1900-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari
 1900-yilgi Yozgi Olimpiada o‘yinlaridagi qilichbozlik musobaqalariga bag‘ishlangan afisha. | |
| Mezbon shahar | Parij, Fransiya |
|---|---|
| Millatlar | 26 |
| Atletlar | 1226[1] |
| Musobaqalar | 19 ta sport turi boʻyicha 95 ta |
| Ochilish | 1900-yil 14-may |
| Yopilish | 1900-yil 28-oktyabr |
| Stadion | Vélodrome de Vincennes |
1900-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari (fransuzcha: Jeux olympiques d'été de 1900) – bugungi kunda II Olimpiada oʻyinlari (Jeux de la IIe olympiade) va Parij 1900 nomi bilan tanilgan xalqaro sport musobaqasi boʻlib, 1900-yil 14-maydan 28-oktyabrgacha Fransiyaning Parij shahrida oʻtkazilgan. Musobaqa doirasida ochilish va yopilish marosimlari tashkil etilmagan.
1894-yilda Sorbonna binosida boʻlib oʻtgan Olimpiya kongressida Pierre de Coubertin Olimpiya oʻyinlarini 1900-yilda Parijda oʻtkazishni taklif qilgan. Biroq, kongress delegatlari olti yil kutishni istamagan va birinchi oʻyinlarni 1896-yildayoq tashkil etish tarafdori boʻlgan. Natijada, birinchi Olimpiya oʻyinlarini 1896-yilda Afinada, ikkinchi oʻyinlarni esa Parijda oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan.
1900-yilgi Olimpiada oʻyinlarida gʻoliblarning aksariyati medal bilan taqdirlanmagan, buning oʻrniga ularga kuboklar yoki sovrinlar berilgan. Qilichbozlik musobaqalarida anʼanaga muvofiq professionallar ham ishtirok etgan. Fransiyalik Albert Robert Ayat havaskorlar va masterlar oʻrtasidagi shpaga (épée) bahslarida gʻalaba qozongan va 3 000 frank miqdoridagi pul mukofoti bilan taqdirlangan (bu 2022-yildagi hisobda taxminan 12 867 yevroga teng). Ushbu oʻyinlar tarixda faqat bir marta oʻtkazilgan bir qator musobaqalar ham boʻlgan. Bularga baliq tutish[2], avtopoyga[3], havo sharida parvoz[4], kriket[5], kroket[6], bask pelota[7], 200 metrga toʻsiqli suzish va suv ostida suzish kiradi[8]. Shuningdek, Olimpiada oʻyinlari tarixida ilk va yagona marta oʻq otish musobaqalarida tirik kabutarlar nishonga olingan[9]. Mezbon mamlakat sifatida Fransiya umumiy sportchilar sonining 72 foizini (997 ishtirokchidan 720 nafarini) tashkil qilgan va oltin, kumush hamda bronza medallarining eng koʻpini qoʻlga kiritgan. AQSh sportchilari medal jamgʻarish boʻyicha ikkinchi oʻrinni qoʻlga kiritgan boʻlib, ishtirokchilar soni boʻyicha beshinchi oʻrinda (75 nafar) boʻlgan. Britaniya sportchilari medal jamgʻarish boʻyicha uchinchi oʻrinni egallagan va ishtirokchilar soni boʻyicha ikkinchi (102 nafar) boʻlgan[10].
Tashkil etilishi
1A_Square.jpg)
1900-yilgi Olimpiada oʻyinlari 1900-yilgi Butunjahon ko‘rgazmasi doirasida oʻtkazilgan. Baron Pierre de Coubertin bu orqali jamoatchilik eʼtiborini Olimpiada oʻyinlariga jalb qilish mumkin deb hisoblagan va Olimpiya shaharchasini qayta tiklashga oid keng qamrovli reja taklif qilgan. Uning loyihasida haykallar, maʼbadlar, stadionlar va gimnaziya binolarini qayta barpo etish koʻzda tutilgan edi. Biroq, Butunjahon koʻrgazmasi direktori Alfred Picard qadimgi sport anʼanalarini zamonaviy koʻrgazmada namoyish etishni „bemaʼni anaxranizm“ deb atagan. Picard uning rejalarini rasmiy ravishda qabul qilib olgan, biroq keyinchalik bu gʻoya ustida hech qanday ish olib borilmagan.
