Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Virtual globus: Versiyalar orasidagi farq

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi
'''Virtual globus''' uch oʻlchovli (3D) dasturiy taʼminot modeli yoki yer yoki boshqa dunyoning vakili. Virtual globus foydalanuvchiga koʻrish burchagi va holatini oʻzgartirib, virtual muhitda erkin harakatlanish imkoniyatini beradi<ref name="survey">{{jurnal manbasi |last1=Mahdavi-Amiri |first1=A. |last2=Alderson |first2=T. |last3=Samavati |first3=S. |year=2015 |title=A Survey of Digital Earth |journal=[[Computers & Graphics]] |volume=53 |pages=95–117 |doi=10.1016/j.cag.2015.08.005}}</ref>. Anʼanaviy globus bilan taqqoslaganda, virtual globuslar yer yuzasining turli xil koʻrinishini aks ettirishning qoʻshimcha qobiliyatiga ega. ushbu qarashlar geografik xususiyatlarga, yoʻllar va binolar kabi texnogen xususiyatlarga yoki aholi kabi demografik miqdorlarning mavhum tasvirlariga ega boʻlishi mumkin.
'''Virtual globus''' uch oʻlchovli (3D) dasturiy taʼminot modeli yoki yer yoki boshqa dunyoning vakili. Virtual globus foydalanuvchiga koʻrish burchagi va holatini oʻzgartirib, virtual muhitda erkin harakatlanish imkoniyatini beradi<ref name="survey">{{jurnal manbasi |last1=Mahdavi-Amiri |first1=A. |last2=Alderson |first2=T. |last3=Samavati |first3=S. |year=2015 |title=A Survey of Digital Earth |journal=[[Computers & Graphics]] |volume=53 |pages=95–117 |doi=10.1016/j.cag.2015.08.005}}</ref>. Anʼanaviy globus bilan taqqoslaganda, virtual globuslar yer yuzasining turli xil koʻrinishini aks ettirishning qoʻshimcha qobiliyatiga ega. ushbu qarashlar geografik xususiyatlarga, yoʻllar va binolar kabi texnogen xususiyatlarga yoki aholi kabi demografik miqdorlarning mavhum tasvirlariga ega boʻlishi mumkin.


1997-yil 20-noyabrda Microsoft Encarta Virtual Globe 98 koʻrinishidagi mustaqil virtual globusni, 1999-yilda esa Cosmi’ning 3D World Atlas’ini chiqardi. Birinchi mashhur onlayn virtual globuslar NASA WorldWind (2004 yil o'rtalarida chiqarilgan) va [[Google Earth]] edi. (2005 yil o'rtalarida).
1997-yil 20-noyabrda Microsoft Encarta Virtual Globe 98 koʻrinishidagi mustaqil virtual globusni, 1999-yilda esa Cosmiʼning 3D World Atlasʼini chiqardi. Birinchi mashhur onlayn virtual globuslar NASA WorldWind (2004 yil oʻrtalarida chiqarilgan) va [[Google Earth]] edi. (2005 yil oʻrtalarida).


