Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Yaypan: Versiyalar orasidagi farq

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.
Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi
Yaypan qadimiy Sariqoʻrgʻon manzilgohining gʻarbida, janubi-gʻarbdan Soʻx soylari va janubi-sharqdan Shoʻrsudan oqib oʻtadigan soylar kesishgan joyda barpo etilgan. Shahar tekis tekislikda joylashgan boʻlib, asosan choʻponlar, ovchilar, keyinchalik hunarmandlar va savdogarlar turar joyidan tashkil topgan. Shahar orqali Xitoy va Hindistondan kelgan karvon yoʻllari oʻtgan.
Yaypan qadimiy Sariqoʻrgʻon manzilgohining gʻarbida, janubi-gʻarbdan Soʻx soylari va janubi-sharqdan Shoʻrsudan oqib oʻtadigan soylar kesishgan joyda barpo etilgan. Shahar tekis tekislikda joylashgan boʻlib, asosan choʻponlar, ovchilar, keyinchalik hunarmandlar va savdogarlar turar joyidan tashkil topgan. Shahar orqali Xitoy va Hindistondan kelgan karvon yoʻllari oʻtgan.


Shaharning etimologiyasiga kelsak, bir nechta versiyalar mavjud. Bir versiyaga ko'ra, shahar nomi "To'kilgan suv" (turkcha yoy - "to'kish", sanskritcha panda - "suv") iborasidan kelib chiqqan. So'zning yueban qabilalaridan kelib chiqqanligi haqidagi versiya ham mavjud. Eng mashhur versiyada aytilishicha, turk-mo'g'ul tillaridan olingan Yaipan so'zi "tekis" yoki "tekis" degan ma'noni anglatadi.<ref>{{Kitob manbasi |title=Hamroqulov S. Yaypan: kecha va bugun (узб.). — Ташкент: Yangi Asr Avlodi, 2010. — С. 6. — 260 с.}}</ref>
Shaharning etimologiyasiga kelsak, bir nechta versiyalar mavjud. Bir versiyaga koʻra, shahar nomi "Toʻkilgan suv" (turkcha yoy - "toʻkish", sanskritcha panda - "suv") iborasidan kelib chiqqan. Soʻzning yueban qabilalaridan kelib chiqqanligi haqidagi versiya ham mavjud. Eng mashhur versiyada aytilishicha, turk-moʻgʻul tillaridan olingan Yaipan soʻzi "tekis" yoki "tekis" degan maʼnoni anglatadi.<ref>{{Kitob manbasi |title=Hamroqulov S. Yaypan: kecha va bugun (узб.). — Ташкент: Yangi Asr Avlodi, 2010. — С. 6. — 260 с.}}</ref>


<nowiki>XIX</nowiki> asrga kelib bu hududda asosan oʻtroq turkiyzabon aholi istiqomat qilgan. U eramizdan avvalgi 1-ming yillik oxiridan Oʻrta Osiyoga kirib kela boshlagan Oʻrta Osiyo daryolari oraligʻidagi (jumladan Fargʻona) qadimgi eroniyzabon xalqlar va turkiy tilli qabilalarning uzoq davom etgan qorishish jarayoni natijasida shakllangan. va keyingi barcha asrlarda kelishda davom etdi.
<nowiki>XIX</nowiki> asrga kelib bu hududda asosan oʻtroq turkiyzabon aholi istiqomat qilgan. U eramizdan avvalgi 1-ming yillik oxiridan Oʻrta Osiyoga kirib kela boshlagan Oʻrta Osiyo daryolari oraligʻidagi (jumladan Fargʻona) qadimgi eroniyzabon xalqlar va turkiy tilli qabilalarning uzoq davom etgan qorishish jarayoni natijasida shakllangan. va keyingi barcha asrlarda kelishda davom etdi.


