Kontent qismiga oʻtish

Özlem Tureci

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Özlem Tureci
Fayl:Ozlem Tureci v1.jpg
Tavalludi 1967-yil 6-mart
Siegen, shimoliy Ren-Vestfalya, Gʻrbiy Germaniya
Fuqaroligi German
Kasbi Shifokor
Ish joylari Mainz Johannes Gutenberg Universiteti
Ganymed İlaç
BioNTech
Institutlar Saarland Universiteti

Özlem Türeci (1967-yil 6-mart, Siegen ) – nemis immunologi, tadbirkor, akademik, olim va ishbilarmoni. Saraton tadqiqotlari boʻyicha tajribali tadqiqotchi Türeci BioNTech biotexnologiya kompaniyasining asoschilaridan biri va bosh shifokoridir. U Saraton Immunoterapiyasi Assotsiatsiyasi prezidenti boʻlib ham ishlaydi va Maynsdagi Yoxannes Gutenberg universiteti[sayt ishlamaydi] da maʼruzalar oʻqiydi. Türeci asos solgan kompaniya Ganymed Pharmaceuticals[sayt ishlamaydi] hozirda Yaponiyaning Astellas kompaniyasiga tegishli shuba korxonasi sifatida oʻz faoliyatini davom ettirmoqda.

2021-yilning avgust oyida u turmush o‘rtog‘i Ug‘ur Shahin bilan birgalikda 14 milliard yevro boyligi bilan Germaniyaning eng boy 10 kishlari orasida 8-o‘rinni egalladi[1]. Shuningdek, u Forbes jurnalining “Dunyoning 100 ta eng kuchli ayoli 2021” roʻyxatida 48-oʻrinni egalladi.

Hayoti

U 1967-yil 6-martda G‘arbiy Germaniyaning Reyn-Vestfaliya shtatidagi Siegen shahrida Istanbuldan kelgan turk muhojir oilasda tug‘ilgan[2]. Uning otasi katolik shifoxonasida jarroh boʻlib ishlagan. Otasi ishlagan kasalxonada bemorlarga qaraydigan rohibalarga qoyil qolgan Türeci koʻp madaniyatli muhitda oʻsgan. Intervyularidan birida u oʻzini " Prussiya turki" deb taʼriflagan[3].

Türeci bakalavriat taʼ'limini Saarland universiteti[sayt ishlamaydi] da tamomlagan. U 2001-yilda Maynsga koʻchib oʻtdi va Mayns universiteti kasalxonasida immun tizimini oʻzgartirilgan genetik kodlar bilan saratonga qarshi kurashishga qaratilgan tadqiqotlar olib bordi. U 2001-yilda Uğur Şahin bilan birga asos solgan kompaniyada faoliyatini davom ettirdi va kompaniyaga turkcha “ganimet” so‘zidan ilhomlanib “Ganymed” deb nom berdi. U 2002-yilda Turkiyadan kelgan hamkasbi Ug‘ur Shahinga turmushga chiqdi. Er-xotin immunitet tizimi va saraton hujayralarini oʻrganishni birgalikda davom ettirdi[4].

Ganymed 2016-ilda Yaponiyaning Astellas farmatsevtika kompaniyasiga sotilgan. 420 million yevro qiymatidagi ushbu savdo Germaniya tibbiyot sohasida oʻsha kunga qadar eng yuqori savdo boʻldi[5]. Bu savdo Özlem Tureci va Ugʻur Shahin juftligini Germaniyadagi eng boy odamlar qatoriga qoʻshdi.

Türeci 2008-yilda turmush oʻrtogʻi Uğur Şahin va avstriyalik immunolog va onkolog Kristof Xuber bilan BioNTech kompaniyasiga asos solgan. 2018-yilda Türeci kompaniyaning bosh shifokori bo‘ldi. 2020-yil holatiga koʻra 1300 nafar xodimga ega boʻlgan kompaniya dastlab saraton kasalligini davolash boʻyicha immunoterapiya ustida ishlagan. 2020-yilda COVID-19 pandemiyasi paydo boʻlishi bilan kompaniya koronavirusga qarshi vaktsina topishga kirishdi. Özlem Türeci SARS-CoV-2 ga qarshi vaktsina ishlab chiqish tadqiqotlarida yetakchi rol oʻynadi. Vaksinani ishlab chiqishda BioNTech bilan hamkorlik qilgan AQShning Pfizer farmatsevtika kompaniyasi 2020-yil 9-noyabr kuni COVID-19 vaktsinasini ( BNT162) ishlab chiqarilganini eʼlon qildi va u 90% muvaffaqiyatga erishdi[6].

