Kontent qismiga oʻtish

AQSh Federal zaxira tizimi

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Federal zaxira tizimi

Federal zaxira tizimi gerbi

Federal zaxira tizimi bayrogʻi
Bosh qarorgohi Eccles binosi, Vashington, AQSh
Tashkil etilgan yili 23-dekabr, 1913-yil (112 yil avval) (1913-12-23)
Boshqaruv organi Boshqaruv kengashi
Asosiy shaxslar
Markaziy banki Amerika Qoʻshma Shtatlari
Valyutasi AQSh dollari
USD (ISO 4217)
Majburiy zaxira stavkasi Yoʻq[1]
Foiz stavkasi 3,75%[2]
Foiz stavkasi targeti 3,50–3,75%[3]
Depozit stavkasi 3,65%[4]
Ortiqcha zaxiralari Yes

Federal zaxira tizimi (qisqacha Federal zaxira yoki Fed) — Amerika Qoʻshma Shtatlari markaziy bank tizimi. 1913-yil 23-dekabrda, bir qator moliyaviy inqirozlar Amerika pul tizimi ustidan markaziy nazoratga ehtiyoj tugʻilishiga olib kelganidan soʻng, „Federal zaxira toʻgʻrisida“ gi Qonun qabul qilinishi bilan tashkil etilgan[list 1]. AQSh hukumatining instituti boʻlishiga qaramay, Federal zaxira tizimi siyosiy aralashuvdan tarkibiy jihatdan himoyalanganligi sababli mustaqil markaziy bank hisoblanadi[11][12]. Yillar davomida 1930-yillardagi Buyuk depressiya va 2000-yillardagi Buyuk retsessiya kabi voqealar markaziy bank vakolatlarining kengayishiga olib keldi[6][13].

Kongress „Federal zaxira toʻgʻrisida“ gi Qonunda pul-kredit siyosati uchun uchta asosiy maqsadni belgilagan: bandlikni maksimal darajada oshirish, narxlarni barqarorlashtirish va uzoq muddatli foiz stavkalarini moʻtadillashtirish. Dastlabki ikki maqsad baʼzan Federal zaxiraning dual mandati deb ataladi[14]. Yillar davomida uning vazifalari kengayib, banklarni nazorat qilish va tartibga solish, moliyaviy tizim barqarorligini taʼminlash hamda depozitar institutlar, AQSh hukumati va xorijiy rasmiy institutlarga moliyaviy xizmatlar koʻrsatishni oʻz ichiga oldi[15]. Fed, shuningdek, iqtisodiyot boʻyicha tadqiqotlar olib boradi va Beige Book hamda FRED maʼlumotlar bazasi kabi koʻplab nashrlarni taqdim etadi[16].

Federal zaxira tizimi bir nechta boʻgʻinlardan tashkil topgan. U prezident tomonidan tayinlanadigan Boshqaruv kengashi yoki Federal zaxira kengashi (inglizcha: Federal Reserve Board, FRB) tomonidan boshqariladi. Mamlakat boʻylab turli shaharlarda joylashgan oʻn ikkita hududiy Federal zaxira banki xususiy mulkdagi tijorat banklarini tartibga soladi va nazorat qiladi[17]. Federal ochiq bozor qoʻmitasi (inglizcha: Federal Open Market Committee (FOMC)) federal fondlar stavkasi uchun maqsadli koʻrsatkichni oʻzgartirish orqali pul-kredit siyosatini belgilaydi. Bu stavka odatda bozor foiz stavkalariga va oʻz navbatida pul-kredit uzatish mexanizmi orqali AQSh iqtisodiyotiga taʼsir koʻrsatadi[list 2].

Federal zaxira inflyatsiyani boshqarishga yondashuvi, shaffoflikning yetishmasligi haqidagi qarashlar va iqtisodiy pasayishlardagi roli uchun tanqid qilingan[22][23][24]. Avstriya maktabi tarafdorlari oltin standartidan fiat valyutaga oʻtish uzoq muddatli inflyatsiya va moliyaviy beqarorlikka olib kelgan deb hisoblaydi; ayrimlari Fedni tugatishga yoki auditlar orqali uning hisobdorligini oshirishga chaqiradi[25][26].

Maqsadi

Federal zaxira tizimi tashkil etilishidan oldin Qoʻshma Shtatlar bir nechta moliyaviy inqirozlarni boshdan kechirgan. 1907-yildagi ayniqsa ogʻir inqiroz Kongressni 1913-yilda „Federal zaxira toʻgʻrisida“ gi Qonunni qabul qilishga undadi. Federal zaxira tizimini tashkil etishning asosiy eʼlon qilingan sababi bank vahimalari muammosini hal qilish edi[6]. Boshqa koʻrsatilgan maqsadlar esa „moslashuvchan valyutani taʼminlash, tijorat qogʻozlarini qayta diskontlash imkoniyatlarini yaratish [va] Qoʻshma Shtatlarda bank faoliyatini yanada samarali nazorat qilishni yoʻlga qoʻyish“dan iborat edi[27].

