İsmail Zühdi Efendi

Ismoil Zühdiy Efendi (usmonli turkcha: اسماعيل زهدى ‎‎ zamonaviy turkcha: Hattat Ismoil Zühdü Efendi, shuningdek Yangi Ismoil Zühdiy nomi bilan ham tanilgan; 1806-yilda vafot etgan) Usmonli xattoti edi. „Efendi“ unvoni aslida zodagonlik unvoni boʻlib, shu sababli bu ismni Ismoil Zühdiy shaklida ham berish mumkin.

Hayoti va ijodi

Ismoil Zühdiy Qora dengiz boʻyidagi Ünye shahrida tugʻilgan. Uning otasi, Mehmed Kaptan, uni yoshligida Qur’onni oʻrganishi uchun Istanbulga olib kelgan^[1]. U, shuningdek, Yangi Ismoil Zühdiy yoki Ikkinchi Ismoil Zühdiy nomlari bilan ham tanilgan boʻlib, bu nomlar uni undan avvalgi davrda yashagan, xuddi shu ismli boshqa bir xattotdan ajratib turadi^[2].

Ismoil Zühdining xattot boʻlib tanilgan Mustafa Râkim ismli ukasi bor^[3]. Mustafa juda yosh boʻlganida, ularning otasi uni Istanbulga, Ismoilning yoniga olib kelib, unda yashashini va Ismoildan xattotlikni oʻrganishini taʼminlaydi. Oʻsha paytda Ismoil allaqachon qirollik saroyida xattotlik muallimi etib tayinlangan edi va yosh Mustafa Râkim oʻzining rasman xattotlik taʼlimini shu yerda, oʻz akasidan dars olib olgan^[1].

Ismoil Zühdiy qatʼiy va ustalik bilan yozgan^[4]. Ismoil Zühdiy va Mustafa Râkim aka-uka xattotlar oʻz uslublarini Hofiz Usmon ijodiga tayanib rivojlantirdilar. Ular boshqa xattotlar uddalay olmagan, lekin estetik jihatdan nafis koʻrinadigan jali sulus uslubini yaratishga muvaffaq boʻldilar. Uning ukasi Mustafa Râkim, shuningdek, tugʻroni mukammallashtirdi va boshqa yozuv uslublarini ham yuksak darajaga olib chiqdi hamda Ismoil Zühdiyning eng mashhur shogirdi boʻldi^[1].

U tomonidan koʻchirilgan qariyb qirqta Qurʼon nusxasi bizgacha yetib kelgan. Shuningdek, u koʻplab yozuv lavhalari, ki’talar va muraqqalar qoldirgan. Shoh Sultonning Deftèrdâr maqbarasidagi bitiklarni u yozgan, bu maqbaraning eshigi ustiga oʻrnatilgan yozuv esa Mouçtafa 'Izzèt Yasâri tomonidan yozilgan. U 1806-yilda vafot etgan va Adrianopol darvozasidan tashqarida joylashgan Edirnekapi shahidlar qabristoniga dafn etilgan. Uning qabrtoshi matnini ukasi Mustafa yozgan^[4]. Mustafa oʻzining yirik xattotlik yangiliklarini, akasining hurmati va oʻrnini eʼzozlab, Ismoil vafotidan keyingacha kechiktirib kelgan^[1].

Manbalar

↑ ^1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 Uğur Derman, M. Letters in Gold: Ottoman Calligraphy from the Sakıp Sabancı Collection, Istanbul, pp. 19, 96-98 (Metropolitan Museum of Art, 1998).
↑ Uğur Derman, M., „İsmail Zühdi, Yeni“, [Biography], Islam Encyclopedia, Online:
↑ Mülayim, Selçuk and Akşit, İlhan. Turkish Art and Architecture in Anatolia & Mimar Sinan, p. 260 (Akşit, 2005).
↑ ^4,0 ^4,1 Huart, C., Les Calligraphes et les Miniaturistes de l’Orient Musulman 1972, p. 188 Digital copy (in French)

[Derman-1] 1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 Uğur Derman, M. Letters in Gold: Ottoman Calligraphy from the Sakıp Sabancı Collection, Istanbul, pp. 19, 96-98 (Metropolitan Museum of Art, 1998).

[2] Uğur Derman, M., „İsmail Zühdi, Yeni“, [Biography], Islam Encyclopedia, Online:

[3] Mülayim, Selçuk and Akşit, İlhan. Turkish Art and Architecture in Anatolia & Mimar Sinan, p. 260 (Akşit, 2005).

[Huart-4] 4,0 ^4,1 Huart, C., Les Calligraphes et les Miniaturistes de l’Orient Musulman 1972, p. 188 Digital copy (in French)

[1]

[2]

[3]

[4]