Abbosariq

Abbosariq — Samarqand viloyatining Urgut tumanidagi Yangiariq kanalining o'rta asrlardagi nomi. Ariqning quyi oqimi Anhor tumaniga borib tutashgan. XVII-XVIII asrlarda Jo'yi Nav deb atalgan, keyinchalik Yangiariq deb atala boshlagan (Vyatkin, 1902: 9; Mukminova, 1966: 254- 280). V.L. Vyatkin Muhammad Qozining „Silsilat ul-orifin“ asarida shu nomdagi ariq va cho'l tilga olinganligini ta'kidlaydi. V.V. Bartold Istaxriy (X asr) bergan ma'lumotlarga asoslanib, bu kanal o'rta asrlarda Barmish deb atalganligini va u bir kunlik yo'l uzobligi masofasida ekanligini qayd qiladi (Bartold, 1,1963: 133-134).https://uztrj.uz/ Prof. Sh.S. Kamoliddin Bormish (Nahr Bormish) arig'ining nomi turk-cha „bor+mish“ so'zlaridan yasalgan boʻlishi mumkin, deydi (Ibn Xavkal, 2011:205). Ariq 1464-yilda tuzilgan vaqf hujjatida fors tilida Juyinav deb tilga olinadi (Vyatkin, 958:124). Ashtarxoniylar hukmronligining so'nggi davrlariga kelib tashlandiq holda boʻlgan va keyinchalik ariqning bosh tomoni tuzatilib, undan yana suv oqa boshlagach, Yangiariq deb atala boshlagan. Ariq o'zani keyinchalik doimiy qazilib turilgan. L.Sobolev o'zining „Zarafshon okrugi haqida geografik va statistik ma'lumotlar“ (1874) kitobida Yangiariq kanalining 1827-yilda Samarqand hokimi Kattabek parvonachi tomonidan qazdirilganligini qayd etadi. V.V. Bartold ariq Temurning harbiy sarkardalaridan Abbos bahodir nomi bilan atalgan bo'lishi mumkin, degan fikrni bildiradi. „Yangi“ so'zi toponimiyada ko'p qo'llaniladigan terminlardan biridir. Jumladan, birgina Samarqand viloyatidagi 21 ta ariq nomi mazkur so'z ishtiroki bilan yasalgan.