Bugungi kunda Federal zaxira maqsadlari quyidagi vazifalarni oʻz ichiga oladi[15][28]:

  • Bank vahimalari muammosini hal qilish
  • Qoʻshma Shtatlar uchun markaziy bank sifatida xizmat qilish
  • Banklarning xususiy manfaatlari bilan hukumatning markazlashtirilgan mas’uliyatini muvozanatlash
    • Bank institutlarini nazorat qilish va tartibga solish
    • Isteʼmolchilarning kredit olish huquqlarini himoya qilish
  • Quyidagi maqsadlarga erishish uchun bozor foiz stavkalariga taʼsir koʻrsatish orqali pul-kredit siyosatini amalga oshirish:
    • Maksimal bandlik
    • Barqaror narxlar, yaʼni yiliga oʻrtacha 2 foiz darajasidagi inflyatsiya darajasi sifatida talqin qilinadi[29]
    • Moʻtadil uzoq muddatli foiz stavkalari
  • Moliyaviy tizim barqarorligini taʼminlash va moliyaviy bozorlardagi tizimli xavfni cheklash
  • Depozitar institutlar, AQSh hukumati va xorijiy rasmiy institutlarga moliyaviy xizmatlar koʻrsatish
    • Hududlar oʻrtasidagi toʻlovlar almashinuvini va mamlakat toʻlov tizimining faoliyatini yengillashtirish
    • Mahalliy likvidlik ehtiyojlariga javob berish
  • Jahon iqtisodiyotida AQShning mavqeini mustahkamlash

Qisman zaxirali bank tizimi

Banklar odatda omonatchilardan olingan mablagʻlarning katta qismini investitsiya qiladi. Biroq Qoʻshma Shtatlardagi bank institutlari zaxiralarni — yaʼni pul mablagʻlari va boshqa banklardagi depozitlarni — bankning mijozlar oldidagi depozit majburiyatlari summasining maʼlum bir qismiga teng miqdorda saqlashi shart. Ushbu amaliyot qisman zaxirali bank tizimi deb ataladi. Kamdan-kam hollarda bank mijozlarining haddan tashqari koʻp qismi oʻz jamgʻarmalarini yechib olishi natijasida bank mustaqil ravishda faoliyatini davom ettira olmay qoladi; bu holat bankdan mablagʻlarning ommaviy yechib olinishi deb ataladi. Bankdan mablagʻlarning ommaviy yechib olinishi koʻplab ijtimoiy va iqtisodiy muammolarga olib kelishi mumkin. Federal zaxira tizimi banklardan mablagʻlarning ommaviy yechib olinishining oldini olish yoki bunday holatlarning yuz berishini kamaytirish, shuningdek bunday holat yuz berganda oxirgi instansiya kreditori sifatida faoliyat yuritishi mumkin boʻlgan tizim sifatida ishlab chiqilgan. Nobel mukofoti laureati Milton Friedmanga ergashuvchi koʻplab iqtisodchilar Federal rezerv 1929-yilda banklardan mablagʻlarning ommaviy yechib olinishi davrida kichik banklarga kredit berishdan nooʻrin ravishda bosh tortgan deb hisoblaydi; Friedman bu holat Buyuk depressiyaga hissa qoʻshganini taʼkidlagan[30].

Cheklarni kliring qilish tizimi

Federal zaxira tashkil etilishidan oldin, iqtisodiy noaniqlik davrlarida ayrim banklar boshqa ayrim banklardan kelgan cheklarni kliring qilishdan bosh tortgan, bu esa XX asr boshlarida keng koʻlamli banklarning bankrot boʻlishiga olib kelgan. Shu sababli, Federal zaxira tizimi doirasida milliy cheklarni kliring qilish tizimi yaratildi[31]. Federal zaxira cheklarlarni jismonan qabul qilishi va tashishi mumkin[32].

Oxirgi instansiya kreditori

Amerika Qoʻshma Shtatlarida Federal zaxira boshqa manbalardan kredit ololmaydigan, inqirozga uchrashi iqtisodiyot uchun jiddiy oqibatlarga olib kelishi mumkin boʻlgan institutlar uchun oxirgi instansiya kreditori vazifasini bajaradi. U bu rolni Erkin bank faoliyati davrida faoliyat yuritgan xususiy sektor kliring palatalaridan qabul qilib olgan. Likvidlikning mavjudligi banklardan mablagʻlarning ommaviy yechib olinishining oldini olishga qaratilgan[33].

Tebranishlar

Federal zaxira banklari depozitlarning mavsumiy oʻzgarishi yoki kutilmagan mablagʻ yechib olishlardan kelib chiqadigan qisqa muddatli ehtiyojlarni qondirish uchun diskont oynasi va kredit operatsiyalari orqali banklarga likvidlik taqdim etadi. Istisno holatlarda uzoqroq muddatli likvidlik ham taqdim etilishi mumkin. Fed banklarga ushbu kreditlar uchun undiradigan stavka diskont stavkasi deb ataladi (rasmiy nomi — asosiy kredit stavkasi). Ushbu kreditlarni taqdim etish orqali Fed zaxiralarga boʻlgan talab va taklifdagi kutilmagan kundalik tebranishlarga qarshi bufer vazifasini bajaradi. Bu bank tizimining samarali faoliyat yuritishiga yordam beradi, zaxiralar bozoridagi bosimni yumshatadi va foiz stavkalaridagi kutilmagan oʻzgarishlar koʻlamini kamaytiradi[34]. Masalan, 2008-yil 16-sentyabrda Federal zaxira boshqaruv kengashi xalqaro sugʻurta giganti American International Group (AIG)ning bankrot boʻlishining oldini olish uchun 85 milliard dollar miqdorida kredit ajratishga ruxsat berdi[35].

