Şivekar Sulton
| Şivekar Sulton | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Usmoniylar imperiyasi Haseki Sultoni (Sultonning rafiqasi) | |||||
| Tenure | 1646 – 1648-yil 8-avgust | ||||
| Oʻtmishdoshi | Oysha Sulton | ||||
| Davomchisi | Ummatulloh Robiya Gülnush Sulton | ||||
| Tugʻilishi |
Mariya Konstantinopol, Usmoniylar imperiyasi (?) | ||||
| Vafoti |
[1]. Konstantinopol, Usmoniylar imperiyasi (hozirgi Istanbul, Turkiya) | ||||
| Dafn etilgan joy |
Ibrohim I maqbarasi, Ayasofya, Istanbul | ||||
| Turmush oʻrtogʻi |
Ibrohim I Ahmad posho turmushi: 649-? Silohdor Mehmed posho turmushi: ? | ||||
| Farzandlari |
Ibrohimdan Shahzoda Jahongir | ||||
| |||||
| Uy | Usmoniylar | ||||
| Dini |
Islom, sunniylik (bundan avval pravoslav xristian) | ||||
Şivekar Sulton (usmonli turkcha: شیوه کار سلطان; 1693-yilda vafot etgan) – Usmoniylar imperiyasi sultoni Ibrohim I ning (h. 1640–1648) yettinchi xotini, Haseki Sulton.
Hayoti
Kelib chiqishi arman boʻlgan[2]. Asl ismi Mariya boʻlib, boy bir arman savdogarining qizi edi[manba kerak].
Şivekar Sulton haddan tashqari semiz edi. 1646-yilda sulton Ibrohim xizmatkorlariga Konstantinopolda eng semiz ayolni topishni buyurdi. Bu buyruqdan soʻng ular saroy xizmatchilari orasidan qidirishni boshladilar va nihoyat Üsküdarda bir arman ayolni topdilar. U Mariya edi. Shu tariqa Mariya sultonning joriyasiga aylandi va unga „nazokatli“, „oʻynoqi“ maʼnosini anglatuvchi Şivekar ismi berildi. Shundan soʻng Şivekarga yettinchi Haseki unvoni taqdim qilindi. Şivekar Sulton Cinci Xoʻja posho va sakkizinchi Haseki Sulton Humoshoh Sulton bilan yaxshi munosabatda boʻlgan[3].
Şivekar Sulton brohimning soʻnggi hukmronlik yillarida siyosiy jihatdan faol boʻlgan. Ibrohim ruhiy kasallikka chalingan va Şivekar uning asabiy holatini yumshatishga yordam bergan. U Usmoniylar harami siyosatida Ibrohimning eng qudratli joriyalaridan biri boʻlgan[4]. 1646-yilda Şivekar Sulton oʻgʻli Shahzoda Jahongirni dunyoga keltirgan, ammo u oradan 2 yil oʻtib vafot etgan. Shuningdek, Damashqning barcha daromadlari Şivekar Sultonga inʼom qilingan edi[5].
Ibrohim taxtdan agʻdarilgach, 1648-yilda Şivekar Sulton va Ibrohimning boshqa kanizlari Eski saroyga koʻchirilgan. Şivekar 1649-yilda Ahmad poshoga turmushga chiqqan va Eski Saroyni tark etgan. Oradan koʻp oʻtmay, Ahmad posho ham vafot etgan. Shundan keyin Şivekar Silohdor Mehmed posho bilan oila qurgan[6]. Şivekar Sulton 1693-yilda vafot etgan[3][7].
Şivekar Sulton oʻz hayoti davomida bir qancha vaqflar tashkil qilgan[8][9].
Bugungi kundan Şivekar Sultonning qabri Sofiya ibodatxonasidadagi Ibrohim I maqbarasida joylashgan[7][8][10].
Farzandlari
Ibrohim va Şivekar Sultonning 1 oʻgʻli boʻlgan[5]:
- Shahzoda Jahongir (1646-yil 14-dekabrda tugʻilgan – 1648-yil 1-dekabrda vafot etgan) Topkapı saroyida tugʻilgan va shu yerda vafot etgan.
Manbalar
- ↑ Gabriele Mandel. La storia dell'Harem (it), 1992 — 216-bet. „Şivekar VII Haseki (? – 1693)“
- ↑ Zuhuri Danışman, Osmanlı İmparatorluğu Tarihi, IX, Yeni Matbaa, p. 239
- ↑ 3,0 3,1 Uluçay 1992, s. 98.
- ↑ Sakaoğlu 2008, s. 355.
- ↑ 5,0 5,1 Bardakçı 1992, s. 221.
- ↑ Merve Çakır (2024) – IV. Mehmed’in Ailesi ve Hanedan Politikası p.80
- ↑ 7,0 7,1 Sakaoğlu 2008, s. 356.
- ↑ 8,0 8,1 Uluçay 1992, s. 99.
- ↑ Uluçay 2007, s. 94.
- ↑ Uluçay 2007, s. 95.
Adabiyotlar
- Uluçay, M. Çağatay. Padişahların kadınları ve kızları. Ötüken, 1992.
- Sakaoğlu, Necdet. Bu Mülkün Kadın Sultanları: Vâlide Sultanlar, Hâtunlar, Hasekiler, Kandınefendiler, Sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık, 2008. ISBN 978-6-051-71079-2.
- Uluçay, M. Çağatay. Padişahların kadınları ve kızları. Ötüken, 2007.
- Bardakçı, Murat. Sex in Ottomans, 1992.