Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

1868: Versiyalar orasidagi farq

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi


== Voqealar ==
== Voqealar ==
• 6 yanvar – Xitoyda Lay Ven`guanning Tayping armiyasi Yanchjouda hukumat qo'shinlari tomonidan mag'lubiyatga uchradi va uning o'zi asirga olinib, 10 yanvarda qatl etildi.
• 6 yanvar – Xitoyda Lay Venʼguanning Tayping armiyasi Yanchjouda hukumat qoʻshinlari tomonidan magʻlubiyatga uchradi va uning oʻzi asirga olinib, 10 yanvarda qatl etildi.


• 10 yanvar – Krit qo'zg'oloni munosabati bilan Usmonli imperiyasining sultoni Abdul-Aziz Kritdagi nasroniylarning ahvolini engillashtiradigan farman chiqardi: ular harbiy xizmatdan ozod qilindi, yunon tili ikkinchi rasmiy til sifatida tan olindi.
• 10 yanvar – Krit qoʻzgʻoloni munosabati bilan Usmonli imperiyasining sultoni Abdul-Aziz Kritdagi nasroniylarning ahvolini engillashtiradigan farman chiqardi: ular harbiy xizmatdan ozod qilindi, yunon tili ikkinchi rasmiy til sifatida tan olindi.


• 18 yanvar – Napoleon III Qonunchilik korpusi majlislarining ochilishida hukumatga qarshi tashviqot kuchayganini eъlon qildi.
• 18 yanvar – Napoleon III Qonunchilik korpusi majlislarining ochilishida hukumatga qarshi tashviqot kuchayganini eъlon qildi.


• 1 fevral – Napoleon III Prussiyaga qarshilik ko'rsatishga qodir kuchli armiya yaratishga qaratilgan yangi harbiy qonunni qabul qildi.
• 1 fevral – Napoleon III Prussiyaga qarshilik koʻrsatishga qodir kuchli armiya yaratishga qaratilgan yangi harbiy qonunni qabul qildi.


• 9 fevral – Vengriyada birinchi sotsial-demokratik ishchilar tashkiloti – Umumiy ishchilar uyushmasi tashkil topdi.
• 9 fevral – Vengriyada birinchi sotsial-demokratik ishchilar tashkiloti – Umumiy ishchilar uyushmasi tashkil topdi.


• 22 fevral – [[Ispaniya]] qirolichasi Izabella II Rim papasi Piy IX dan minnatdorchilik va hurmat belgisi sifatida oltin atirgul sovg'a oldi. Sovg'a topshirish marosimi Ispaniya saroyida tantanalar bilan nishonlandi.
• 22 fevral – [[Ispaniya]] qirolichasi Izabella II Rim papasi Piy IX dan minnatdorchilik va hurmat belgisi sifatida oltin atirgul sovgʻa oldi. Sovgʻa topshirish marosimi Ispaniya saroyida tantanalar bilan nishonlandi.


• 12 mart – Lesoto Britaniya protektorati deb eъlon qilindi.
• 12 mart – Lesoto Britaniya protektorati deb eъlon qilindi.


• 17 mart – Nad`yavaradda bo'lib o'tgan vengr markazchilari konferentsiyasida [[Avstriya]]-Vengriyaning maъmuriy va harbiy tizimlarini Avstriya va Vengriyaga bo'lish talabi bilan Bixar bandlari qabul qilindi.
• 17 mart – Nadʼyavaradda boʻlib oʻtgan vengr markazchilari konferentsiyasida [[Avstriya]]-Vengriyaning maъmuriy va harbiy tizimlarini Avstriya va Vengriyaga boʻlish talabi bilan Bixar bandlari qabul qilindi.


• 20 mart — [[Fransiya]] hukumati Birinchi Internatsionalning fransuz bo'limini tarqatib yubordi va uning rahbariyatini hibsga oldi.
• 20 mart — [[Fransiya]] hukumati Birinchi Internatsionalning fransuz boʻlimini tarqatib yubordi va uning rahbariyatini hibsga oldi.


• 30 mart – Frantsiiyada Ikkinchi imperiya rejimidan norozilikni yumshatish maqsadida ishchilar sindikat palatalari qonuniylashtirildi.
• 30 mart – Frantsiiyada Ikkinchi imperiya rejimidan norozilikni yumshatish maqsadida ishchilar sindikat palatalari qonuniylashtirildi.


