İslam Mecmuası

*İslam Mecmuası*
Yoʻnalish	Siyosiy jurnal
Til	turk tili
Tahrirchi	Kazanlı Halim Sabit
ISO 4	Bu yerdan topasiz

İslam Mecmuası (turkcha: Islom Jurnali) 1914–1918-yillarda Konstantinopolda (Usmonli imperiyasi) nashr etilgan ikki haftalik siyosiy jurnal boʻlib, millatchilik va islomchilikni sintez qilishga urinishgan dastlabki nashrlardan biri sifatida tanilgan. Jurnalning shiori dinli bir hayat, hayatlı bir din (turkcha: Diniy hayot, hayotiy din) edi^[1]^[2]. Jurnal Ittifoq va Taraqqiyo Qoʻmitasi tomonidan moliyalashtirilgan.

Tarixi

İslam Mecmuası 1914-yilda tashkil etilgan va Ittifoq va Taraqqiyot Qoʻmitasi tomonidan moliyalashtirilgan^[1]. Uning birinchi soni 1914-yil 12-fevralda chop etilgan^[1]. Bosh muharrir Kazanlı Halim Sabit boʻlgan^[3]. Jurnal ikki haftada bir marta nashr etilgan va bosh qarorgohi Konstantinopolda joylashgan edi^[1]^[4]. Dastlab 32 sahifadan iborat boʻlgan jurnal, Birinchi jahon urushi davrida qogʻoz tanqisligi tufayli 16 sahifaga qisqartirilgan^[1]. Faoliyati davomida turli nashriyotlarda bosib chiqarilgan^[3].

Jurnalning asosiy maqsadi millatchilik va islomchilikni sintez qilish^[1] hamda zamonaviy turmush tarziga mos keladigan islohotchi va liberal islom versiyasini taqdim etish edi^[2]^[5]. Boshqa islomiy nashrlardan farqli oʻlaroq, u islomning ijtimoiy rol va vazifalariga eʼtibor qaratgan^[1]. İslam Mecmuası 1914-yil noyabrda jihod eʼlonini nashr etgan^[4]. Jurnal 1918-yil 30-oktyabrda, jami 63 soni chop etilgach, faoliyatini toʻxtatgan^[3]^[5].

Muharrirlar

İslam Mecmuasıda Ahmet Ağaoğlu, Besim Atalay, Aka Gündüz va Ömer Seyfettin kabi taniqli shaxslar faoliyat olib borgan^[1]. Uch turdagi guruh vakillari jurnalda faoliyat olib borgan: Shayx ul-islom Muso Kazım Efendi, İzmirli İsmail Hakkı va Şerafeddin Yaltıkaya kabi ulamolar; Şemsettin Günaltay va Halim Sabit kabi islohotchilar; Ziya Gökalp va Mehmet Fuat Köprülü kabi panturkistlar^[6].

İslam Mecmuası muharrirlari koʻpincha Sebilürreşad jurnali orqali fikrlarini bildirgan konservativ islomchilar bilan ziddiyatga borishgan^[5]^[7]. Bahslar asosan islomdagi islohotlar haqida boʻlib, ular Ziya Gökalpning Fıkıh ve İçtimaiyat (Usmonli turkchasi: Fiqh va sotsiologiya) maqolasi chop etilgandan keyin boshlangan^[7]. Ikki tomon oʻrtasidagi keskinlik 1915-yilda, İslam Mecmuası Shayx ul-islom vakolatlarini cheklashni ochiq qoʻllab-quvvatlaganida yanada kuchaygan^[5]^[7].

İslam Mecmuası Şerafeddin Yaltıkaya maqolalari orqali Ibn Taymiyya (salafiy mutafakkir) qarashlarini imperiyada birinchi boʻlib tanishtirgan nashr boʻlgan^[6].

