Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

1868

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Минг йилликлар: 2-мингйиллик
Асрлар:
Ўн йилликлар:
Йиллар:

1868-йил — чоршанба куни бошланувчи кабиса йил (тақвимни бу ерда кўринг). Бу даврда турли халқларда Григорий, мусулмон, Эрон, баҳоий ва бошқа тақвимлар ишлатилди.

Воқеалар

• 6 январ – Хитойда Лай Венъгуаннинг Тайпинг армияси Янчжоуда ҳукумат қўшинлари томонидан мағлубиятга учради ва унинг ўзи асирга олиниб, 10 январда қатл этилди.

• 10 январ – Крит қўзғолони муносабати билан Усмонли империясининг султони Абдул-Азиз Критдаги насронийларнинг аҳволини энгиллаштирадиган фарман чиқарди: улар ҳарбий хизматдан озод қилинди, юнон тили иккинчи расмий тил сифатида тан олинди.

• 18 январ – Наполеон ИИИ Қонунчилик корпуси мажлисларининг очилишида ҳукуматга қарши ташвиқот кучайганини эълон қилди.

• 1 феврал – Наполеон ИИИ Пруссияга қаршилик кўрсатишга қодир кучли армия яратишга қаратилган янги ҳарбий қонунни қабул қилди.

• 9 феврал – Венгрияда биринчи социал-демократик ишчилар ташкилоти – Умумий ишчилар уюшмаси ташкил топди.

• 22 феврал – Испания қироличаси Изабелла ИИ Рим папаси Пий ИХ дан миннатдорчилик ва ҳурмат белгиси сифатида олтин атиргул совға олди. Совға топшириш маросими Испания саройида тантаналар билан нишонланди.

• 12 март – Лесото Британия протекторати деб эълон қилинди.

• 17 март – Надъяварадда бўлиб ўтган венгр марказчилари конференциясида Австрия-Венгриянинг маъмурий ва ҳарбий тизимларини Австрия ва Венгрияга бўлиш талаби билан Бихар бандлари қабул қилинди.

• 20 март — Франсия ҳукумати Биринчи Интернационалнинг франсуз бўлимини тарқатиб юборди ва унинг раҳбариятини ҳибсга олди.

• 30 март – Франциияда Иккинчи империя режимидан норозиликни юмшатиш мақсадида ишчилар синдикат палаталари қонунийлаштирилди.

• Март – франсуз палеонтологи Луи Ларте Лес Эзи-де-Таяк-Сирей (Аквитания, Франсия) шаҳри яқинидаги Кро-Манъон ғорида замонавий инсоннинг илк вакиллари бўлган кейинчалик аниқланган кро-манъонларнинг биринчи скелетларини топди.

• 2 апрел – Венгрияда “1848 йил партияси” ташкил топди.

• 14 апрел – Венгрияда деҳқонлар ҳаракатининг бостирилиши ва "демократик доиралар"нинг тарқатиб юборилиши.

• 23 апрел – Испания Бош вазири герцог Рамон Нарваэс вафот этди. Луис Гонсалес Браво янги бош вазир бўлди.

• 11 май – Франсияда матбуот тўғрисидаги қонун қабул қилинди, у олдинги цензурани бекор қилди, лекин ҳокимиятга нисбатан "ноқонуний ҳуқуқбузарликлар" учун жазони оширди ва жазо тўғрисидаги қарорларни ҳакамлар ҳайъатидан ахлоқ тузатиш трибуналларига ўтказди.

• 15 май – Руминия зиёлиларининг Клужда бўлиб ўтган йиғилишида Австрия-Венгрия билан унияни рад этган ва "румин миллати, тили ва дини" га таҳдид соладиган хавф ҳақида эълон қилинган "пронунциаменте" тарқатди.

• 6 июн – Франсияда жамоат йиғинларини ўтказишга рухсат берувчи, бироқ маъмурият ва полицияга уларни тақиқлаш учун чексиз ҳуқуқ берувчи қонун қабул қилинди.

• 24 июн — Австрия-Венгрияда Руминия православ черковининг мустақиллигини, унинг тенглиги ва мухториятини тан олган қонун қабул қилинди.

• 25 июн – венгр-хорват келишуви тузилди, унга кўра Хорватия, Славония ва Далмация билан Венгриянинг давлат ҳамжамияти эълон қилинди. Хорватияга ички мухторият берилди.

• 5 июл – Стефан Караджа ва Ҳаджи Димитар Дунайдан Усмонлилар империяси ҳукмронлигидан озод қилиш учун Руминиядан Болгарияга ўтишди.

• 8 июл – Вишовград яқинида болгар қўзғолончиларининг турк қўшинлари билан жанги. Эртаси куни турклар болгар қўзғолончиларининг этакчиларидан бири Стефан Караджани қўлга олишди.