• Mart – fransuz paleontologi Lui Larte Les Ezi-de-Tayak-Sirey (Akvitaniya, Fransiya) shahri yaqinidagi Kro-Man`on g'orida zamonaviy insonning ilk vakillari bo'lgan keyinchalik aniqlangan kro-man`onlarning birinchi skeletlarini topdi.
• Mart – fransuz paleontologi Lui Larte Les Ezi-de-Tayak-Sirey (Akvitaniya, Fransiya) shahri yaqinidagi Kro-Manʼon gʻorida zamonaviy insonning ilk vakillari boʻlgan keyinchalik aniqlangan kro-manʼonlarning birinchi skeletlarini topdi.


• 2 aprel – Vengriyada “1848 yil partiyasi” tashkil topdi.
• 2 aprel – Vengriyada “1848 yil partiyasi” tashkil topdi.
• 14 aprel – Vengriyada dehqonlar harakatining bostirilishi va "demokratik doiralar"ning tarqatib yuborilishi.
• 14 aprel – Vengriyada dehqonlar harakatining bostirilishi va "demokratik doiralar"ning tarqatib yuborilishi.


• 23 aprel – Ispaniya Bosh vaziri gertsog Ramon Narvaes vafot etdi. Luis Gonsales Bravo yangi bosh vazir bo'ldi.
• 23 aprel – Ispaniya Bosh vaziri gertsog Ramon Narvaes vafot etdi. Luis Gonsales Bravo yangi bosh vazir boʻldi.


• 11 may – Fransiyada matbuot to'g'risidagi qonun qabul qilindi, u oldingi tsenzurani bekor qildi, lekin hokimiyatga nisbatan "noqonuniy huquqbuzarliklar" uchun jazoni oshirdi va jazo to'g'risidagi qarorlarni hakamlar hayъatidan axloq tuzatish tribunallariga o'tkazdi.
• 11 may – Fransiyada matbuot toʻgʻrisidagi qonun qabul qilindi, u oldingi tsenzurani bekor qildi, lekin hokimiyatga nisbatan "noqonuniy huquqbuzarliklar" uchun jazoni oshirdi va jazo toʻgʻrisidagi qarorlarni hakamlar hayъatidan axloq tuzatish tribunallariga oʻtkazdi.


• 15 may – Ruminiya ziyolilarining Klujda bo'lib o'tgan yig'ilishida Avstriya-Vengriya bilan uniyani rad etgan va "rumin millati, tili va dini" ga tahdid soladigan xavf haqida eъlon qilingan "pronuntsiamente" tarqatdi.
• 15 may – Ruminiya ziyolilarining Klujda boʻlib oʻtgan yigʻilishida Avstriya-Vengriya bilan uniyani rad etgan va "rumin millati, tili va dini" ga tahdid soladigan xavf haqida eъlon qilingan "pronuntsiamente" tarqatdi.


• 6 iyun – Fransiyada jamoat yig'inlarini o'tkazishga ruxsat beruvchi, biroq maъmuriyat va politsiyaga ularni taqiqlash uchun cheksiz huquq beruvchi qonun qabul qilindi.
• 6 iyun – Fransiyada jamoat yigʻinlarini oʻtkazishga ruxsat beruvchi, biroq maъmuriyat va politsiyaga ularni taqiqlash uchun cheksiz huquq beruvchi qonun qabul qilindi.


• 24 iyun — Avstriya-Vengriyada Ruminiya pravoslav cherkovining mustaqilligini, uning tengligi va muxtoriyatini tan olgan qonun qabul qilindi.
• 24 iyun — Avstriya-Vengriyada Ruminiya pravoslav cherkovining mustaqilligini, uning tengligi va muxtoriyatini tan olgan qonun qabul qilindi.


• 25 iyun – vengr-xorvat kelishuvi tuzildi, unga ko'ra Xorvatiya, Slavoniya va Dalmatsiya bilan Vengriyaning davlat hamjamiyati eъlon qilindi. Xorvatiyaga ichki muxtoriyat berildi.
• 25 iyun – vengr-xorvat kelishuvi tuzildi, unga koʻra Xorvatiya, Slavoniya va Dalmatsiya bilan Vengriyaning davlat hamjamiyati eъlon qilindi. Xorvatiyaga ichki muxtoriyat berildi.