== Turlari ==
== Turlari ==
Virtual globuslardan o'rganish yoki navigatsiya qilish (GPS qurilmasiga ulanish orqali) maqsadida foydalanish mumkin va ularning dizayni maqsadiga qarab sezilarli darajada farq qiladi. Yerning batafsil tasvirini tasvirlashni xohlaydiganlari ko'pincha sun'iy yo'ldosh tasvir serverlaridan foydalanadilar, ular nafaqat aylanish, balki hajmini kattalashtirish va ba'zan ufqni burish imkoniyatiga ega. Ko'pincha, bunday virtual globuslar butun dunyoni juda aniq darajada qamrab olgan holda, dunyoni iloji boricha batafsil tasvirlashga intiladi. Bunday holda, interfeys, ko'pincha, sun'iy ob'ektlarni ajratib ko'rsatish uchun soddalashtirilgan grafik qoplamalarni ko'rsatish imkoniyatiga ega, chunki ular havodan fotografik tasvirga ega bo'lishi shart emas. Bunday tafsilotlarga ega bo'lish bilan bog'liq yana bir muammo xavfsizlikdir, chunki ba'zi hukumatlar aeroportlar va harbiy bazalar kabi muhim joylarning batafsil tasvirlariga osonlikcha kirish mumkinligi haqida tashvishlanishadi.
Virtual globuslardan oʻrganish yoki navigatsiya qilish (GPS qurilmasiga ulanish orqali) maqsadida foydalanish mumkin va ularning dizayni maqsadiga qarab sezilarli darajada farq qiladi. Yerning batafsil tasvirini tasvirlashni xohlaydiganlari koʻpincha sunʼiy yoʻldosh tasvir serverlaridan foydalanadilar, ular nafaqat aylanish, balki hajmini kattalashtirish va baʼzan ufqni burish imkoniyatiga ega. Koʻpincha, bunday virtual globuslar butun dunyoni juda aniq darajada qamrab olgan holda, dunyoni iloji boricha batafsil tasvirlashga intiladi. Bunday holda, interfeys, koʻpincha, sunʼiy obʼektlarni ajratib koʻrsatish uchun soddalashtirilgan grafik qoplamalarni koʻrsatish imkoniyatiga ega, chunki ular havodan fotografik tasvirga ega boʻlishi shart emas. Bunday tafsilotlarga ega boʻlish bilan bogʻliq yana bir muammo xavfsizlikdir, chunki baʼzi hukumatlar aeroportlar va harbiy bazalar kabi muhim joylarning batafsil tasvirlariga osonlikcha kirish mumkinligi haqida tashvishlanishadi.


Virtual globusning yana bir turi mavjud, uning maqsadi sayyorani aniq tasvirlash emas, balki soddalashtirilgan grafik tasvirdir. Dastlabki kompyuterlashtirilgan atlaslarning aksariyati shu turda edi va ular kamroq tafsilotlarni ko'rsatgan bo'lsa-da, bu soddalashtirilgan interfeys hali ham keng qo'llanilib kelinmoqda, chunki ular qisqargan grafik mazmuni va foydalanuvchi displeyni tushunish tezligi tufayli ulardan foydalanish tezroq.
Virtual globusning yana bir turi mavjud, uning maqsadi sayyorani aniq tasvirlash emas, balki soddalashtirilgan grafik tasvirdir. Dastlabki kompyuterlashtirilgan atlaslarning aksariyati shu turda edi va ular kamroq tafsilotlarni koʻrsatgan boʻlsa-da, bu soddalashtirilgan interfeys hali ham keng qoʻllanilib kelinmoqda, chunki ular qisqargan grafik mazmuni va foydalanuvchi displeyni tushunish tezligi tufayli ulardan foydalanish tezroq.


== Tarix ==
== Tarix ==
Virtual globus dasturiy ta'minotidan foydalanish Nil Stivensonning "Qor halokati" nomli mashhur ilmiy-fantastik romanida (va birinchi bo'lib tasvirlangan bo'lishi mumkin) keng ommalashgan. "Qor halokati"dagi virtual reallikda Markaziy Razvedka Korporatsiyasi (MRK) tomonidan yaratilgan "Yer" deb nomlangan dasturiy ta'minot mavjud. MRK o'zining virtual globusidan o'zining barcha geofazoviy ma'lumotlarini, jumladan xaritalar, arxitektura rejalari, ob-havo ma'lumotlari va real vaqtda sun'iy yo'ldosh kuzatuvi ma'lumotlarini kuzatib borish uchun "foydalanuvchi interfeysi"(user interface) sifatida foydalanadi.
Virtual globus dasturiy taʼminotidan foydalanish Nil Stivensonning "Qor halokati" nomli mashhur ilmiy-fantastik romanida (va birinchi boʻlib tasvirlangan boʻlishi mumkin) keng ommalashgan. "Qor halokati"dagi virtual reallikda Markaziy Razvedka Korporatsiyasi (MRK) tomonidan yaratilgan "Yer" deb nomlangan dasturiy taʼminot mavjud. MRK oʻzining virtual globusidan oʻzining barcha geofazoviy maʼlumotlarini, jumladan xaritalar, arxitektura rejalari, ob-havo maʼlumotlari va real vaqtda sunʼiy yoʻldosh kuzatuvi maʼlumotlarini kuzatib borish uchun "foydalanuvchi interfeysi"(user interface) sifatida foydalanadi.