Markaziy bank

2021-yilda chiqarilgan Federal zaxiraning $1 banknotining old tomoni

AQShning markaziy banki sifatida Fed banklar banki va hukumat banki vazifalarini bajaradi. Banklar banki sifatida u toʻlov tizimining xavfsizligi va samaradorligini taʼminlashga yordam beradi. Hukumat banki yoki fiskal agent sifatida Fed trillionlab dollarni qamrab oluvchi turli moliyaviy operatsiyalarni amalga oshiradi. AQSh Gʻaznachiligi Federal zaxirada joriy hisobvaraq saqlaydi va federal soliqlardan tushadigan mablagʻlar hamda hukumatning amalga oshiradigan toʻlovlari shu hisob orqali yuritiladi. Ushbu xizmat munosabatlari doirasida Fed AQSh davlat qimmatli qogʻozlari, jumladan jamgʻarma obligatsiyalari, gʻaznachilik veksellari, notalari va obligatsiyalarini sotadi hamda qayta sotib oladi. Shuningdek, u mamlakatning tangalarini va qogʻoz pullarini chiqaradi. AQSh Gʻaznachiligi oʻzining Zarbxona byurosi hamda Gravyura va matbaa byurosi orqali mamlakatning naqd pul zaxirasini amalda ishlab chiqaradi va qogʻoz pullarni ishlab chiqarish tannarxida, tangalarni esa nominal qiymatida Federal zaxira banklariga sotadi. Keyinchalik Federal zaxira banklari ularni turli yoʻllar bilan boshqa moliyaviy institutlarga tarqatadi[36]. 2020-byudjet yili davomida Gravyura va matbaa byurosi oʻrtacha har bir banknot uchun 7,4 sent xarajat bilan 57,95 milliard dona banknot yetkazib berdi[37][38].

Federal fondlar

Federal fondlar, rasmiy nomi bilan Federal zaxira depozitlari, xususiy banklarning mahalliy Federal zaxira banklarida saqlaydigan zaxira qoldiqlaridir[39]. Ushbu qoldiqlar Federal zaxira tizimining nomi bilan ataluvchi zaxiralar hisoblanadi. Federal zaxira bankida mablagʻ saqlashdan maqsad xususiy banklarning bir-biriga mablagʻ qarz berishi uchun mexanizm yaratishdir. Ushbu fondlar bozori Federal zaxira tizimida muhim rol oʻynaydi, chunki u Federal zaxiraning pul-kredit siyosati faoliyatining asosini tashkil etadi. Pul-kredit siyosati qisman xususiy banklarning ushbu mablagʻlarni bir-biriga qarz berishda undiradigan foiz stavkalariga taʼsir koʻrsatish orqali amalga oshiriladi. Federal zaxira hisobvaraqlarida federal zaxira krediti mavjud boʻlib, ularni Federal zaxira banknotlariga aylantirish mumkin[40].

Banklar regulyatori

Federal zaxira xususiy banklarni tartibga soladi. Tizim xususiylashtirish va davlat tomonidan tartibga solishning oʻzaro raqobatlashuvchi tamoyillari oʻrtasidagi murosa natijasida yaratilgan. 2006-yilda Boshqaruv kengashi raisining oʻrinbosari Donald L. Kohn ushbu murosa tarixini quyidagicha umumlashtirgan[41]:

William Jennings Bryan boshchiligidagi agrar va progressiv manfaatdor guruhlar bankirlar nazoratidan koʻra jamoatchilik nazoratidagi markaziy bankni maʼqul koʻrgan. Biroq mamlakat bankirlarining mutlaq koʻpchiligi hukumatning bank faoliyatiga aralashuvidan xavotirlanib, siyosiy tayinlovchilar tomonidan boshqariladigan markaziy bank tuzilmasiga qarshi chiqqan. Kongress 1913-yilda oxir-oqibat qabul qilgan qonunchilik ushbu ikki qarashni muvozanatlashtirish uchun olib borilgan keskin kurashni aks ettirdi va bugungi kunda mavjud boʻlgan davlat-xususiy, markazlashgan-markazlashmagan gibrid tuzilmani yaratdi.

Federal zaxira tizimi tuzilmasiga koʻra, xususiy banklar oʻzlarining hududiy Federal zaxira banklaridagi direktorlar kengashi aʼzolarini saylaydi, Boshqaruv kengashi aʼzolari esa AQSh prezidenti tomonidan tanlanadi va AQSh Senati tomonidan tasdiqlanadi[42].