Sport turlari
2021-yil iyuligacha Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi (XOQ) qaysi musobaqalarni olimpiada doirasidagi musobaqalar deb tan olish masalasini rasman aniqlab chiqmagan[11]. Pierre de Coubertin bu boradagi barcha vakolatni mahalliy tashkilotchilarga topshirgan edi. XOQning 1900-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlariga bagʻishlangan rasmiy sahifasida jami 95 ta medal uchun musobaqa oʻtkazilgani qayd etilgan. 1896-yilgi Olimpiada oʻyinlariga kiritilgan ogʻir atletika va kurash bu safar dasturdan chiqarilgan, buning oʻrniga 12 ta yangi sport turi qoʻshilgan. Quyida keltirilgan sport turlaridan faqat kroket xalqaro musobaqa maqomiga ega boʻlmagan, chunki faqat fransiyalik sportchilar ishtirok etgan. Har bir yoʻnalishdagi musobaqalar soni qavs ichida koʻrsatilgan.
- Suzish
- Vaterpolo (7 ta musobaqa)
- Suv polosi (1 ta musobaqa)
- Kamondan o‘q otish (7 ta musobaqa)
- Yengil atletika (23 ta musobaqa)
- Bask pelota (1 ta musobaqa)
- Kriket (1 ta musobaqa)
- Kroket (3 ta musobaqa)
- Velosport (3 ta musobaqa)
- Ot sporti
- Ot yoʻrttirish (2 ta)
- Toʻsiqlardan sakrash (3 ta)
- Qilichbozlik (7 ta musobaqa)
- Futbol (1 ta musobaqa)
- Golf (2 ta musobaqa)
- Gimnastika (1 ta musobaqa)
- Polo (1 ta musobaqa)
- Akademik eshkak eshish (5 ta musobaqa)
- Regbi (1 ta musobaqa)
- Yelkanli kema sporti (13 ta musobaqa)
- Oʻq otish sporti (8 ta musobaqa)
- Tennis (4 ta musobaqa)
- Arqon tortish (1 ta musobaqa)
Musobaqa boʻlib oʻtgan joylar
1900-yilgi Yozgi Olimpiada o‘yinlarida 20 ta sport turi bo‘yicha musobaqalarni o‘tkazish uchun 14 ta sport inshootidan foydalanilgan.
| Joylashuv | Sport turlari | Sigʻimi | Manba |
|---|---|---|---|
| Parijning 7-okrugi (Place de Breteuil) | Ot sporti | Roʻyxatda yoʻq | [12] |
| Bois de Boulogne | Kroket, Polo, Arqon tortish | Roʻyxatda yoʻq | [13][14][15] |
| Bois de Vincennes | Kamondan o‘q otish | Roʻyxatda yoʻq | [16] |
| Boulogne-Billancourt | Oʻq otish sporti | Roʻyxatda yoʻq | [12] |
| Compiègne | Golf | Roʻyxatda yoʻq | [17] |
| Croix-Catelan Stadium | Yengil atletika | Roʻyxatda yoʻq | [17] |
| Le Havre | Yelkanli kema sporti | Roʻyxatda yoʻq | [12] |
| Meulan-en-Yvelines | Yelkanli kema sporti | Roʻyxatda yoʻq | [18] |
| Neuilly-sur-Seine | Bask pelota | Roʻyxatda yoʻq | [19] |
| Puteaux | Tennis | Roʻyxatda yoʻq | [20] |
| Satory | Oʻq otish sporti | Roʻyxatda yoʻq | [12] |
| Sena | Akademik eshkak eshish, Suzish, Suv polosi | Roʻyxatda yoʻq | [21] |
| Tuileries Garden | Qilichbozlik | Roʻyxatda yoʻq | [12] |
| Vélodrome de Vincennes | Kriket, Velosport, Futbol, Gimnastika, Regbi | Roʻyxatda yoʻq | [22] |
Ishtirokchi davlatlar
| Ishtirokchi Milliy olimpiya qoʻmitalari |
|---|
O‘sha davrda Eron “Persia” deb atalgan. Boshqa davlatlar nomidan ishtirok etgan sportchilar (oʻz nomidan qatnashmagan davlatlar):
|
Medallar hisobi
Tushuntirish Mezbon davlat (Fransiya)
| Oʻrin | Davlat | Oltin | Kumush | Bronza | Umumiy |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 |  Fransiya (FRA)* | 27 | 38 | 37 | 102 |
| 2 |  AQSh (USA) | 19 | 14 | 15 | 48 |
| 3 |  Buyuk Britaniya (GBR) | 15 | 8 | 9 | 32 |
| 4 |  Mixed team (ZZX) | 8 | 5 | 6 | 19 |
| 5 |  Belgiya (BEL) | 6 | 7 | 4 | 17 |
| 6 |  Shveysariya (SUI) | 6 | 2 | 1 | 9 |
| 7 |  Germaniya (GER) | 4 | 3 | 2 | 9 |
| 8 |  Italiya (ITA) | 3 | 2 | 0 | 5 |
| 9 | Avstraliya (AUS) | 2 | 0 | 3 | 5 |
| 10 |  Daniya (DEN) | 1 | 3 | 2 | 6 |
| Jami (10 davlat) | 91 | 82 | 79 | 252 | |
Manbalar
- ↑ „Paris 1900 Summer Olympics“. International Olympic Committee. Qaraldi: 2022-yil 31-yanvar.