• 5 iyul – Stefan Karadja va Hadji Dimitar Dunaydan Usmonlilar imperiyasi hukmronligidan ozod qilish uchun Ruminiyadan Bolgariyaga o'tishdi.
• 5 iyul – Stefan Karadja va Hadji Dimitar Dunaydan Usmonlilar imperiyasi hukmronligidan ozod qilish uchun Ruminiyadan Bolgariyaga oʻtishdi.


• 8 iyul – Vishovgrad yaqinida bolgar qo'zg'olonchilarining turk qo'shinlari bilan jangi. Ertasi kuni turklar bolgar qo'zg'olonchilarining etakchilaridan biri Stefan Karadjani qo'lga olishdi.
• 8 iyul – Vishovgrad yaqinida bolgar qoʻzgʻolonchilarining turk qoʻshinlari bilan jangi. Ertasi kuni turklar bolgar qoʻzgʻolonchilarining etakchilaridan biri Stefan Karadjani qoʻlga olishdi.


• 14 iyul – Rossiyada nizomlar e'lon qilindi, unga ko'ra tsaranlarga (Bessarabiyaning erkin yersiz dehqonlari) keyinchalik sotib olinishi bilan yer berildi.
• 14 iyul – Rossiyada nizomlar eʼlon qilindi, unga koʻra tsaranlarga (Bessarabiyaning erkin yersiz dehqonlari) keyinchalik sotib olinishi bilan yer berildi.


• 18 iyul – bolgar qo'zg'olonchilarining qoldiqlari Shipka tog'i yaqinida turklar tomonidan mag'lubiyatga uchratildi. Ularning rahbari Hadji Dimitar og'ir yaralandi.
• 18 iyul – bolgar qoʻzgʻolonchilarining qoldiqlari Shipka togʻi yaqinida turklar tomonidan magʻlubiyatga uchratildi. Ularning rahbari Hadji Dimitar ogʻir yaralandi.


• 10 avgust – Kadrafil cho'qqisi hududida bolgar isyonchilarining rahbari Hadji Dimitar jarohatlardan vafot etdi.
• 10 avgust – Kadrafil choʻqqisi hududida bolgar isyonchilarining rahbari Hadji Dimitar jarohatlardan vafot etdi.


• 27 avgust – Budapeshtdagi "Federatsiya" gazetasida Ruminiya "pronunciamente" ning Avstriya-Vengriya bilan ittifoqni rad etishi bilan nashr etilgandan so'ng, hukumat manifestning nashriyotchilari va mualliflariga qarshi repressiyalarni boshladi.
• 27 avgust – Budapeshtdagi "Federatsiya" gazetasida Ruminiya "pronunciamente" ning Avstriya-Vengriya bilan ittifoqni rad etishi bilan nashr etilgandan soʻng, hukumat manifestning nashriyotchilari va mualliflariga qarshi repressiyalarni boshladi.


• 5 sentyabr – Nemis ishchilar jamiyatlari ittifoqining uch kunlik 5-(Nyurnberg) sъezdi ochildi (rais - Avgust Bebel`). Sъezd o'z ishini bajarish jarayonida yangi dastur va Birinchi Internatsionalga qo'shilish to'g'risida qaror qabul qildi.
• 5 sentyabr – Nemis ishchilar jamiyatlari ittifoqining uch kunlik 5-(Nyurnberg) sъezdi ochildi (rais - Avgust Bebel`). Sъezd oʻz ishini bajarish jarayonida yangi dastur va Birinchi Internatsionalga qoʻshilish toʻgʻrisida qaror qabul qildi.


• 6-13 sentyabr – Bryusselda Xalqaro ishchilar uyushmasining III kongressi.
• 6-13 sentyabr – Bryusselda Xalqaro ishchilar uyushmasining III kongressi.


• 18 sentyabr – Kadis portida ispan floti admiral Tope kortesni tiklash talabi bilan qo'zg'olon ko'tardi. Uni marshal Fransisko Serrano va general Xuan Primaning quruqlik bo'linmalari qo'llab-quvvatladi. Beshinchi ispan inqilobi boshlandi.
• 18 sentyabr – Kadis portida ispan floti admiral Tope kortesni tiklash talabi bilan qoʻzgʻolon koʻtardi. Uni marshal Fransisko Serrano va general Xuan Primaning quruqlik boʻlinmalari qoʻllab-quvvatladi. Beshinchi ispan inqilobi boshlandi.