• 14 июл – Россияда низомлар эълон қилинди, унга кўра царанларга (Бессарабиянинг эркин ерсиз деҳқонлари) кейинчалик сотиб олиниши билан ер берилди.

• 18 июл – болгар қўзғолончиларининг қолдиқлари Шипка тоғи яқинида турклар томонидан мағлубиятга учратилди. Уларнинг раҳбари Ҳаджи Димитар оғир яраланди.

• 10 август – Кадрафил чўққиси ҳудудида болгар исёнчиларининг раҳбари Ҳаджи Димитар жароҳатлардан вафот этди.

• 27 август – Будапештдаги "Федерация" газетасида Руминия "пронунcиаменте" нинг Австрия-Венгрия билан иттифоқни рад этиши билан нашр этилгандан сўнг, ҳукумат манифестнинг нашриётчилари ва муаллифларига қарши репрессияларни бошлади.

• 5 сентябр – Немис ишчилар жамиятлари иттифоқининг уч кунлик 5-(Нюрнберг) съэзди очилди (раис - Август Бебел`). Съэзд ўз ишини бажариш жараёнида янги дастур ва Биринчи Интернационалга қўшилиш тўғрисида қарор қабул қилди.

• 6-13 сентябр – Брюсселда Халқаро ишчилар уюшмасининг ИИИ конгресси.

• 18 сентябр – Кадис портида испан флоти адмирал Топе кортесни тиклаш талаби билан қўзғолон кўтарди. Уни маршал Франсиско Серрано ва генерал Хуан Приманинг қуруқлик бўлинмалари қўллаб-қувватлади. Бешинчи испан инқилоби бошланди.

• 19 сентябр – Леквейсиодаги курортда бўлган Испания қироличаси Изабелла ИИ Луис Гонсалес Браво ҳукуматини истеъфога чиқарди ва унинг ўрнига инқилобга қарши курашни ташкил қилиш учун Мадридга этиб келган Хосе Гутиэррес де ла Кончани тайинлади. Худди шу куни монархистлар қўшини Алколей кўприги яқинида маршал Серрано томонидан мағлубиятга учради.

• 30 сентябр – Испания қироличаси Изабелла ИИ Сан-Себастъяндан Франсияга қочиб кетди. Шу куннинг ўзида Мадриддаги ҳокимият инқилобий хунта Паскуал Мадос қўлига ўтди.

• 2 октябр – қирол ҳукуматига содиқ испан қўшинларининг қолдиқлари Эл-Карпиода таслим бўлди.

• 10 октябр — Оръэнте провинциясида Карлос Мануэл де Сеспедес бошчилигида испанларга қарши қўзғолон кўтарилди. Куба мустақиллиги учун "Ўн йиллик уруш" бошланди.

• 11 октябр – ихтирочи Томас Алва Эдисон электр овоз ёзиш мосламасини ихтиро қилишда устуворлигини тасдиқловчи патент олди.

• 18 октябр — Испанияда маршал Франсиско Серрано бошчилигидаги муваққат ҳукумат тузилди.

• 25 октябр – Испания ҳукумати қарори билан умумий сайлов ҳуқуқи, виждон, матбуот ва таълим эркинлиги, уюшмалар ва йиғилишлар эркинлигини жорий қилди.

• 2 ноябр – Парижда 1851 йилги давлат тўнтаришидан кейин ўлдирилган депутат Бодин қабри устида Наполеон ИИИ империясини қуролли равишда ағдариш чақириқлари билан оммавий йиғилишлар бўлиб ўтди.

• 12 ноябр – Австрия-Венгрия императори Франц Иосиф И хорват-венгр келишувини тасдиқлади, унга кўра Хорватия ва Славония бўлинмас Венгриянинг бир қисми бўлиб қолди, бироқ Венгрия парламентига депутатлар юбориш ҳуқуқини олишди.

• 22 ноябр – Пруссия канцлери Отто фон Бисмарк Руминия ва Австрия-Венгрия Трансилваниясини бирлаштириш учун агитация ва бошқа фаолиятни тўхтатишни талаб қилиб, Руминияга улътиматум юборди.

• 5 декабр – Венгрияда халқ мактаби ва таълим ислоҳоти тўғрисида қонун қабул қилинди.

• 6 декабр – Австрия-Венгрияда "миллатлар тенглиги тўғрисида"ги қонун тасдиқланди.

• 11 декабр – Усмонли империясининг султони Абдулазиз Грецияга улътиматум қўйиб, Крит қўзғолонини қўллаб-қувватлашни тўхтатишни талаб қилди. Дипломатик алоқалар узилди, юнонлар турк мулкларидан қувиб чиқарилди.

Аниқ саналар йўқ

• Японияда император ҳокимиятининг тикланиши. Босин уруши.

• Эдо шаҳри Токио деб ўзгартирилди.

• Қатар-Баҳрайн урушининг тугаши

Таваллудлар

Вафот этганлар