Davlat tomonidan tartibga solish va nazorat

Ben Bernanke (pastki oʻngda), Federal rezerv Boshqaruv kengashining sobiq raisi, 2009-yil 10-fevraldagi Vakillar palatasining Moliyaviy xizmatlar qoʻmitasi majlisida. Kengash aʼzolari bunday kongress qoʻmitalari oldida tez-tez hisobot beradi. Vakillar palatasining Moliyaviy xizmatlar qoʻmitasiga Senatdagi mos qoʻmita — Bank, uy-joy va shahar ishlari boʻyicha Senat qoʻmitasi hisoblanadi.

Federal zaxira tizimi Boshqaruv kengashi AQSh bank tizimida bir qator nazorat va tartibga solish vakolatlariga ega, biroq barcha mas’uliyatni oʻz zimmasiga olmaydi. AQSh bank tizimida qoʻllaniladigan tartibga solish va nazorat turlarining umumiy tavsifi Federal zaxira tomonidan quyidagicha berilgan[43]:

Kengash, shuningdek, AQSh bank tizimini nazorat qilish va tartibga solishda muhim rol oʻynaydi. U Federal zaxira tizimiga aʼzo boʻlgan shtat nizomi asosida tashkil etilgan banklar[44], bank holding kompaniyalari (banklarni nazorat qiluvchi kompaniyalar), aʼzo banklarning xorijdagi faoliyati, xorijiy banklarning AQShdagi faoliyati, shuningdek Edge Act asosidagi va „kelishuv korporatsiyalari“ning (xorijiy bank faoliyati bilan shugʻullanuvchi cheklangan maqsadli institutlar) faoliyati ustidan nazorat vakolatiga ega. Kengash va unga berilgan vakolatlar asosida Federal zaxira banklari taxminan 900 ta shtat aʼzo banki va 5 000 ta bank holding kompaniyasini nazorat qiladi. Boshqa federal idoralar ham tijorat banklarining asosiy federal nazoratchilari sifatida faoliyat yuritadi; Valyuta nazoratchisi idorasi milliy banklarni, Federal depozitlarni sugʻurtalash korporatsiyasi esa Federal zaxira tizimiga aʼzo boʻlmagan shtat banklarini nazorat qiladi.

Kengash tomonidan chiqarilgan ayrim qoidalar butun bank sohasiga taalluqli boʻlsa, boshqalari faqat aʼzo banklarga, yaʼni Federal zaxira tizimiga qoʻshilishni tanlagan shtat banklari hamda qonunga koʻra tizim aʼzosi boʻlishi shart boʻlgan milliy banklarga taalluqlidir. Kengash, shuningdek, isteʼmolchilar kreditini himoya qilishga oid asosiy federal qonunlarni, jumladan Kredit berishda haqiqat toʻgʻrisidagi qonun, Kredit olishda teng imkoniyatlar toʻgʻrisidagi qonun va Uy-joy ipotekasi toʻgʻrisidagi axborotni oshkor qilish toʻgʻrisidagi qonunlarni amalga oshirish uchun qoidalar chiqaradi. Ushbu isteʼmolchilarni himoya qilish qoidalarining aksariyati banklardan tashqari boshqa turdagi kreditorlarga ham, shuningdek banklarga ham tatbiq etiladi.

Boshqaruv kengashi aʼzolari hukumatdagi boshqa siyosat ishlab chiquvchilar bilan doimiy aloqada boʻladi. Ular iqtisodiyot, pul-kredit siyosati, banklarni nazorat qilish va tartibga solish, isteʼmolchilar kreditini himoya qilish, moliya bozorlari va boshqa masalalar boʻyicha Kongress qoʻmitalari oldida tez-tez hisobot beradi.

Kengash prezidentning Iqtisodiy maslahatchilar kengashi aʼzolari va boshqa muhim iqtisodiy mansabdor shaxslar bilan muntazam aloqada boʻladi. Rais vaqti-vaqti bilan AQSh prezidenti bilan ham uchrashadi va Moliya vaziri bilan muntazam yigʻilishlar oʻtkazadi. Rais xalqaro maydonda ham rasmiy vakolatlarga ega.

1978-yilda davlat qonuni 95-320 va AQSh Kodeksining 31-moddasi 714-bandida qabul qilingan „Federal bank agentliklarini audit qilish toʻgʻrisida“ gi qonun Federal zaxira tizimi Boshqaruv kengashi va Federal zaxira banklari Hukumat hisobdorligi idorasi (GAO) tomonidan audit qilinishi mumkinligini belgilaydi[45]. GAO cheklarni qayta ishlash, valyutani saqlash va tashish, shuningdek ayrim tartibga solish va bank tekshiruvlari funksiyalarini audit qilish vakolatiga ega, biroq GAO tomonidan audit qilinishi mumkin boʻlgan sohalarga nisbatan ayrim cheklovlar mavjud[46].

