800: Versiyalar orasidagi farq
Qiyofa
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
'''800-yil ([[Rim raqamlari|DCCC]])''' [[Yulian taqvimi|Yuliy taqvimi]] | '''800-yil ([[Rim raqamlari|DCCC]])''' [[Yulian taqvimi|Yuliy taqvimi]] boʻyicha [[chorshanba]] kunidan boshlangan [[kabisa yili]] boʻlib, [[Milod]]iy sananing Anno Domi belgilanishining 800-yili, 1-[[ming yillik]]ning 800-yili, <nowiki>VIII</nowiki> asrning 100- va oxirgi yili. Aynan shu davrda [[Anno Domini taqvim]] davri Yevropada yillarni nomlashning keng tarqalgan usuliga aylandi va shu vaqtdan boshlab yillar 800 va keyingi yillar deb atala boshlandi.<ref>{{Jurnal manbasi |last=Bose |first=K. S. |last2=Sarma |first2=R. H. |date=1975-10-27 |title=Delineation of the intimate details of the backbone conformation of pyridine nucleotide coenzymes in aqueous solution |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2 |magazine=Biochemical and Biophysical Research Communications |volume=66 |issue=4 |pages=1173–1179 |doi=10.1016/0006-291x(75)90482-9 |issn=1090-2104 |pmid=2}}</ref><ref>{{Jurnal manbasi |last=Moreton |first=Jennifer |date=2002-03 |title=Georges Declercq. ''Anno Domini: The Origins of the Christian Era''. 206 pp., app., bibl.Turnhout, Belgium: Brepols Publishers, 2000. $35, €20. |url=https://doi.org/10.1086/343276 |magazine=Isis |volume=93 |issue=1 |pages=105–106 |doi=10.1086/343276 |issn=0021-1753}}</ref> {{Yillar|796|797|798|799|800|801|802|803|804|770|780|790|800|810|820|830|VII asr|VIII asr|IX asr}} | ||
== Voqealar == | == Voqealar == | ||
=== Yevropa === | === Yevropa === | ||
* [[25-dekabr]] - Franklar qiroli [[Charlemagne|Karl (Charlemagne)]] [[Rim Papasi|Papa]] [[Papa Leo III|Leo III]] tomonidan "Rim imperatori" unvoni bilan Karl I sifatida [[toj]] kiydi. Taxtga | * [[25-dekabr]] - Franklar qiroli [[Charlemagne|Karl (Charlemagne)]] [[Rim Papasi|Papa]] [[Papa Leo III|Leo III]] tomonidan "Rim imperatori" unvoni bilan Karl I sifatida [[toj]] kiydi. Taxtga oʻtirish marosimi [[Rojdestvo]] kunida Rimdagi [[Avliyo Pyotr]] [[Bazilika]]sida boʻlib oʻtadi. [[Gʻarbiy Yevropa|Gʻarbiy Yevropada]] [[Franklar imperiyasi]] tashkil topadi, biroq bu [[Konstantinopol]]dagi [[imperator]] ayol [[Irina]] tomonidan tan olinmaydi. Bu sobiq [[Gʻarbiy Rim imperiyasi]]ning kim tomonidan rasmiy boshqarilishi borasida [[Vizantiya imperiyasi|Vizantiyaliklar]] bilan bir qator nizolarni keltirib chiqaradi. | ||
* [[Rus xoqonligi]] [[Xazar xoqonligi|Xazarlarning]] 182 yillik hukmroligidan keyin "[[Rus]]"lar tomonidan tashkil etiladi. Bu davr [[Kiyev rusi|Kiev Rusi]] va keyinchalik [[Rossiya]], [[Belarus]] and [[Ukraina]] davlatlarining paydo | * [[Rus xoqonligi]] [[Xazar xoqonligi|Xazarlarning]] 182 yillik hukmroligidan keyin "[[Rus]]"lar tomonidan tashkil etiladi. Bu davr [[Kiyev rusi|Kiev Rusi]] va keyinchalik [[Rossiya]], [[Belarus]] and [[Ukraina]] davlatlarining paydo boʻlishiga sabab boʻldi (taxminiy sana). | ||