• 19 sentyabr – Lekveysiodagi kurortda bo'lgan Ispaniya qirolichasi Izabella II Luis Gonsales Bravo hukumatini isteъfoga chiqardi va uning o'rniga inqilobga qarshi kurashni tashkil qilish uchun Madridga etib kelgan Xose Gutierres de la Konchani tayinladi. Xuddi shu kuni monarxistlar qo'shini Alkoley ko'prigi yaqinida marshal Serrano tomonidan mag'lubiyatga uchradi.
• 19 sentyabr – Lekveysiodagi kurortda boʻlgan Ispaniya qirolichasi Izabella II Luis Gonsales Bravo hukumatini isteъfoga chiqardi va uning oʻrniga inqilobga qarshi kurashni tashkil qilish uchun Madridga etib kelgan Xose Gutierres de la Konchani tayinladi. Xuddi shu kuni monarxistlar qoʻshini Alkoley koʻprigi yaqinida marshal Serrano tomonidan magʻlubiyatga uchradi.


• 30 sentyabr – Ispaniya qirolichasi Izabella II San-Sebast`yandan Fransiyaga qochib ketdi. Shu kunning o'zida Madriddagi hokimiyat inqilobiy xunta Paskual Mados qo'liga o'tdi.
• 30 sentyabr – Ispaniya qirolichasi Izabella II San-Sebastʼyandan Fransiyaga qochib ketdi. Shu kunning oʻzida Madriddagi hokimiyat inqilobiy xunta Paskual Mados qoʻliga oʻtdi.


• 2 oktyabr – qirol hukumatiga sodiq ispan qo'shinlarining qoldiqlari El-Karpioda taslim bo'ldi.
• 2 oktyabr – qirol hukumatiga sodiq ispan qoʻshinlarining qoldiqlari El-Karpioda taslim boʻldi.


• 10 oktyabr — Or`ente provintsiyasida Karlos Manuel de Sespedes boshchiligida ispanlarga qarshi qo'zg'olon ko'tarildi. Kuba mustaqilligi uchun "O'n yillik urush" boshlandi.
• 10 oktyabr — Orʼente provintsiyasida Karlos Manuel de Sespedes boshchiligida ispanlarga qarshi qoʻzgʻolon koʻtarildi. Kuba mustaqilligi uchun "Oʻn yillik urush" boshlandi.


• 11 oktyabr – ixtirochi Tomas Alva Edison elektr ovoz yozish moslamasini ixtiro qilishda ustuvorligini tasdiqlovchi patent oldi.
• 11 oktyabr – ixtirochi Tomas Alva Edison elektr ovoz yozish moslamasini ixtiro qilishda ustuvorligini tasdiqlovchi patent oldi.
• 18 oktyabr — Ispaniyada marshal Fransisko Serrano boshchiligidagi muvaqqat hukumat tuzildi.
• 18 oktyabr — Ispaniyada marshal Fransisko Serrano boshchiligidagi muvaqqat hukumat tuzildi.


• 25 oktyabr – Ispaniya hukumati qarori bilan umumiy saylov huquqi, vijdon, matbuot va taъlim erkinligi, uyushmalar va yig'ilishlar erkinligini joriy qildi.
• 25 oktyabr – Ispaniya hukumati qarori bilan umumiy saylov huquqi, vijdon, matbuot va taъlim erkinligi, uyushmalar va yigʻilishlar erkinligini joriy qildi.


• 2 noyabr – Parijda 1851 yilgi davlat to'ntarishidan keyin o'ldirilgan deputat Bodin qabri ustida Napoleon III imperiyasini qurolli ravishda ag'darish chaqiriqlari bilan ommaviy yig'ilishlar bo'lib o'tdi.
• 2 noyabr – Parijda 1851 yilgi davlat toʻntarishidan keyin oʻldirilgan deputat Bodin qabri ustida Napoleon III imperiyasini qurolli ravishda agʻdarish chaqiriqlari bilan ommaviy yigʻilishlar boʻlib oʻtdi.


• 12 noyabr – Avstriya-Vengriya imperatori Frants Iosif I xorvat-vengr kelishuvini tasdiqladi, unga ko'ra Xorvatiya va Slavoniya bo'linmas Vengriyaning bir qismi bo'lib qoldi, biroq Vengriya parlamentiga deputatlar yuborish huquqini olishdi.
• 12 noyabr – Avstriya-Vengriya imperatori Frants Iosif I xorvat-vengr kelishuvini tasdiqladi, unga koʻra Xorvatiya va Slavoniya boʻlinmas Vengriyaning bir qismi boʻlib qoldi, biroq Vengriya parlamentiga deputatlar yuborish huquqini olishdi.