Tartibga solish va nazorat vakolatlari

Har bir Federal zaxira banki okrugining direktorlar kengashi ham tartibga solish va nazorat vakolatlariga ega. Agar okrug bankining direktorlar kengashi aʼzo bank oʻz faoliyatini yoki xatti-harakatlarini lozim darajada amalga oshirmayotgan deb hisoblasa, bu haqda Boshqaruv kengashiga xabar beradi. Ushbu siyosat qonunda quyidagicha bayon etilgan:

Har bir Federal zaxira banki oʻz aʼzo banklarining kredit va investitsiyalarining umumiy xususiyati hamda hajmidan xabardor boʻlib turishi, bank kreditidan qimmatli qogʻozlar, koʻchmas mulk yoki tovarlarni spekulyativ maqsadlarda saqlash yoki ular bilan savdo qilish uchun yoxud sogʻlom kredit shart-sharoitlarini saqlashga zid boʻlgan boshqa maqsadlarda haddan tashqari foydalanilayotganini aniqlashi lozim; avanslar, qayta diskontlash yoki boshqa kredit imkoniyatlarini berish yoki rad etish masalasini hal qilishda Federal zaxira banki bunday maʼlumotlarni hisobga olishi kerak. Federal zaxira bankining raisi har qanday aʼzo bank tomonidan bank kreditidan bunday haddan tashqari foydalanish holati haqida, oʻz tavsiyasi bilan birga, Federal zaxira tizimi Boshqaruv kengashiga xabar beradi. Agar Federal zaxira tizimi Boshqaruv kengashi fikriga koʻra, biror aʼzo bank bank kreditidan bunday haddan tashqari foydalanayotgan boʻlsa, Kengash oʻz ixtiyoriga koʻra, tegishli xabardor qilish va eshituv oʻtkazish imkoniyatini berganidan soʻng, bunday bankni Federal zaxira tizimining kredit imkoniyatlaridan foydalanishdan vaqtincha chetlatishi va bunday cheklovni bekor qilishi yoki vaqti-vaqti bilan yangilashi mumkin[47].

Milliy toʻlovlar tizimi

1980-yildagi „Depozitar institutlarni tartibga solishdan chiqarish va pul-kredit nazorati toʻgʻrisida“ gi qonun orqali Kongress Federal zaxira samarali, butun mamlakatni qamrab oluvchi toʻlov tizimini rivojlantirishi kerakligini yana bir bor tasdiqladi. Ushbu qonun nafaqat aʼzo tijorat banklarini, balki barcha depozitar institutlarni zaxira talablariga boʻysundiradi va ularga Federal zaxira banklarining toʻlov xizmatlaridan teng foydalanish imkoniyatini beradi. Oʻn ikkita Federal zaxira banki depozitar institutlar va federal hukumatga bank xizmatlarini koʻrsatadi. Depozitar institutlar uchun ular hisobvaraqlar yuritadi va turli toʻlov xizmatlarini, jumladan cheklar yigʻish, mablagʻlarni elektron tarzda oʻtkazish hamda valyuta va tangalarni tarqatish va qabul qilish xizmatlarini koʻrsatadi. Federal hukumat uchun Federal zaxira banklari fiskal agentlar sifatida faoliyat yuritadi: Gʻaznachilik cheklariga toʻlovlarni amalga oshiradi; elektron toʻlovlarni qayta ishlaydi; AQSh davlat qimmatli qogʻozlarini chiqaradi, oʻtkazadi va qayta sotib oladi[48].

Federal zaxira depozitar institutlarga moliyaviy xizmatlar koʻrsatish orqali mamlakatning chakana va ulgurji toʻlov tizimlarida rol oʻynaydi. Chakana toʻlovlar odatda nisbatan kichik summalarni qamrab oladi va koʻpincha depozitar institutlarning chakana mijozlari bilan bogʻliq boʻladi. Federal zaxira banklarining chakana bank xizmatlari valyuta va tangalarni tarqatish, cheklar yigʻish, FedACH (Federal zaxiraning avtomatlashtirilgan kliring palatasi tizimi) orqali mablagʻlarni elektron tarzda oʻtkazish hamda 2023-yildan boshlab FedNow xizmati orqali tezkor toʻlovlarni amalga oshirishni oʻz ichiga oladi. Federal zaxira banklarining ulgurji bank xizmatlari Fedwire Funds Service orqali mablagʻlarni elektron tarzda oʻtkazish hamda AQSh hukumati, uning agentliklari va ayrim boshqa subyektlar tomonidan chiqarilgan qimmatli qogʻozlarni Fedwire Securities Service orqali oʻtkazishni oʻz ichiga oladi. Chakana xizmatlardan farqli ravishda, ulgurji toʻlovlar odatda yirik summalarni qamrab oladi va koʻpincha depozitar institutlarning yirik korporativ mijozlari yoki kontragentlari bilan bogʻliq boʻladi[49].

