomlikka xam oʻtishi mumkin boʻlgan, lekin mustaqillikni talab etuvchi bironta ham | ||
diniy mansablarni ([[qozi]], muhtasib, maosh oluvchi imom) unga topshirish mumkin | diniy mansablarni ([[qozi]], muhtasib, maosh oluvchi imom) unga topshirish mumkin | ||
boʻlmagan. Islom davlatlarida qulchilik 20-a. oʻrtalarigacha saqlanib kelgan. Jazoirda - | |||
1848 y., | 1848 y., Oʻrta Osiyoda 1865-73 yillarda rasman, amalda esa 20-a. 1-choragida, | ||
Afgʻoniston, Eron, Iroqda- 1923-29 yillarda, Saudiya Arabistonida - 20-a.ning 70-y.larida | |||
bekor qilingan. | bekor qilingan. | ||
2026-yil 19-noyabr, 17:47 dagi (joriy) koʻrinishi
Abd (Arab tilida: عبد) — keng maʼnoda "qul" tushunchasi; shuningdek, majoziy maʼnoda aksariyat musulmonlar ismining tarkibiy qismi (mas., Abdurahmon, Abdurahim va b.). Allohning quli, bandasi maʼnosini bildiradi. Qurʼonda Alloh bilan inson oʻrtasidaga munosabat xoja bilan qul oʻrtasidagi munosabatga oʻxshatilgan. Bunga binoan Alloh insonlarga qanchalik gʻamxoʻr boʻlsa, xojalar ham qullariga shunday gʻamxoʻr boʻlmoqliklari lozim. Oʻz ixtiyori bilan qulni ozod qilish solih amallardan sanalib, u yetim yoki kambagʻalni ocharchilik paytida yedirib-ichirganida olgan savobidek savobga erishadi. Xoja ichgan qasamini buzsa yoxud ataylab emas, bexosdan biror-bir musulmonni oʻldirsa, oʻziga xos xun toʻlash shakli sifatida qul ozod qiladi. Ozod qilinganlik yozma ravishda qayd etiladi. Muhammad (sav)ning yigirmatacha (ismlari maʼlum) qullari boʻlib, u zot ularni turli vaqtlarda ozod etganlar; paygʻambar (sav)ning ikki ayollari qul-choʻrilardan boʻlishgan, ozod ayollaridan farqli suratda ularga mahr berilmagan. Musulmon huquqi barcha musulmonlarni erkin, ozod deb bilib, ularni musulmon davlatlarida qul qilinishi, jumladan qarzi evaziga qulga aylantirilishi mumkin emas deb hisoblaydi. Shunga binoan topib olingan goʻdak, hanafiylik taʼlimotiga koʻra, musulmonlar yashaydigan yurtdan topilgan boʻlsa, musulmon va erkin hisoblanadi. Islom Ensiklopediyasi www.ziyouz.com kutubxonasi 3 Kimda-kim dalillarsiz uni qul deb daʼvo qilsa, u qabul qilinmaydi. Biroq qulning islom diniga kirishi, uning oʻz-oʻzidan erkin, ozod boʻlganini bildirmaydi. Qonun merosxoʻrlarning manfaatidan kelib chiqqan holda, vasiyatnomada qullarni, 1/3 qismidan ortigʻini ozod etilishiga ruxsat etmagan. Choʻri bilan turmush qurish - unga egalik qilishning shakllaridan biri. Agar tugʻilgan farzand xojadan boʻlsa (xoja uni oʻziniki deb tan olsa) choʻri umm valad ("goʻdak onasi")ga aylanadi va ayrim imtiyozlarga ega boʻladi. Agar xojaning ozod xotini boʻlmasa u choʻriga uylanishi mumkin boʻlgan, choʻri esa, ozod ayolga nisbatan yarim huquqqa ega boʻla olgan. Uning farzandlari erkin hisoblangan, yaʼni bolalar otaga merosxoʻr boʻlganlar. Shuning uchun choʻridan tarqalganlik shaxsning shaʼniga dogʻ tushirmagan. Koʻpchilik xalifalar (mas., Horun arRashid) choʻrilarning farzandlari boʻlishgan. Qullar xojalarining roziligi bilan oila qurish huquqiga ega boʻlganlar, bu hatto Qurʼonda ham tavsiya etilgan. Ajralish uchun xojaning roziligini olish shart emas, hatto xoja oʻz qullarining nikohini bekor qilishga haqqi boʻlmagan. Diniy jihatdan musulmon-qul erkin musulmonlar bilan teng deb bilingan, biroq juma namozida boʻlish hamda zakot toʻlash va sadaqa berish uning uchun majburiy hisoblanmagan. Bordi-yu, namoz paytida erkin musulmon boʻlmasa, qul imomlikka xam oʻtishi mumkin boʻlgan, lekin mustaqillikni talab etuvchi bironta ham diniy mansablarni (qozi, muhtasib, maosh oluvchi imom) unga topshirish mumkin boʻlmagan. Islom davlatlarida qulchilik 20-a. oʻrtalarigacha saqlanib kelgan. Jazoirda - 1848 y., Oʻrta Osiyoda 1865-73 yillarda rasman, amalda esa 20-a. 1-choragida, Afgʻoniston, Eron, Iroqda- 1923-29 yillarda, Saudiya Arabistonida - 20-a.ning 70-y.larida bekor qilingan.