Manbalar

↑ ^1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 ^1,4 ^1,5 ^1,6 ^1,7 Tuba Çavdar Karatepe (2001). "İslâm Mecmuası" (tr). Islam Encyclopedia. 23. 53–54 b. https://islamansiklopedisi.org.tr/islam-mecmuasi.
↑ ^2,0 ^2,1 Mustafa Gökçek (2015). "Late Ottoman Discourses on Nationalism and Islam and the Contributions of Russia's Muslims". American Journal of Islamic Social Sciences 32 (4): 2. doi:10.35632/ajis.v32i4.216.
↑ ^3,0 ^3,1 ^3,2 „İslam Mecmuası“ (tr). İslamcı Dergiler Projesi. 2024-yil 31-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 7-aprel.
↑ ^4,0 ^4,1 Mustafa Aksakal „The Ottoman Proclamation of Jihad“, . Jihad and Islam in World War I Erik-Jan Zürcher: . Leiden: Leiden University Press, 2016 — 53–54-bet. ISBN 978-940-060-233-5.
↑ ^5,0 ^5,1 ^5,2 ^5,3 Amit Bein. Ottoman Ulema, Turkish Republic: Agents of Change and Guardians of Tradition. Redwood City, CA: Stanford University Press, 2011 — 46,47,49-bet. DOI:10.1515/9780804777766. ISBN 9780804777766.
↑ ^6,0 ^6,1 Kasuya Gen „The influence of al-Manar on Islamism in Turkey: the case of Mehmed Âkif“, . Intellectuals in the Modern Islamic World. London: Routledge, 2006 — 77-bet. DOI:10.4324/9780203028315-10. ISBN 9780203028315.
↑ ^7,0 ^7,1 ^7,2 Markus Dressler (2015). "Rereading Ziya Gökalp: Secularism and reform of the Islamic state in the late Young Turk period". International Journal of Middle East Studies 47 (3): 515–517. doi:10.1017/S0020743815000525.

[isan-1] 1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 ^1,4 ^1,5 ^1,6 ^1,7 Tuba Çavdar Karatepe (2001). "İslâm Mecmuası" (tr). Islam Encyclopedia. 23. 53–54 b. https://islamansiklopedisi.org.tr/islam-mecmuasi.

[musgök-2] 2,0 ^2,1 Mustafa Gökçek (2015). "Late Ottoman Discourses on Nationalism and Islam and the Contributions of Russia's Muslims". American Journal of Islamic Social Sciences 32 (4): 2. doi:10.35632/ajis.v32i4.216.

[idp-3] 3,0 ^3,1 ^3,2 „İslam Mecmuası“ (tr). İslamcı Dergiler Projesi. 2024-yil 31-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 7-aprel.

[musak-4] 4,0 ^4,1 Mustafa Aksakal „The Ottoman Proclamation of Jihad“, . Jihad and Islam in World War I Erik-Jan Zürcher: . Leiden: Leiden University Press, 2016 — 53–54-bet. ISBN 978-940-060-233-5.

[amit-5] 5,0 ^5,1 ^5,2 ^5,3 Amit Bein. Ottoman Ulema, Turkish Republic: Agents of Change and Guardians of Tradition. Redwood City, CA: Stanford University Press, 2011 — 46,47,49-bet. DOI:10.1515/9780804777766. ISBN 9780804777766.

[kasgen-6] 6,0 ^6,1 Kasuya Gen „The influence of al-Manar on Islamism in Turkey: the case of Mehmed Âkif“, . Intellectuals in the Modern Islamic World. London: Routledge, 2006 — 77-bet. DOI:10.4324/9780203028315-10. ISBN 9780203028315.

[mark-7] 7,0 ^7,1 ^7,2 Markus Dressler (2015). "Rereading Ziya Gökalp: Secularism and reform of the Islamic state in the late Young Turk period". International Journal of Middle East Studies 47 (3): 515–517. doi:10.1017/S0020743815000525.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]