Federal zaxira tizimi tuzilmasi

Yana qarang

Manbalar

  1. ↑ „Reserve Requirements“. Federal Reserve Board. Qaraldi: 2020-yil 10-may.
  2. ↑ „The Federal Reserve Bank Discount Window & Payment System Risk Website“. Federal Reserve System. Qaraldi: 2025-yil 11-dekabr.
  3. ↑ „Open Market Operations Archive“. Federal Reserve Board. Qaraldi: 2025-yil 11-dekabr.
  4. ↑ „Interest on Required Reserve Balances and Excess Balances“. Federal Reserve Board. Qaraldi: 2025-yil 11-dekabr.
  5. ↑ „Born of a panic: Forming the Federal Reserve System“. The Federal Reserve Bank of Minneapolis (1988-yil avgust). 2008-yil 16-mayda asl nusxadan arxivlangan.
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 Federal Reserve Act, Section 12, 12 U.S.C. § 261 (1913).
  7. ↑ BoG 2005, ss. 1–2
  8. ↑ „Panic of 1907: J.P. Morgan Saves the Day“. US-history.com. Qaraldi: 2014-yil 6-dekabr.
  9. ↑ „Born of a Panic: Forming the Fed System“. The Federal Reserve Bank of Minneapolis. Qaraldi: 2014-yil 6-dekabr.
  10. ↑ Abigail Tucker „The Financial Panic of 1907: Running from History“. Smithsonian Magazine (2008-yil 29-oktyabr). Qaraldi: 2014-yil 6-dekabr.
  11. ↑ 11,0 11,1 „Who Owns the Federal Reserve?“. Federal Reserve Board. Qaraldi: 2015-yil 1-dekabr.
  12. ↑ „What does it mean that the Federal Reserve is "independent within the government"?“ (en). Board of Governors of the Federal Reserve System. Qaraldi: 2026-yil 8-avgust.
  13. ↑ BoG 2005, ss. 1 "It was founded by Congress in 1913 to provide the nation with a safer, more flexible, and more stable monetary and financial system. Over the years, its role in banking and the economy has expanded."; Patrick, Sue C.. Reform of the Federal Reserve System in the Early 1930s: The Politics of Money and Banking. Garland, 1993. ISBN 978-0-8153-0970-3. 
  14. ↑ „What is the Federal Reserve's mandate in setting monetary policy?“. Federal Reserve Board (2012-yil 25-yanvar). — „The Congress established two key objectives for monetary policy—maximum employment and stable prices—in the Federal Reserve Act. These objectives are sometimes referred to as the Federal Reserve's dual mandate.“. 2012-yil 26-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 30-aprel.
  15. ↑ 15,0 15,1 „FRB: Mission“. Federal Reserve Board (2009-yil 6-noyabr). Qaraldi: 2011-yil 29-oktyabr.
  16. ↑ „What is FRED? | Getting To Know FRED“ (en-US). Qaraldi: 2024-yil 16-sentyabr.
  17. ↑ BoG 2005, ss. v (See structure); „Federal Reserve Districts“. Federal Reserve Online (2026-yil 18-oktyabr). 2012-yil 8-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 29-avgust.; „Federal Reserve Board – Advisory Councils“. Federal Reserve Board. 2015-yil 13-aprelda asl nusxadan arxivlangan.
  18. ↑ Lapidos, Juliet (September 19, 2008). „Is the Fed Private or Public?“. Slate. Qaraldi: August 29, 2011.
  19. ↑ Toma, Mark „Federal Reserve System“. EH. Net Encyclopedia. Economic History Association (2010-yil 1-fevral). 2011-yil 13-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 27-fevral.
  20. ↑ „Federal Reserve System“. eh.net.
  21. ↑ „Who owns the Federal Reserve Bank?“. FactCheck (2008-yil 31-mart). 2010-yil 26-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 26-fevral.
  22. ↑ Taylor, John B. „Taylor: Federal Reserve Monetary and the Financial Crisis: A Reply to Chairman Ben Bernanke“. Wall Street Journal (2015-yil 27-yanvar). 2015-yil 27-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 22-avgust.
  23. ↑ „The Latest Fed Criticism? Holding on Too Tight“ (en). Bloomberg.com (2024-yil 22-iyun). Qaraldi: 2024-yil 22-avgust.
  24. ↑ „More Than Half of U.S. Wants Fed Curbed or Abolished“ (2022-yil 14-may). 2022-yil 14-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 22-avgust.
  25. ↑ Weissert, Will „The Gold Standard: Ron Paul Gives New Life to an Old Issue“. NBC 5 Dallas-Fort Worth (2012-yil 18-yanvar). Qaraldi: 2025-yil 9-mart.
  26. ↑ Rothbard, Murray Newton. Case Against the Fed, The (en). Ludwig von Mises Institute, 1994. ISBN 978-1-61016-479-5. 
  27. ↑ „Federal Reserve Act“. Federal Reserve Board (2003-yil 14-may). 2008-yil 17-mayda asl nusxadan arxivlangan.
  28. ↑ BoG 2006, ss. 1
  29. ↑ „Federal Reserve Board – Monetary Policy: What Are Its Goals? How Does It Work?“ (en). Federal Reserve Board (2021-yil 29-iyul). Qaraldi: 2023-yil 10-avgust.
  30. ↑ Bernanke, Ben „Remarks by Governor Ben S. Bernanke: At the Federal Reserve Bank of Dallas Conference on the Legacy of Milton and Rose Friedman's Free to Choose, Dallas, Texas“ (text) (2003-yil 24-oktyabr).; FRB Speech: FederalReserve.gov: Remarks by Governor Ben S. Bernanke, Conference to Honor Milton Friedman, University of Chicago, Nov. 8, 2002; Friedman, Milton; Schwartz, Anna Jacobson „B. Bernanke's speech to M. Friedman“, . The Great Contraction, 1929–1933, New, Princeton University Press, 2008 — 247-bet. ISBN 978-0-691-13794-0. 
  31. ↑ BoG 2005, ss. 83
  32. ↑ „Check Services Offerings“. 2013-yil 25-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 27-mart.
  33. ↑ „Lender of last resort“. Federal Reserve Bank of Minneapolis. 2010-yil 25-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 21-may.; Humphrey, Thomas M. (January 1, 1989). "Lender of Last Resort: The Concept in History". SSRN 2125371.
  34. ↑ „The Federal Reserve, Monetary Policy and the Economy – Everyday Economics“. Dallasfed.org. 2007-yil 22-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 29-avgust.
  35. ↑ „Press Release: Federal Reserve Board, with full support of the Treasury Department, authorizes the Federal Reserve Bank of New York to lend up to $85 billion to the American International Group (AIG)“. Federal Reserve Board (2008-yil 16-sentyabr). Qaraldi: 2011-yil 29-avgust.; Andrews, Edmund L.; de la Merced, Michael J.; Walsh, Mary Williams. „Fed's $85 Billion Loan Rescues Insurer“. The New York Times (2008-yil 16-sentyabr). Qaraldi: 2008-yil 17-sentyabr.
  36. ↑ „How Currency Gets into Circulation“. Federal Reserve Bank of New York (2008-yil iyun). Qaraldi: 2011-yil 29-avgust.
  37. ↑ „Annual Production Reports | Engraving & Printing“. www.bep.gov. Qaraldi: 2023-yil 6-yanvar.
  38. ↑ ((Board of Governors of the Federal Reserve System)). „2021 Currency Budget“. Federal Reserve Board.
  39. ↑ „Federal Funds“. Federal Reserve Bank of New York (2007-yil avgust). Qaraldi: 2011-yil 29-avgust.; „Instruments of the Money Market“. Federal Reserve Bank of Richmond (1993). 2009-yil 25-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 29-avgust.
  40. ↑ „Federal Reserve liabilities“. Board of Governors of the Federal Reserve System. Qaraldi: 2026-yil 19-may.
  41. ↑ „Speech – Kohn, The Evolving Role of the Federal Reserve Banks“. Federal Reserve Board (2006-yil 3-noyabr). Qaraldi: 2011-yil 29-avgust.
  42. ↑ „SECTION 10—Board of Governors of the Federal Reserve System“. Federal Reserve Board. Qaraldi: 2026-yil 19-mart.
  43. ↑ BoG 2005, ss. 4–5
  44. ↑ See example: „Advantages of Being/Becoming a State Chartered Bank“. Arkansas State Bank Department (2009-yil 31-mart). Qaraldi: 2011-yil 29-avgust.
  45. ↑ „Frequently Asked Questions Federal Reserve System“. Federal Reserve Board. — „The Board of Governors, the Federal Reserve Banks, and the Federal Reserve System as a whole are all subject to several levels of audit and review. Under the Federal Banking Agency Audit Act, the Government Accountability Office (GAO) has conducted numerous reviews of Federal Reserve activities“. 2010-yil 17-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 19-fevral.
  46. ↑ „Federal Reserve System Current and Future Challenges Require System-wide Attention: Statement of Charles A. Bowsher“. United States General Accounting Office (1996-yil 26-iyul). 2011-yil 9-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 29-avgust.
  47. ↑ „U.S. Code Title 12, Chapter 3, Subchapter 7, Section 301. Powers and duties of board of directors; suspension of member bank for undue use of bank credit“. Law.cornell.edu (2010-yil 22-iyun). Qaraldi: 2011-yil 29-avgust.
  48. ↑ BoG 2005, ss. 83–85
  49. ↑ „A glossary of terms used in payments and settlement systems“. Bank for International Settlements / Committee on Payments and Market Infrastructures (2003). Qaraldi: 2025-yil 14-noyabr.