- ↑ Mérillon, Daniel. Rapports : Concours Internationaux d'exercices physiques et de sports. Imprimerie nationale, 1901a. T1.
- ↑ Journal of Olympic History, Special Issue – December 2008, The Official Publication of the International Society of Olympic Historians, p. 8, by Karl Lennartz, Tony Bijkerk and Volker Kluge
- ↑ Journal of Olympic History, Special Issue – December 2008, The Official Publication of the International Society of Olympic Historians, p. 13, by Karl Lennartz, Tony Bijkerk and Volker Kluge
- ↑ Journal of Olympic History, Special Issue – December 2008, The Official Publication of the International Society of Olympic Historians, p. 32, by Karl Lennartz, Tony Bijkerk and Volker Kluge
- ↑ Journal of Olympic History, Special Issue – December 2008, The Official Publication of the International Society of Olympic Historians, p. 33, by Karl Lennartz, Tony Bijkerk and Volker Kluge
- ↑ Journal of Olympic History, Special Issue – December 2008, The Official Publication of the International Society of Olympic Historians, p. 52, by Karl Lennartz, Tony Bijkerk and Volker Kluge
- ↑ Journal of Olympic History, Special Issue – December 2008, The Official Publication of the International Society of Olympic Historians, p. 77, by Karl Lennartz, Tony Bijkerk, and Volker Kluge
- ↑ Carmichael, Emma „Gawker's Guide to the Olympic Sports You're Pretty Sure Don't Exist: Shooting“. Gawker (2012-yil 27-iyul). 2013-yil 6-mayda asl nusxadan arxivlangan.
- ↑ „1900 Paris Medal Tally“. 2019-yil 26-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 26-aprel.
- ↑ Lennartz, Karl; Teutenberg, Walter. Olympische Spiele 1900 in Paris. Kassel, Germany: Agon-Sportverlag, 1995 — 147-bet. ISBN 3-928562-20-7. „In many works, it is read that the IOC later met to decide which events were Olympic and which were not. This is not correct and no decision has ever been made. No discussion of this item can be found in the account of any Session.“
- ↑ 12,0 12,1 12,2 12,3 12,4 1900 Summer Olympics official report. (Wayback Machine saytida 2008-05-28 sanasida arxivlangan) p. 16. Accessed 14 November 2010. (fransuzcha)
- ↑ Sports-reference.com Summer Olympics Paris 28 June 1900 croquet mixed singles one-ball results. (Wayback Machine saytida 28 September 2018 sanasida arxivlangan) Accessed 14 November 2010.
- ↑ Sports-reference.com Summer Olympics Paris 28 May-2 June 1900 men's polo results. (Wayback Machine saytida 1 December 2017 sanasida arxivlangan) Accessed 20 February 2011.
- ↑ Sports-reference.com Summer Olympics Paris 16 July 1900 tug-of-war men's results. (Wayback Machine saytida 28 September 2018 sanasida arxivlangan) Accessed 14 November 2010.
- ↑ Sports-reference.com Summer Olympics Paris 27 May – 14 August 1900 men's archery au chapelet 33 m results. (Wayback Machine saytida 1 October 2017 sanasida arxivlangan) Accessed 14 November 2010.
- ↑ 17,0 17,1 1900 Summer Olympics official report. (Wayback Machine saytida 2008-05-28 sanasida arxivlangan) p. 15. Accessed 14 November 2010. (fransuzcha)
- ↑ Sports-reference.com Summer Olympics Paris 20 May 1900 sailing mixed open results. (Wayback Machine saytida 3 July 2017 sanasida arxivlangan) Accessed 14 November 2010.
- ↑ Sports-reference.com Summer Olympics Paris 14 June 1900 men's basque pelota two-teams results. (Wayback Machine saytida 3 March 2018 sanasida arxivlangan) Accessed 14 November 2010.
- ↑ Sports-reference.com Summer Olympics Paris 6-11 July 1900 tennis men's singles results. (Wayback Machine saytida 1 July 2017 sanasida arxivlangan) Accessed 14 November 2010.
- ↑ 1900 Summer Olympics official report. (Wayback Machine saytida 2008-05-28 sanasida arxivlangan) pp. 17-18. Accessed 14 November 2010. (fransuzcha)
- ↑ 1900 Summer Olympics official report. (Wayback Machine saytida 2008-05-28 sanasida arxivlangan) pp. 15-16. Accessed 14 November 2010. (fransuzcha)