Dashtiqipchoq oʻzbeklari Yaypanni oʻz ichiga olgan hozirgi Qoʻqon vohasi hududini taxminan <nowiki>XVII</nowiki> asr oxiri <nowiki>XVIII</nowiki> asr boshlarida oʻzlashtira boshladilar. Bundan tashqari, ular, ehtimol, bularning birinchi ko'chmanchilari bo'lganga o'xshaydi, keyin hali ham cho'l, sho'r va qumli, ba'zan botqoq erlar (qolganlari, yashash uchun qulayroq hududlar allaqachon egallab olingan). Buni 1907 yilda Turkistonda o‘tkazilgan tekshirish materiallari ham tasdiqlaydi. Auditda eng muhimi, Dashtiqipchoq o‘zbeklari Qo‘qon tumanida 31,87 foizni tashkil etgan bo‘lsa, Marg‘ilon tumanida atigi 3,02 foiz, Namanganda 0,02 foiz, Andijon va O'shda 0,01%.<ref>{{Kitob manbasi |title=Стелла Губарева. Ферганская долина. Этнические процессы на рубеже XIX-XX вв.. — Lambert Academic Publishing. — С. 91. — 252 с.}}</ref>
Dashtiqipchoq oʻzbeklari Yaypanni oʻz ichiga olgan hozirgi Qoʻqon vohasi hududini taxminan <nowiki>XVII</nowiki> asr oxiri <nowiki>XVIII</nowiki> asr boshlarida oʻzlashtira boshladilar. Bundan tashqari, ular, ehtimol, bularning birinchi koʻchmanchilari boʻlganga oʻxshaydi, keyin hali ham choʻl, shoʻr va qumli, baʼzan botqoq erlar (qolganlari, yashash uchun qulayroq hududlar allaqachon egallab olingan). Buni 1907 yilda Turkistonda oʻtkazilgan tekshirish materiallari ham tasdiqlaydi. Auditda eng muhimi, Dashtiqipchoq oʻzbeklari Qoʻqon tumanida 31,87 foizni tashkil etgan boʻlsa, Margʻilon tumanida atigi 3,02 foiz, Namanganda 0,02 foiz, Andijon va Oʻshda 0,01%.<ref>{{Kitob manbasi |title=Стелла Губарева. Ферганская долина. Этнические процессы на рубеже XIX-XX вв.. — Lambert Academic Publishing. — С. 91. — 252 с.}}</ref>


<nowiki>XIX</nowiki> asrda Yaypan yaqinidagi dasht zonasi orasida qoʻshni koʻplab qishloqlar, jumladan Qulibek, Rajabgardi, Davlatbotir, Boboxoʻja, Dashtcho'lpon va boshqa qishloqlar tarqalgan. Ularning ilgari sug‘orilmagan yerlari, bu yerlar meros qilib berilgan qo‘qon amaldorlari va beklari o‘rnashib olgachgina aholiga joylasha boshlagan. Keyinchalik u yerda kanallar va sugʻorish ariqlari qurilgan.
<nowiki>XIX</nowiki> asrda Yaypan yaqinidagi dasht zonasi orasida qoʻshni koʻplab qishloqlar, jumladan Qulibek, Rajabgardi, Davlatbotir, Boboxoʻja, Dashtchoʻlpon va boshqa qishloqlar tarqalgan. Ularning ilgari sugʻorilmagan yerlari, bu yerlar meros qilib berilgan qoʻqon amaldorlari va beklari oʻrnashib olgachgina aholiga joylasha boshlagan. Keyinchalik u yerda kanallar va sugʻorish ariqlari qurilgan.


1790 yilda Norbutabiy buyrug'i bilan Yaypanda masjid va madrasa qurildi. Mulla Sulton A’lam va mulla Eshmat Xalifalar davrida aholi punktini kengaytirish ishlari olib borildi. 1910 yilda qishloqda birinchi sanoat korxonasi - paxta tozalash zavodi qurildi.
1790 yilda Norbutabiy buyrugʻi bilan Yaypanda masjid va madrasa qurildi. Mulla Sulton Aʼlam va mulla Eshmat Xalifalar davrida aholi punktini kengaytirish ishlari olib borildi. 1910 yilda qishloqda birinchi sanoat korxonasi - paxta tozalash zavodi qurildi.


Shoir Muqimiy she'riyatida Yaypan tilga olingan:<blockquote>Yayfan agarchi xushhavo,
Shoir Muqimiy sheʼriyatida Yaypan tilga olingan:<blockquote>Yayfan agarchi xushhavo,


Odamlari engilnamo,
Odamlari engilnamo,
Bir-birlarila doimo
Bir-birlarila doimo


Bo'lar-bo'lmasga jang ekan.</blockquote><blockquote>Yayfan kabi tolzor kam,
Boʻlar-boʻlmasga jang ekan.</blockquote><blockquote>Yayfan kabi tolzor kam,


Yo'q soyasida zarra g'am,
Yoʻq soyasida zarra gʻam,


Zebo sanam, qoshi kalam,
Zebo sanam, qoshi kalam,


Jononlari bisyor ekan.</blockquote>Yaypan shahrida Islom polvon, Jo‘ra Ponsod, Kichik Islom, Po‘lan Oxund, Xudoyquli Ponsod, Shermat Ponsod, Ergash Ponsod, Ermuhammad, Qo'chqor Ponsod, Hamzaxon Maxsum kabi qo'rboshilar tug'ilgan.
Jononlari bisyor ekan.</blockquote>Yaypan shahrida Islom polvon, Joʻra Ponsod, Kichik Islom, Poʻlan Oxund, Xudoyquli Ponsod, Shermat Ponsod, Ergash Ponsod, Ermuhammad, Qoʻchqor Ponsod, Hamzaxon Maxsum kabi qoʻrboshilar tugʻilgan.


