Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Zimmiy: Versiyalar orasidagi farq

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi
Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi

2026-yil 21-noyabr, 13:37 dagi (joriy) koʻrinishi

Zimmiy — (arabcha: birovning zimmasidagi shaxs), ahli zimma- islom davlati soyasida yashaydigan gʻayridinlar. Ular dini, joni, moli va boshqa sohalarining tinch-omonligi musulmonlar zimmasida boʻlganlardir. Ular bilan ahdnoma tuzilganda musulmonlar ana oʻsha narsalar ila ularni taʼminlashni oʻz zimmalariga olganlar. Paygʻambar (s.a.v) davrlarida Madinai Munavvarada yahudiylar musulmonlar bilan ahdnoma asosida ahli zimma boʻlib tinch-omon oʻz dinlariga amal qilib yashaganlar. Abu Bakr Siddiq (r.a)ning davrlarida ham ana oʻsha siyosat davom etdi. Umar ibn Hattob (r.a)ning Baytul Maqdis nasorolariga bergan ahdlari va ular bilan qilgan muomalalari islomda Zimmiylarga boʻlgan munosabatning namunasidir. U kishi Jobiyada turganlarida huzurlariga Iliya axli kelib omonlik soʻrashdi. Ular bilan jizya berish haqidagi sulh tuzildi va quyidagi ahdnoma yozildi: „Bismillahir Rohmanir Rohiym. Ushbu Allohning bandasi, moʻminlarning amiri Umar Iliya ahliga bergan omonlikdir. U ularning jonlariga, mollariga, cherkovlariga, xochlariga, bemorlariga va sogʻlariga hamda barcha millatiga omonlik berdi. Ularning cherkovlari maskan qilinmaydi, buzilmaydi va cherkovlar, ulardagi narsalar, xochlar hamda ularning mol-u mulklaridan biror narsa kamsitilmaydi. Ulardan biror kishiga zarar yetkazshmaydi. Iliyada ular bilan birga birorta ham yahudiy maskan tutmaydi. Ahli Iliya zimmasida xuddi ahli Madoin bergandek jizya berish bordir. Rumlarni (vizantiyaliklarni) va oʻgʻrilarni chiqarish ularning zimmasidadir. U yerdan kim chiqsa, to omonlik yeriga yetib olgunicha joni ham, moli ham omonda boʻladi. Ulardan kim muqim qolsa, u ham omondadir. Uning zimmasiga ham ahli Iliyaga boʻlgan jizya lozim boʻladi. Ahli Iliyadan kim joni va moli ila Rumlar bilan ketishni va ibodatxona hamda xochlarini qoldirishni istasa, ular omonlik joylariga yetib olgunlaricha oʻzlariga ham, ibodatxona hamda xochlariga ham omonlik bor. U yerda yer ahlidan kim boʻlgan boʻlsa, ulardan kim qolishni istasa qolaveradi. U ahli Iliya oʻtagan jizyani oʻtaydi. Kim istasa, ahli Rum bilan ketaveradi. Kim istasa, ahliga qaytib kelaveradi. Hosillarini yigʻib olmagunlaricha ulardan hech narsa olinmaydi. Qachon ular oʻz zimmalaridagi jizyani bersalar, ushbu maktubdaga narsalarda Allohning ahdi, Uning Rasulining zimmasi, xalifalarning zimmasi va moʻminlarning zimmasi bor“. Ushbu ahdnomani Iliyaning aʼyonlariga olib borishganida ular cheksiz kuyundilar. Bunchalik kengliklar va himoyalar boʻlishi ularning yetti uxlab tushlariga ham kirmagan edi. Bir ming toʻrt yuz yildan koʻproq oldin yozilgan ushbu hujjatda Islom davlatining gʻayridin kishilarga qandoq munosabatda boʻlishi koʻrinib turibdi. Ular toʻliq erkinlik, haq-huquqlari bilan taʼminlangan boʻlishi ham yaqqol koʻrinib turibdi. Shuning uchun ham oʻsha paytlarda koʻpgina gʻayridin xalqlar va jamoalar oʻz dindoshlari hukmidan koʻra musulmonlarning hukmini afzal koʻrganlar. Bunga misollar koʻp. Buni insofli gʻayridin bohislar kitob qilib yozganlar. Ana oʻsha narsani hozirgacha birov qila olgani yoʻq. Hozirgi, xorijiy Sharqdagi musulmon mamlakatlarida Zimmiy haqidagi tasavvur borgan sari yoʻqolib bormoqda, qaysi dinda ekanidan qatiʼiy nazar barcha fuqarolar umumiy qonunga itoat etadilar.

  • ISLOM ENSIKLOPEDIYASI „Oʻzbekiston milliy entsiklopediyasi“

Davlat ilmiy nashriyoti, 2004