* [[Nortumbriya]] qiroli [[Erdvulf]] | * [[Nortumbriya]] qiroli [[Erdvulf]] oʻz odamlari bilan marhum qirol [[Alhred]]ning oʻgʻli shahzoda [[Elhmund]]ni qoʻlga olib, uni qatl qiladi. U [[Derbi]]da [[Avliyo Alkmund]] cherkoviga dafn etiladi va keyinchalik [[avliyo]] sifatida ulugʻlanadi (taxminiy sana). | ||
* [[Abbosiylar xalifaligi]] janubiy [[Italiya]]dagi hududlarini [[ | * [[Abbosiylar xalifaligi]] janubiy [[Italiya]]dagi hududlarini [[Agʻlabiylar]] sulolasiga topshirishga majbur boʻladi. | ||
=== Osiyo === | === Osiyo === | ||
* [[Tan|Tan sulolasi]] davrida yangi turdagi [[Sheʼriyat| | * [[Tan|Tan sulolasi]] davrida yangi turdagi [[Sheʼriyat|sheʼriyat]] – [[Tsi|ts'''i''']] (notekis satrlarga ega [[lirik she’r]]) kuyga moslashtiriladi. (taxminiy sana) | ||
=== Afrika === | === Afrika === | ||
* [[Sijilmasa]] (hozirgi [[Marokash]] hududida) [[Shimoliy Afrika]] va | * [[Sijilmasa]] (hozirgi [[Marokash]] hududida) [[Shimoliy Afrika]] va Gʻarbiy [[Sudan]] oʻrtasida [[karvon]]lar yoʻlga chiqadigan boshlangʻich nuqta sifatida tashkil etiladi (taxminiy sana). | ||
* [[Ife]] (hozirgi [[Nigeriya]] hududida) muhim [[shahar]] markaziga aylanadi (taxminiy sana). | * [[Ife]] (hozirgi [[Nigeriya]] hududida) muhim [[shahar]] markaziga aylanadi (taxminiy sana). | ||
* [[Abbosiylar xalifaligi]] [[Ifriqiya]]ni (hozirgi shimoli-sharqiy [[Jazoir]], [[Tunis]] va | * [[Abbosiylar xalifaligi]] [[Ifriqiya]]ni (hozirgi shimoli-sharqiy [[Jazoir]], [[Tunis]] va gʻarbiy [[Liviya]] hududlarini) [[Agʻlabiylar|Agʻlabiylar]] sulolasiga topshirishga majbur boʻladi. | ||
=== Markaziy Amerika === | === Markaziy Amerika === | ||
* [[28-iyun]] – | * [[28-iyun]] – Ochkʼin Kaloomte’ Aj Hoʻ Baak [[Gvatemala]]dagi [[Mayya]] [[Shahar davlat|shahar-davlati]] [[Machakila]] yangi hukmdori boʻladi va [[815]]-yilda [[vafot]]igacha hukmronlik qiladi. | ||
* [[Itzalar|Itza]] madaniyati [[Mesoamerika]]da boshlanadi (840-yil). | * [[Itzalar|Itza]] madaniyati [[Mesoamerika]]da boshlanadi (840-yil). | ||
=== Polineziya === | === Polineziya === | ||
[[Gavayi orollari]]ning birinchi [[Koʻchmanchilik| | [[Gavayi orollari]]ning birinchi [[Koʻchmanchilik|koʻchmanchilari]] yetib kelishadi (taxminiy sana). | ||
=== Mavzu | === Mavzu boʻyicha === | ||
==== Diniy ==== | ==== Diniy ==== | ||
* [[Lichfild]] [[arxiyepiskop]]i [[Higbert]] | * [[Lichfild]] [[arxiyepiskop]]i [[Higbert]] isteʼfoga chiqadi. Uning oʻrniga [[Eldvulf]] tayinlanadi. [[Mersiya]] qiroli [[Kenvulf]] avvalgi hukmdoriga qaraganda [[Kenterberi]] arxiyepiskopi bilan yaxshiroq munosabatda boʻladi va Mersiya arxiyepiskoplik markazini [[London]]ga koʻchirishga urinadi, lekin bu harakat muvaffaqiyatsiz boʻladi (taxminiy san) | ||