1930-yilda Yaypan va uning atrofidagi qishloqlarning ko'plab aholisi qatag'on qilindi, otib tashlangan yoki SSSRning Xerson va Nikolaev viloyatlariga quvilgan.
1930-yilda Yaypan va uning atrofidagi qishloqlarning koʻplab aholisi qatagʻon qilindi, otib tashlangan yoki SSSRning Xerson va Nikolaev viloyatlariga quvilgan.


1958-yil 8 mayda Yaipan qishlog'i shahar tipidagi aholi punkti maqomini oldi. Shahar maqomi 1975 yilda berilgan.[1]
1958-yil 8 mayda Yaipan qishlogʻi shahar tipidagi aholi punkti maqomini oldi. Shahar maqomi 1975 yilda berilgan.[1]


1952-yilda O‘zbekiston xalq artisti Muhammadali Abduqunduzov Yaypan shahrida tug‘ilgan.
1952-yilda Oʻzbekiston xalq artisti Muhammadali Abduqunduzov Yaypan shahrida tugʻilgan.


Yaypandan Qo‘qon xonligi davridagi mashhur tarixchi va tabib Mahmud Hakim Yayfoniy chiqqan.
Yaypandan Qoʻqon xonligi davridagi mashhur tarixchi va tabib Mahmud Hakim Yayfoniy chiqqan.


== Manbalar ==
== Manbalar ==

2026-yil 21-noyabr, 12:50 dagi (joriy) koʻrinishi

Yaypan
shahar
40°22′32″N 70°48′56″E / 40.37556°N 70.81556°E / 40.37556; 70.81556
Mamlakat Oʻzbekiston
Viloyat Fargʻona
Tuman Oʻzbekiston
Hukumat
Asos solingan 1926
Aholisi
 (2010)
22 115[1]
Vaqt mintaqasi UTC+5
Telefon kodi 8-10-998-7353
Pochta indeks(lar)i 1518ХХ
Yaypan xaritada
Yaypan
Yaypan

Yaypan — Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyatining Oʻzbekiston tumanidagi shahar.[2] Tuman markazi. Yaypan temir yoʻl bekatidan 12 km uzoqlikda joylashgan.[3] 2007-yili shaharda istiqomat qiluvchi aholi soni 20 723 kishini tashkil etdi. Qoʻqondan 25 km janubi-gʻarbda joylashgan. Yaypanda paxta tozalash zavodi, tikuvchilik fabrikasi, qurilish tresti, kichik, xususiy korxona va firmalar, MTP, savdo, madaniy va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari, 4 ta umumiy taʼlim maktabi, musiqa maktabi, tuman markaziy kutubxonasi, klub, madaniyat uyi, madaniyat va istirohat bogʻi, stadion bor. Markaziy kasalxona, stomatologiya poliklinikasi aholiga xizmat koʻrsatadi. Yaypandan Fargʻona, Qoʻqon va boshqalar shaharlarga avtobus qatnovi yoʻlga qoʻyilgan.

Yaypan qadimiy Sariqoʻrgʻon manzilgohining gʻarbida, janubi-gʻarbdan Soʻx soylari va janubi-sharqdan Shoʻrsudan oqib oʻtadigan soylar kesishgan joyda barpo etilgan. Shahar tekis tekislikda joylashgan boʻlib, asosan choʻponlar, ovchilar, keyinchalik hunarmandlar va savdogarlar turar joyidan tashkil topgan. Shahar orqali Xitoy va Hindistondan kelgan karvon yoʻllari oʻtgan.