Virtual globuslar (barcha gipermedia va [[virtual reallik]] dasturlari bilan bir qatorda) "Aspen Movie Map" loyihasining uzoq avlodlari bo‘lib, u uzoqdagi jismoniy muhitni taqlid qilish uchun kompyuterlardan foydalanish kontseptsiyasini yaratgan (garchi Kino xaritasi ko‘lami Kolorado shtatining Aspen shahri bilan cheklangan bo‘lsa ham) .
Virtual globuslar (barcha gipermedia va [[virtual reallik]] dasturlari bilan bir qatorda) "Aspen Movie Map" loyihasining uzoq avlodlari boʻlib, u uzoqdagi jismoniy muhitni taqlid qilish uchun kompyuterlardan foydalanish kontseptsiyasini yaratgan (garchi Kino xaritasi koʻlami Kolorado shtatining Aspen shahri bilan cheklangan boʻlsa ham) .


Virtual globuslarning ko'p funktsiyalari 1962 yilda kompyuterlar orqali turli ma'lumotlar bazalariga ulangan ulkan globus bo'ladigan Geoskopni yaratishni nazarda tutgan ''Bukminster Fuller'' tomonidan o'ylab chiqilgan. Bu iqtisodiyot, geologiya, tabiiy resurslardan foydalanish va hokazolar bilan bog'liq bo'lgan keng ko'lamli global oqibatlarni ko'rsatish uchun namuna sifatida foydalaniladi.<ref>Buckminster Fuller Institute. [https://web.archive.org/web/20081007102012/http://bfi.org/node/564 "R. Buckminster Fuller's Geoscope".] Buckminster Fuller Institute. Archived from [http://www.bfi.org/node/564 the original] on October 7, 2008. Retrieved 2009-05-23.</ref>
Virtual globuslarning koʻp funktsiyalari 1962 yilda kompyuterlar orqali turli maʼlumotlar bazalariga ulangan ulkan globus boʻladigan Geoskopni yaratishni nazarda tutgan ''Bukminster Fuller'' tomonidan oʻylab chiqilgan. Bu iqtisodiyot, geologiya, tabiiy resurslardan foydalanish va hokazolar bilan bogʻliq boʻlgan keng koʻlamli global oqibatlarni koʻrsatish uchun namuna sifatida foydalaniladi.<ref>Buckminster Fuller Institute. [https://web.archive.org/web/20081007102012/http://bfi.org/node/564 "R. Buckminster Fuller's Geoscope".] Buckminster Fuller Institute. Archived from [http://www.bfi.org/node/564 the original] on October 7, 2008. Retrieved 2009-05-23.</ref>


== Manbalar ==
== Manbalar ==

2026-yil 21-noyabr, 11:21 dagi (joriy) koʻrinishi

Worldwind
Yulduzlar va rivojlangan atmosferaga ega ochiq manbali virtual globus & quyosh nurlari ta'siri

Virtual globus uch oʻlchovli (3D) dasturiy taʼminot modeli yoki yer yoki boshqa dunyoning vakili. Virtual globus foydalanuvchiga koʻrish burchagi va holatini oʻzgartirib, virtual muhitda erkin harakatlanish imkoniyatini beradi[1]. Anʼanaviy globus bilan taqqoslaganda, virtual globuslar yer yuzasining turli xil koʻrinishini aks ettirishning qoʻshimcha qobiliyatiga ega. ushbu qarashlar geografik xususiyatlarga, yoʻllar va binolar kabi texnogen xususiyatlarga yoki aholi kabi demografik miqdorlarning mavhum tasvirlariga ega boʻlishi mumkin.

1997-yil 20-noyabrda Microsoft Encarta Virtual Globe 98 koʻrinishidagi mustaqil virtual globusni, 1999-yilda esa Cosmiʼning 3D World Atlasʼini chiqardi. Birinchi mashhur onlayn virtual globuslar NASA WorldWind (2004 yil oʻrtalarida chiqarilgan) va Google Earth edi. (2005 yil oʻrtalarida).