Guruhlangan manbalar

Adabiyotlar

Yangi adabiyotlar

  • Sarah Binder & Mark Spindel. 2017. The Myth of Independence: How Congress Governs the Federal Reserve. Princeton University Press.
  • ((Board of Governors of the Federal Reserve System)). The Federal Reserve System: Purposes and Functions, 2005 (2014-yil 11-yanvarda asl nusxadan arxivlangan). 
  • ((Board of Governors of the Federal Reserve System)). The Federal Reserve in Plain English, 2006.  from the St. Louis Fed
  • Congressional Research Service Changing the Federal Reserve's Mandate: An Economic Analysis[sayt ishlamaydi]
  • Congressional Research Service Federal Reserve: Unconventional Monetary Policy Options[sayt ishlamaydi]
  • Conti-Brown, Peter. The Power and Independence of the Federal Reserve (Princeton University Press, 2016).
  • Epstein, Lita & Martin, Preston (2003). The Complete Idiot's Guide to the Federal Reserve. Alpha Books. ISBN 0-02-864323-2.
  • Greider, William (1987). Secrets of the Temple. Simon & Schuster. ISBN 0-671-67556-7; nontechnical book explaining the structures, functions, and history of the Federal Reserve, focusing specifically on the tenure of Paul Volcker.
  • Hafer, R. W. The Federal Reserve System: An Encyclopedia. Greenwood Press, 2005. 451 pp, 280 entries; ISBN 0-313-32839-0.
  • Lavelle, Kathryn C. (2013) Money and Banks in the American Political System. New York: Cambridge University Press. 978-1-107-60916-7 Explains basic political processes surrounding the Federal Reserve in the broader system of Congress and the Executive Branch.
  • Meyer, Laurence H. (2004). A Term at the Fed: An Insider's View. HarperBusiness. ISBN 0-06-054270-5; asari 1996—2002-yillardagi davrga bag‘ishlangan bo‘lib, unda Alan Greenspanning 1997-yilgi Osiyo moliyaviy inqirozi, fond bozoridagi keskin oʻsish hamda 2001-yil 11-sentyabr terror xurujlarining moliyaviy oqibatlari davridagi raislik faoliyatiga alohida urgʻu beriladi.
  • Woodward, Bob. Maestro: Greenspan's Fed and the American Boom (2000) study of Greenspan in the 1990s.