Shaharning etimologiyasiga kelsak, bir nechta versiyalar mavjud. Bir versiyaga koʻra, shahar nomi "Toʻkilgan suv" (turkcha yoy - "toʻkish", sanskritcha panda - "suv") iborasidan kelib chiqqan. Soʻzning yueban qabilalaridan kelib chiqqanligi haqidagi versiya ham mavjud. Eng mashhur versiyada aytilishicha, turk-moʻgʻul tillaridan olingan Yaipan soʻzi "tekis" yoki "tekis" degan maʼnoni anglatadi.[4]

XIX asrga kelib bu hududda asosan oʻtroq turkiyzabon aholi istiqomat qilgan. U eramizdan avvalgi 1-ming yillik oxiridan Oʻrta Osiyoga kirib kela boshlagan Oʻrta Osiyo daryolari oraligʻidagi (jumladan Fargʻona) qadimgi eroniyzabon xalqlar va turkiy tilli qabilalarning uzoq davom etgan qorishish jarayoni natijasida shakllangan. va keyingi barcha asrlarda kelishda davom etdi.

Dashtiqipchoq oʻzbeklari Yaypanni oʻz ichiga olgan hozirgi Qoʻqon vohasi hududini taxminan XVII asr oxiri XVIII asr boshlarida oʻzlashtira boshladilar. Bundan tashqari, ular, ehtimol, bularning birinchi koʻchmanchilari boʻlganga oʻxshaydi, keyin hali ham choʻl, shoʻr va qumli, baʼzan botqoq erlar (qolganlari, yashash uchun qulayroq hududlar allaqachon egallab olingan). Buni 1907 yilda Turkistonda oʻtkazilgan tekshirish materiallari ham tasdiqlaydi. Auditda eng muhimi, Dashtiqipchoq oʻzbeklari Qoʻqon tumanida 31,87 foizni tashkil etgan boʻlsa, Margʻilon tumanida atigi 3,02 foiz, Namanganda 0,02 foiz, Andijon va Oʻshda 0,01%.[5]

XIX asrda Yaypan yaqinidagi dasht zonasi orasida qoʻshni koʻplab qishloqlar, jumladan Qulibek, Rajabgardi, Davlatbotir, Boboxoʻja, Dashtchoʻlpon va boshqa qishloqlar tarqalgan. Ularning ilgari sugʻorilmagan yerlari, bu yerlar meros qilib berilgan qoʻqon amaldorlari va beklari oʻrnashib olgachgina aholiga joylasha boshlagan. Keyinchalik u yerda kanallar va sugʻorish ariqlari qurilgan.

1790 yilda Norbutabiy buyrugʻi bilan Yaypanda masjid va madrasa qurildi. Mulla Sulton Aʼlam va mulla Eshmat Xalifalar davrida aholi punktini kengaytirish ishlari olib borildi. 1910 yilda qishloqda birinchi sanoat korxonasi - paxta tozalash zavodi qurildi.

Shoir Muqimiy sheʼriyatida Yaypan tilga olingan:

Yayfan agarchi xushhavo,

Odamlari engilnamo,

Bir-birlarila doimo

Boʻlar-boʻlmasga jang ekan.

Yayfan kabi tolzor kam,

Yoʻq soyasida zarra gʻam,

Zebo sanam, qoshi kalam,

Jononlari bisyor ekan.

Yaypan shahrida Islom polvon, Joʻra Ponsod, Kichik Islom, Poʻlan Oxund, Xudoyquli Ponsod, Shermat Ponsod, Ergash Ponsod, Ermuhammad, Qoʻchqor Ponsod, Hamzaxon Maxsum kabi qoʻrboshilar tugʻilgan.

1930-yilda Yaypan va uning atrofidagi qishloqlarning koʻplab aholisi qatagʻon qilindi, otib tashlangan yoki SSSRning Xerson va Nikolaev viloyatlariga quvilgan.

1958-yil 8 mayda Yaipan qishlogʻi shahar tipidagi aholi punkti maqomini oldi. Shahar maqomi 1975 yilda berilgan.[1]

1952-yilda Oʻzbekiston xalq artisti Muhammadali Abduqunduzov Yaypan shahrida tugʻilgan.

Yaypandan Qoʻqon xonligi davridagi mashhur tarixchi va tabib Mahmud Hakim Yayfoniy chiqqan.

  1. ↑ World Gazetteer.
  2. ↑ Oʻzbekiston tumani, Fargʻona viloyati hokimligi
  3. ↑ Значение слова "Яйпан" в Большой Советской Энциклопедии, Katta Sovet Ensiklopediyasi
  4. ↑ Hamroqulov S. Yaypan: kecha va bugun (узб.). — Ташкент: Yangi Asr Avlodi, 2010. — С. 6. — 260 с.. 
  5. ↑ Стелла Губарева. Ферганская долина. Этнические процессы на рубеже XIX-XX вв.. — Lambert Academic Publishing. — С. 91. — 252 с.. 

[1]



  1. ↑ Manba xatosi: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named :0