Mukofotlari

  • 1995-yilda Germaniya Gematologiya va Onkologiya Jamiyatining Vinchen Tserni mukofoti va 1997-yilda "Kalogero Pagliarello tadqiqot mukofoti" ni oldi[7].
  • Türeci, turmush oʻrtogʻi Uğur Şahin bilan birgalikda, Financial Times jurnalida “2020-yil odami” deb tanlandi[8].
  • 2021- yil 10-mart kuni Bilkent universiteti rektori Abdulla Atalar Özlem Türeci va Uğur Shahin ga universitet vasiylar kengashi va senatining roziligi bilan faxriy doktor unvonlari berilishini eʼlon qildi[9].
  • 2020-yil dekabr oyida Türeci va uning turmush o‘rtog‘i Uğur Shahin mRNK vaktsinasi va Covid-19 ga qarshi olib borgan ishlari uchun Axel Springer SE tomonidan “2021 Honor mukofoti”ga loyiq deb topilgani e’lon qilindi[10].
  • 2021-yil 19-martda Türeci va uning turmush oʻrtogʻi Uğur Shahin vaktsina sohasidagi ishlari uchun Germaniya Federativ Respublikasining xizmatlari uchun ordeni bilan taqdirlandilar. Bellevyu saroyida boʻlib oʻtgan marosimda Germaniya prezidenti Frank-Valter Shtaynmayer va kansler Angela Merkel ham ishtirok etdi[11].
  • 2021-yil 13-oktabrda Türeci va uning turmush o‘rtog‘i Uğur Shahin bilan birgalikda Gretsiyaning “Empress Theophano mukofoti” bilan taqdirlandi[12].

Manbalar

  1. ↑ Ali Mercimek. „Şahin-Türeci çifti en zengin ilk 10'a girdiler“. Hürriyet. 11-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 12-avgust 2021-yil.
  2. ↑ „Das Forscherpaar“. Der Spiegel. 25-fevral 2022-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 25-fevral 2022-yil.
  3. ↑ Oltermann, Philip „Uğur Şahin and Özlem Türeci: German 'dream team' behind vaccine“. The Guardian. 11-noyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 12-noyabr 2020-yil.
  4. ↑ aşısının arkasındaki iki isim: Türkiye kökenli Uğur Şahin ve Özlem Türeci „Covid-19 aşısının arkasındaki iki isim: Türkiye kökenli Uğur Şahin ve Özlem Türeci“. Euronews. 10-noyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 12-noyabr 2020-yil.
  5. ↑ „Astellas kauft Ganymed“ (Nemis). Traskript.de. 11-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 25-iyul 2021-yil.
  6. ↑ „PFIZER AND BIONTECH ANNOUNCE VACCINE CANDIDATE AGAINST COVID-19 ACHIEVED SUCCESS IN FIRST INTERIM ANALYSIS FROM PHASE 3 STUDY“. 9-noyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 10-noyabr 2020-yil.
  7. ↑ Öztürk, Kurtuluş „Tıp Bilimine Yön Veren 100 Türk“. Turkishtime. 7-sentabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 12-noyabr 2020-yil.
  8. ↑ „FT People of the Year: BioNTech’s Ugur Sahin and Ozlem Tureci“. Financial Times, 16 Aralık 2020. 16-dekabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 16-dekabr 2020-yil.
  9. ↑ Kasap, Selma „Bilkent Üniversitesi, Özlem Türeci ve Uğur Şahin'e onursal doktora tevcih edecek“. Anadolu Ajansı. 10-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 5-aprel 2021-yil.
  10. ↑ „Covid-19 aşısını geliştiren Şahin ve Türeci, 2021 Axel Springer Ödülü'nün sahibi oldu“. Euronews. 24-dekabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 24-dekabr 2020-yil.
  11. ↑ „Türeci ve Şahin’e liyakat nişanı verildi“. Deutsche Welle. 19-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 19-mart 2021-yil.
  12. ↑ „Yunanistan Cumhurbaşkanı, Uğur Şahin ile Özlem Türeci'ye 'İmparatoriçe Theophanoʻ ödülünü verdi“. Euronews. 14-oktyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 15-oktyabr 2021-yil. 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Özlem_Tureci&oldid=892978" dan olindi