Tarixiy

  • Broz, J. Lawrence. The International Origins of the Federal Reserve System. Cornell University Press, 1997. ISBN 9780801433320. 
  • Carosso, Vincent P. (1973). "The Wall Street Trust from Pujo through Medina". Business History Review 47: 421–437. doi:10.2307/3113365. 
  • Chandler, Lester V.. American Monetary Policy, 1928–1941. Harper & Row, 1971. ISBN 9780060412272. 
  • Epstein, Gerald; Ferguson, Thomas (December 1984). "Monetary Policy, Loan Liquidation and Industrial Conflict: Federal Reserve System Open Market Operations in 1932". Journal of Economic History 44: 957–984. doi:10.1017/S0022050700033040. 
  • Friedman, Milton; Schwartz, Anna Jacobson. A Monetary History of the United States, 1867–1960. Princeton University Press, 1963. 
  • Hetzel, Robert L.. The Federal Reserve: A New History. Chicago: University of Chicago Press, 2022. DOI:10.7208/chicago/9780226821665.001.0001. ISBN 978-0-226-82166-5. 
  • Kubik, Paul J. (1996). "Federal Reserve Policy during the Great Depression: The Impact of Interwar Attitudes regarding Consumption and Consumer Credit". Journal of Economic Issues 30 (3): 829–842. doi:10.1080/00213624.1996.11505838. 
  • Link, Arthur. Wilson: The New Freedom. Princeton University Press, 1956 — 199–240-bet. 
  • Livingston, James. Origins of the Federal Reserve System: Money, Class, and Corporate Capitalism, 1890–1913 (1986).
  • Lowenstein, Roger. America's Bank: The Epic Struggle to Create the Federal Reserve. Penguin Press, 2015. ISBN 978-0143109846. 
  • Marrs, Jim (2000). "Secrets of Money and the Federal Reserve System". Rule by Secrecy: 64–78. 
  • Mayhew, Anne. "Ideology and the Great Depression: Monetary History Rewritten". Journal of Economic Issues 17 (June 1983): 353–360.
  • Meltzer, Allan H.. A History of the Federal Reserve, Volume 1: 1913–1951. University of Chicago Press, 2004. ISBN 978-0-226-51999-9.  (cloth) and ISBN 978-0-226-52000-1 (paper).
    • Meltzer, Allan H.. A History of the Federal Reserve, Volume 2: Book 1, 1951–1969. University of Chicago Press, 2009. ISBN 978-0-226-52001-8. 
    • Meltzer, Allan H.. A History of the Federal Reserve, Volume 2: Book 2, 1969–1985. University of Chicago Press, 2009. ISBN 978-0-226-51994-4. 
  • Mullins, Eustace C. The Secrets of the Federal Reserve, 1952. John McLaughlin. ISBN 0-9656492-1-0.
  • Roberts, Priscilla. 'Quis Custodiet Ipsos Custodes?' The Federal Reserve System's Founding Fathers and Allied Finances in the First World War", Business History Review (1998) 72: 585–603.
  • Rothbard, Murray. The Case Against the Fed. Ludwig von Mises Institute, 2007. ISBN 978-1467934893. 
  • Shull, Bernard. "The Fourth Branch: The Federal Reserve's Unlikely Rise to Power and Influence" (2005) ISBN 1-56720-624-7.
  • Steindl, Frank G. Monetary Interpretations of the Great Depression. (1995).
  • Temin, Peter. Did Monetary Forces Cause the Great Depression?. W. W. Norton & Company, 1976. ISBN 978-0393092097. 
  • Wells, Donald R. The Federal Reserve System: A History (2004)
  • West, Robert Craig. Banking Reform and the Federal Reserve, 1863–1923 (1977).
  • Wicker, Elmus. "A Reconsideration of Federal Reserve Policy during the 1920–1921 Depression", Journal of Economic History (1966) 26: 223–238.
    • Wicker, Elmus. Federal Reserve Monetary Policy, 1917–33. (1966).
    • Wicker, Elmus. The Great Debate on Banking Reform: Nelson Aldrich and the Origins of the Fed Ohio State University Press, 2005.
  • Wood, John H. A History of Central Banking in Great Britain and the United States (2005)
  • Wueschner, Silvano A. Charting Twentieth-Century Monetary Policy: Herbert Hoover and Benjamin Strong, 1917–1927. Greenwood Press (1999).

Qoʻshimcha oʻqish uchun

Havolalar