• 22 noyabr – Prussiya kantsleri Otto fon Bismark Ruminiya va Avstriya-Vengriya Transilvaniyasini birlashtirish uchun agitatsiya va boshqa faoliyatni to'xtatishni talab qilib, Ruminiyaga ul`timatum yubordi.
• 22 noyabr – Prussiya kantsleri Otto fon Bismark Ruminiya va Avstriya-Vengriya Transilvaniyasini birlashtirish uchun agitatsiya va boshqa faoliyatni toʻxtatishni talab qilib, Ruminiyaga ulʼtimatum yubordi.


• 5 dekabr – Vengriyada xalq maktabi va taъlim islohoti to'g'risida qonun qabul qilindi.
• 5 dekabr – Vengriyada xalq maktabi va taъlim islohoti toʻgʻrisida qonun qabul qilindi.


• 6 dekabr – Avstriya-Vengriyada "millatlar tengligi to'g'risida"gi qonun tasdiqlandi.
• 6 dekabr – Avstriya-Vengriyada "millatlar tengligi toʻgʻrisida"gi qonun tasdiqlandi.


• 11 dekabr – Usmonli imperiyasining sultoni Abdulaziz Gretsiyaga ul`timatum qo'yib, Krit qo'zg'olonini qo'llab-quvvatlashni to'xtatishni talab qildi. Diplomatik aloqalar uzildi, yunonlar turk mulklaridan quvib chiqarildi.
• 11 dekabr – Usmonli imperiyasining sultoni Abdulaziz Gretsiyaga ulʼtimatum qoʻyib, Krit qoʻzgʻolonini qoʻllab-quvvatlashni toʻxtatishni talab qildi. Diplomatik aloqalar uzildi, yunonlar turk mulklaridan quvib chiqarildi.


== Aniq sanalar yo'q ==
== Aniq sanalar yoʻq ==
• Yaponiyada imperator hokimiyatining tiklanishi. Bosin urushi.
• Yaponiyada imperator hokimiyatining tiklanishi. Bosin urushi.


• Edo shahri Tokio deb o'zgartirildi.
• Edo shahri Tokio deb oʻzgartirildi.


• Qatar-Bahrayn urushining tugashi{{year-section-stub|voqealar}}
• Qatar-Bahrayn urushining tugashi{{year-section-stub|voqealar}}

2026-yil 19-noyabr, 16:35 dagi (joriy) koʻrinishi

Ming yilliklar: 2-mingyillik
Asrlar:
Oʻn yilliklar:
Yillar:

1868-yil — chorshanba kuni boshlanuvchi kabisa yil (taqvimni bu yerda koʻring). Bu davrda turli xalqlarda Grigoriy, musulmon, Eron, bahoiy va boshqa taqvimlar ishlatildi.

• 6 yanvar – Xitoyda Lay Venʼguanning Tayping armiyasi Yanchjouda hukumat qoʻshinlari tomonidan magʻlubiyatga uchradi va uning oʻzi asirga olinib, 10 yanvarda qatl etildi.

• 10 yanvar – Krit qoʻzgʻoloni munosabati bilan Usmonli imperiyasining sultoni Abdul-Aziz Kritdagi nasroniylarning ahvolini engillashtiradigan farman chiqardi: ular harbiy xizmatdan ozod qilindi, yunon tili ikkinchi rasmiy til sifatida tan olindi.

• 18 yanvar – Napoleon III Qonunchilik korpusi majlislarining ochilishida hukumatga qarshi tashviqot kuchayganini eъlon qildi.

• 1 fevral – Napoleon III Prussiyaga qarshilik koʻrsatishga qodir kuchli armiya yaratishga qaratilgan yangi harbiy qonunni qabul qildi.

• 9 fevral – Vengriyada birinchi sotsial-demokratik ishchilar tashkiloti – Umumiy ishchilar uyushmasi tashkil topdi.

• 22 fevral – Ispaniya qirolichasi Izabella II Rim papasi Piy IX dan minnatdorchilik va hurmat belgisi sifatida oltin atirgul sovgʻa oldi. Sovgʻa topshirish marosimi Ispaniya saroyida tantanalar bilan nishonlandi.