Virtual globuslardan oʻrganish yoki navigatsiya qilish (GPS qurilmasiga ulanish orqali) maqsadida foydalanish mumkin va ularning dizayni maqsadiga qarab sezilarli darajada farq qiladi. Yerning batafsil tasvirini tasvirlashni xohlaydiganlari koʻpincha sunʼiy yoʻldosh tasvir serverlaridan foydalanadilar, ular nafaqat aylanish, balki hajmini kattalashtirish va baʼzan ufqni burish imkoniyatiga ega. Koʻpincha, bunday virtual globuslar butun dunyoni juda aniq darajada qamrab olgan holda, dunyoni iloji boricha batafsil tasvirlashga intiladi. Bunday holda, interfeys, koʻpincha, sunʼiy obʼektlarni ajratib koʻrsatish uchun soddalashtirilgan grafik qoplamalarni koʻrsatish imkoniyatiga ega, chunki ular havodan fotografik tasvirga ega boʻlishi shart emas. Bunday tafsilotlarga ega boʻlish bilan bogʻliq yana bir muammo xavfsizlikdir, chunki baʼzi hukumatlar aeroportlar va harbiy bazalar kabi muhim joylarning batafsil tasvirlariga osonlikcha kirish mumkinligi haqida tashvishlanishadi.

Virtual globusning yana bir turi mavjud, uning maqsadi sayyorani aniq tasvirlash emas, balki soddalashtirilgan grafik tasvirdir. Dastlabki kompyuterlashtirilgan atlaslarning aksariyati shu turda edi va ular kamroq tafsilotlarni koʻrsatgan boʻlsa-da, bu soddalashtirilgan interfeys hali ham keng qoʻllanilib kelinmoqda, chunki ular qisqargan grafik mazmuni va foydalanuvchi displeyni tushunish tezligi tufayli ulardan foydalanish tezroq.

Virtual globus dasturiy taʼminotidan foydalanish Nil Stivensonning "Qor halokati" nomli mashhur ilmiy-fantastik romanida (va birinchi boʻlib tasvirlangan boʻlishi mumkin) keng ommalashgan. "Qor halokati"dagi virtual reallikda Markaziy Razvedka Korporatsiyasi (MRK) tomonidan yaratilgan "Yer" deb nomlangan dasturiy taʼminot mavjud. MRK oʻzining virtual globusidan oʻzining barcha geofazoviy maʼlumotlarini, jumladan xaritalar, arxitektura rejalari, ob-havo maʼlumotlari va real vaqtda sunʼiy yoʻldosh kuzatuvi maʼlumotlarini kuzatib borish uchun "foydalanuvchi interfeysi"(user interface) sifatida foydalanadi.

Virtual globuslar (barcha gipermedia va virtual reallik dasturlari bilan bir qatorda) "Aspen Movie Map" loyihasining uzoq avlodlari boʻlib, u uzoqdagi jismoniy muhitni taqlid qilish uchun kompyuterlardan foydalanish kontseptsiyasini yaratgan (garchi Kino xaritasi koʻlami Kolorado shtatining Aspen shahri bilan cheklangan boʻlsa ham) .

Virtual globuslarning koʻp funktsiyalari 1962 yilda kompyuterlar orqali turli maʼlumotlar bazalariga ulangan ulkan globus boʻladigan Geoskopni yaratishni nazarda tutgan Bukminster Fuller tomonidan oʻylab chiqilgan. Bu iqtisodiyot, geologiya, tabiiy resurslardan foydalanish va hokazolar bilan bogʻliq boʻlgan keng koʻlamli global oqibatlarni koʻrsatish uchun namuna sifatida foydalaniladi.[2]

  1. ↑ Mahdavi-Amiri, A.; Alderson, T.; Samavati, S. (2015). „A Survey of Digital Earth“. Computers & Graphics. 53-jild. 95–117-bet. doi:10.1016/j.cag.2015.08.005.
  2. ↑ Buckminster Fuller Institute. "R. Buckminster Fuller's Geoscope". Buckminster Fuller Institute. Archived from the original on October 7, 2008. Retrieved 2009-05-23.