* [[Kells kitobi|Kell kitobi]] [[Irlandiya]]dagi [[Kolumba]] [[monastir]]ida yoziladi va bezatiladi (taxminiy sana). | * [[Kells kitobi|Kell kitobi]] [[Irlandiya]]dagi [[Kolumba]] [[monastir]]ida yoziladi va bezatiladi (taxminiy sana). | ||
2026-yil 19-noyabr, 17:20 dagi (joriy) koʻrinishi
800-yil (DCCC) Yuliy taqvimi boʻyicha chorshanba kunidan boshlangan kabisa yili boʻlib, Milodiy sananing Anno Domi belgilanishining 800-yili, 1-ming yillikning 800-yili, VIII asrning 100- va oxirgi yili. Aynan shu davrda Anno Domini taqvim davri Yevropada yillarni nomlashning keng tarqalgan usuliga aylandi va shu vaqtdan boshlab yillar 800 va keyingi yillar deb atala boshlandi.[1][2]
| Ming yilliklar: | 1-mingyillik |
|---|---|
| Asrlar: | |
| Oʻn yilliklar: | |
| Yillar: |
Voqealar
[tahrir | manbasini tahrirlash]Yevropa
[tahrir | manbasini tahrirlash]- 25-dekabr - Franklar qiroli Karl (Charlemagne) Papa Leo III tomonidan "Rim imperatori" unvoni bilan Karl I sifatida toj kiydi. Taxtga oʻtirish marosimi Rojdestvo kunida Rimdagi Avliyo Pyotr Bazilikasida boʻlib oʻtadi. Gʻarbiy Yevropada Franklar imperiyasi tashkil topadi, biroq bu Konstantinopoldagi imperator ayol Irina tomonidan tan olinmaydi. Bu sobiq Gʻarbiy Rim imperiyasining kim tomonidan rasmiy boshqarilishi borasida Vizantiyaliklar bilan bir qator nizolarni keltirib chiqaradi.
- Rus xoqonligi Xazarlarning 182 yillik hukmroligidan keyin "Rus"lar tomonidan tashkil etiladi. Bu davr Kiev Rusi va keyinchalik Rossiya, Belarus and Ukraina davlatlarining paydo boʻlishiga sabab boʻldi (taxminiy sana).
- Nortumbriya qiroli Erdvulf oʻz odamlari bilan marhum qirol Alhredning oʻgʻli shahzoda Elhmundni qoʻlga olib, uni qatl qiladi. U Derbida Avliyo Alkmund cherkoviga dafn etiladi va keyinchalik avliyo sifatida ulugʻlanadi (taxminiy sana).
- Abbosiylar xalifaligi janubiy Italiyadagi hududlarini Agʻlabiylar sulolasiga topshirishga majbur boʻladi.
Osiyo
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Tan sulolasi davrida yangi turdagi sheʼriyat – tsi (notekis satrlarga ega lirik she’r) kuyga moslashtiriladi. (taxminiy sana)
Afrika
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Sijilmasa (hozirgi Marokash hududida) Shimoliy Afrika va Gʻarbiy Sudan oʻrtasida karvonlar yoʻlga chiqadigan boshlangʻich nuqta sifatida tashkil etiladi (taxminiy sana).
- Ife (hozirgi Nigeriya hududida) muhim shahar markaziga aylanadi (taxminiy sana).
- Abbosiylar xalifaligi Ifriqiyani (hozirgi shimoli-sharqiy Jazoir, Tunis va gʻarbiy Liviya hududlarini) Agʻlabiylar sulolasiga topshirishga majbur boʻladi.
Markaziy Amerika
[tahrir | manbasini tahrirlash]- 28-iyun – Ochkʼin Kaloomte’ Aj Hoʻ Baak Gvatemaladagi Mayya shahar-davlati Machakila yangi hukmdori boʻladi va 815-yilda vafotigacha hukmronlik qiladi.