• 12 mart – Lesoto Britaniya protektorati deb eъlon qilindi.

• 17 mart – Nadʼyavaradda boʻlib oʻtgan vengr markazchilari konferentsiyasida Avstriya-Vengriyaning maъmuriy va harbiy tizimlarini Avstriya va Vengriyaga boʻlish talabi bilan Bixar bandlari qabul qilindi.

• 20 mart — Fransiya hukumati Birinchi Internatsionalning fransuz boʻlimini tarqatib yubordi va uning rahbariyatini hibsga oldi.

• 30 mart – Frantsiiyada Ikkinchi imperiya rejimidan norozilikni yumshatish maqsadida ishchilar sindikat palatalari qonuniylashtirildi.

• Mart – fransuz paleontologi Lui Larte Les Ezi-de-Tayak-Sirey (Akvitaniya, Fransiya) shahri yaqinidagi Kro-Manʼon gʻorida zamonaviy insonning ilk vakillari boʻlgan keyinchalik aniqlangan kro-manʼonlarning birinchi skeletlarini topdi.

• 2 aprel – Vengriyada “1848 yil partiyasi” tashkil topdi.

• 14 aprel – Vengriyada dehqonlar harakatining bostirilishi va "demokratik doiralar"ning tarqatib yuborilishi.

• 23 aprel – Ispaniya Bosh vaziri gertsog Ramon Narvaes vafot etdi. Luis Gonsales Bravo yangi bosh vazir boʻldi.

• 11 may – Fransiyada matbuot toʻgʻrisidagi qonun qabul qilindi, u oldingi tsenzurani bekor qildi, lekin hokimiyatga nisbatan "noqonuniy huquqbuzarliklar" uchun jazoni oshirdi va jazo toʻgʻrisidagi qarorlarni hakamlar hayъatidan axloq tuzatish tribunallariga oʻtkazdi.

• 15 may – Ruminiya ziyolilarining Klujda boʻlib oʻtgan yigʻilishida Avstriya-Vengriya bilan uniyani rad etgan va "rumin millati, tili va dini" ga tahdid soladigan xavf haqida eъlon qilingan "pronuntsiamente" tarqatdi.

• 6 iyun – Fransiyada jamoat yigʻinlarini oʻtkazishga ruxsat beruvchi, biroq maъmuriyat va politsiyaga ularni taqiqlash uchun cheksiz huquq beruvchi qonun qabul qilindi.

• 24 iyun — Avstriya-Vengriyada Ruminiya pravoslav cherkovining mustaqilligini, uning tengligi va muxtoriyatini tan olgan qonun qabul qilindi.

• 25 iyun – vengr-xorvat kelishuvi tuzildi, unga koʻra Xorvatiya, Slavoniya va Dalmatsiya bilan Vengriyaning davlat hamjamiyati eъlon qilindi. Xorvatiyaga ichki muxtoriyat berildi.

• 5 iyul – Stefan Karadja va Hadji Dimitar Dunaydan Usmonlilar imperiyasi hukmronligidan ozod qilish uchun Ruminiyadan Bolgariyaga oʻtishdi.

• 8 iyul – Vishovgrad yaqinida bolgar qoʻzgʻolonchilarining turk qoʻshinlari bilan jangi. Ertasi kuni turklar bolgar qoʻzgʻolonchilarining etakchilaridan biri Stefan Karadjani qoʻlga olishdi.

• 14 iyul – Rossiyada nizomlar eʼlon qilindi, unga koʻra tsaranlarga (Bessarabiyaning erkin yersiz dehqonlari) keyinchalik sotib olinishi bilan yer berildi.

• 18 iyul – bolgar qoʻzgʻolonchilarining qoldiqlari Shipka togʻi yaqinida turklar tomonidan magʻlubiyatga uchratildi. Ularning rahbari Hadji Dimitar ogʻir yaralandi.

• 10 avgust – Kadrafil choʻqqisi hududida bolgar isyonchilarining rahbari Hadji Dimitar jarohatlardan vafot etdi.

• 27 avgust – Budapeshtdagi "Federatsiya" gazetasida Ruminiya "pronunciamente" ning Avstriya-Vengriya bilan ittifoqni rad etishi bilan nashr etilgandan soʻng, hukumat manifestning nashriyotchilari va mualliflariga qarshi repressiyalarni boshladi.

• 5 sentyabr – Nemis ishchilar jamiyatlari ittifoqining uch kunlik 5-(Nyurnberg) sъezdi ochildi (rais - Avgust Bebel`). Sъezd oʻz ishini bajarish jarayonida yangi dastur va Birinchi Internatsionalga qoʻshilish toʻgʻrisida qaror qabul qildi.

• 6-13 sentyabr – Bryusselda Xalqaro ishchilar uyushmasining III kongressi.

• 18 sentyabr – Kadis portida ispan floti admiral Tope kortesni tiklash talabi bilan qoʻzgʻolon koʻtardi. Uni marshal Fransisko Serrano va general Xuan Primaning quruqlik boʻlinmalari qoʻllab-quvvatladi. Beshinchi ispan inqilobi boshlandi.

• 19 sentyabr – Lekveysiodagi kurortda boʻlgan Ispaniya qirolichasi Izabella II Luis Gonsales Bravo hukumatini isteъfoga chiqardi va uning oʻrniga inqilobga qarshi kurashni tashkil qilish uchun Madridga etib kelgan Xose Gutierres de la Konchani tayinladi. Xuddi shu kuni monarxistlar qoʻshini Alkoley koʻprigi yaqinida marshal Serrano tomonidan magʻlubiyatga uchradi.

• 30 sentyabr – Ispaniya qirolichasi Izabella II San-Sebastʼyandan Fransiyaga qochib ketdi. Shu kunning oʻzida Madriddagi hokimiyat inqilobiy xunta Paskual Mados qoʻliga oʻtdi.

• 2 oktyabr – qirol hukumatiga sodiq ispan qoʻshinlarining qoldiqlari El-Karpioda taslim boʻldi.

• 10 oktyabr — Orʼente provintsiyasida Karlos Manuel de Sespedes boshchiligida ispanlarga qarshi qoʻzgʻolon koʻtarildi. Kuba mustaqilligi uchun "Oʻn yillik urush" boshlandi.

• 11 oktyabr – ixtirochi Tomas Alva Edison elektr ovoz yozish moslamasini ixtiro qilishda ustuvorligini tasdiqlovchi patent oldi.

• 18 oktyabr — Ispaniyada marshal Fransisko Serrano boshchiligidagi muvaqqat hukumat tuzildi.

• 25 oktyabr – Ispaniya hukumati qarori bilan umumiy saylov huquqi, vijdon, matbuot va taъlim erkinligi, uyushmalar va yigʻilishlar erkinligini joriy qildi.

• 2 noyabr – Parijda 1851 yilgi davlat toʻntarishidan keyin oʻldirilgan deputat Bodin qabri ustida Napoleon III imperiyasini qurolli ravishda agʻdarish chaqiriqlari bilan ommaviy yigʻilishlar boʻlib oʻtdi.

• 12 noyabr – Avstriya-Vengriya imperatori Frants Iosif I xorvat-vengr kelishuvini tasdiqladi, unga koʻra Xorvatiya va Slavoniya boʻlinmas Vengriyaning bir qismi boʻlib qoldi, biroq Vengriya parlamentiga deputatlar yuborish huquqini olishdi.

• 22 noyabr – Prussiya kantsleri Otto fon Bismark Ruminiya va Avstriya-Vengriya Transilvaniyasini birlashtirish uchun agitatsiya va boshqa faoliyatni toʻxtatishni talab qilib, Ruminiyaga ulʼtimatum yubordi.

• 5 dekabr – Vengriyada xalq maktabi va taъlim islohoti toʻgʻrisida qonun qabul qilindi.

• 6 dekabr – Avstriya-Vengriyada "millatlar tengligi toʻgʻrisida"gi qonun tasdiqlandi.

• 11 dekabr – Usmonli imperiyasining sultoni Abdulaziz Gretsiyaga ulʼtimatum qoʻyib, Krit qoʻzgʻolonini qoʻllab-quvvatlashni toʻxtatishni talab qildi. Diplomatik aloqalar uzildi, yunonlar turk mulklaridan quvib chiqarildi.

Aniq sanalar yoʻq

[tahrir | manbasini tahrirlash]

• Yaponiyada imperator hokimiyatining tiklanishi. Bosin urushi.

• Edo shahri Tokio deb oʻzgartirildi.

• Qatar-Bahrayn urushining tugashi

Vafot etganlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]