- Itza madaniyati Mesoamerikada boshlanadi (840-yil).
Polineziya
[tahrir | manbasini tahrirlash]Gavayi orollarining birinchi koʻchmanchilari yetib kelishadi (taxminiy sana).
Mavzu boʻyicha
[tahrir | manbasini tahrirlash]Diniy
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Lichfild arxiyepiskopi Higbert isteʼfoga chiqadi. Uning oʻrniga Eldvulf tayinlanadi. Mersiya qiroli Kenvulf avvalgi hukmdoriga qaraganda Kenterberi arxiyepiskopi bilan yaxshiroq munosabatda boʻladi va Mersiya arxiyepiskoplik markazini Londonga koʻchirishga urinadi, lekin bu harakat muvaffaqiyatsiz boʻladi (taxminiy san)
- Kell kitobi Irlandiyadagi Kolumba monastirida yoziladi va bezatiladi (taxminiy sana).
Tugʻilgan
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Aldrik, Le-Mans yepiskopi (taxminiy sana)
- Al-Abbos ibn Said al-Javhariy, musulmon matematik
- Kordovalik Alvaro, Mozarab olimi (taxminiy sana)
- Amoghavarsha I, Rashtrakuta (Hindiston) qiroli (vafoti 878-yil)
- Katta Boso, frank zodagoni (taxminiy sana)
- Fotima al-Fihriya, arab masjid asoschisi (taxminiy sana)
- Govindasvami, hindistonlik astronom (taxminiy sana)
- Luiz, frank abbat (taxminiy sana)
- Metodiy I, Konstantinopol patriarxi (yoki 788-yil)
- Nikolas I, Katolik cherkovining papasi (vafoti 867-yil)
- Nominoe, Bretan gersogi (taxminiy sana)
- Pribina, slavyan shahzodasi (taxminiy sana)
- Robert III, frank zodagoni (vafoti 834-yil)
- Rorgon II, Men grafligi (taxminiy sana)
- Svitin, Vinchester yepiskopi (taxminiy sana)
- Valentin, Katolik cherkovining papasi (vafoti 827-yil)
Vafot etgan
[tahrir | manbasini tahrirlash]- 3-iyun – Stavrakiy, Vizantiya bosh vaziri
- 26-sentabr – Berovulf, Vyursburg yepiskopi
- Ailill mak-Fergusa, Janubiy Brega (Irlandiya) qiroli
- Alkelda, anglo-sakson malika (taxminiy sana).
- Liebana Beatusi, rohib va ilohiyotchi (taxminiy sana)
- Elhmund, Nortumbriya shahzodasi (taxminiy sana)
- Luitgard, frank qirolichasi va Karl (Charlemagne) ning rafiqasi
- Vatsraja, Gurjara-Pratihara sulolasi qiroli[3]
Havolalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ Bose, K. S.; Sarma, R. H. (1975-10-27). „Delineation of the intimate details of the backbone conformation of pyridine nucleotide coenzymes in aqueous solution“. Biochemical and Biophysical Research Communications. 66-jild, № 4. 1173–1179-bet. doi:10.1016/0006-291x(75)90482-9. ISSN 1090-2104. PMID 2.
- ↑ Moreton, Jennifer (2002-03). „Georges Declercq. Anno Domini: The Origins of the Christian Era. 206 pp., app., bibl.Turnhout, Belgium: Brepols Publishers, 2000. $35, €20“. Isis. 93-jild, № 1. 105–106-bet. doi:10.1086/343276. ISSN 0021-1753.
{{cite magazine}}: no-break space character in|title=at position 8 (yordam); sana kiritilishi kerak boʻlgan parametrga berilgan qiymatni tekshirish lozim:|date=(yordam) - ↑ „Archaeological sites of the Early Bronze Age“, The Cambridge History of Ancient China, Cambridge University Press, 1999-03-13, ISBN 978-1-139-05370-9, qaraldi: 2024-12-25