Vesprem: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
ilovalar = | | ilovalar = | | ||
}} | }} | ||
'''Veszprem''' ({{Lang-hu|Veszprém}}, {{Lang-de|Weißbrunn}}) — [[Vengriya|Vengriyaning]] eng qadimgi shaharlardan biri, Vesprem okrugining | '''Veszprem''' ({{Lang-hu|Veszprém}}, {{Lang-de|Weißbrunn}}) — [[Vengriya|Vengriyaning]] eng qadimgi shaharlardan biri, Vesprem okrugining maʼmuriy markazi. Aholisi 2014-yil 1 yanvar holatiga 60 788<ref>[http://www.ksh.hu/apps/shop.kiadvany?p_kiadvany_id=35528&p_temakor_kod=KSH&p_session_id=185598518857610&p_lang=HU Ежегодное издание «Административная Венгрия», Центральное Статистическое Бюро, 2014.]</ref> nafar kishidan iborat. | ||
[[Fayl:Veszprém_-_Veszpremvar.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/Veszpr%C3%A9m_-_Veszpremvar.jpg/200px-Veszpr%C3%A9m_-_Veszpremvar.jpg|left|thumb|200x200px| Veszprem, eski shahar]] | [[Fayl:Veszprém_-_Veszpremvar.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/Veszpr%C3%A9m_-_Veszpremvar.jpg/200px-Veszpr%C3%A9m_-_Veszpremvar.jpg|left|thumb|200x200px| Veszprem, eski shahar]] | ||
== Geografiya va transporti == | == Geografiya va transporti == | ||
Shahar Shed daryosining ikkala tarafida, [[Budapesht|Budapeshtdan]] 110 kilometr janubi- | Shahar Shed daryosining ikkala tarafida, [[Budapesht|Budapeshtdan]] 110 kilometr janubi-gʻarbda va [[Balaton]] koʻli qirgʻogʻidan 15 kilometr uzoqlikda joylashgan. Vesprem Budapesht, Sekeshfexervar [[Dyor]] va uning atrofidagi shaharlar bilan avtomobil yoʻllari orqali bogʻlangan. Shahar orqali Sekeshfexervar-Vesprem-Sombatxey temir yoʻli oʻtadi. Budapeshtga poyezdda borish vaqti taxminan 2 soatga boradi. | ||
== Tarixi == | == Tarixi == | ||
Vesprem - Vengriyaning eng | Vesprem - Vengriyaning eng koʻhna shaharlaridan biri sanaladi. U avliyo qirol Ishtvan hukmronligi davrida asos solingan, ammo solnomachi knyazь Bela IIIning xabariga koʻra, vengerlar bu hududga kelganida Vesprem qalʼasi qurilgan qoya ustida bino boʻlgan. Bu, ehtimol, Buyuk Karl davrida qurilgan franklar istehkomi edi. Vesprem Vengriyadagi birinchi yepiskoplardan biri boʻldi, [[1009]]-yilda tashkil etilgan. Vesprem episkoplari uzoq vaqtdan beri Vengriya qirollariga toj kiyish sharafiga ega boʻlgan, shuning uchun Vesprem "qirollar shahri" deb nomlangan. Vesprem yepiskoplari qoʻlidan Vengriyaning barcha malikalari avliyo Ishtvanning rafiqasi Gizeladan boshlab, Vengriyaning soʻnggi malikasi, Karl I Gabsburgning rafiqasi Sita Burbon-Parmagacha tojga egalik qildilar. [[1001]]-yilda shaharda Avliyo Maykl bosh cherkovi (sobor) qurilgan, keyinchalik u bir necha marta qayta bunyod etilgan. | ||
[[Fayl:Veszprem_varabenedekhegyrol.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/60/Veszprem_varabenedekhegyrol.jpg/200px-Veszprem_varabenedekhegyrol.jpg|left|thumb|200x200px| ]] | [[Fayl:Veszprem_varabenedekhegyrol.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/60/Veszprem_varabenedekhegyrol.jpg/200px-Veszprem_varabenedekhegyrol.jpg|left|thumb|200x200px| ]] | ||
[[XIII asr|XIII asrga]] kelib, Vesprem | [[XIII asr|XIII asrga]] kelib, Vesprem qalʼasi mustahkam devorlari boʻlgan tik va qoyali tepalikdagi baquvvat devor qalʼaga aylandi. [[1241]]-yilda moʻgʻul qoʻshini uni ololmay, shahardan chekindi. [[1552]]-yilda Vesprem turklar tomonidan bosib olinadi, ammo ular tezda qalʼadan quvib chiqarildi, buning sharafidan shaharda Vengriyaning boshqa shaharlariga qaraganda koʻproq oʻrta asr yodgorliklari saqlanib qoldi. | ||
Shaharning rivojlanishi uning katta hududini egallab, atrofdagi tepaliklarga tarqalishiga olib keldi. | Shaharning rivojlanishi uning katta hududini egallab, atrofdagi tepaliklarga tarqalishiga olib keldi. | ||
Fayl:Veszprem-szent-mihaly.jpg|Avliyo Mixsail sobori | Fayl:Veszprem-szent-mihaly.jpg|Avliyo Mixsail sobori | ||
Fayl:Veszprem piaristatemplom.jpg|Piarlar cherkovi va monastiri | Fayl:Veszprem piaristatemplom.jpg|Piarlar cherkovi va monastiri | ||
Fayl:Veszprem Tuztorony2.jpg| | Fayl:Veszprem Tuztorony2.jpg|yongʻin minorasi | ||
Fayl:Veszprem varkapu.jpg|Qahramonlar darvozasi | Fayl:Veszprem varkapu.jpg|Qahramonlar darvozasi | ||
Fayl:Veszprem Ovaroster2.jpg|Ovaros Ter maydoni | Fayl:Veszprem Ovaroster2.jpg|Ovaros Ter maydoni | ||
== Adabiyot == | == Adabiyot == | ||
* Vengriya. Qoʻllanma. Dunyo | * Vengriya. Qoʻllanma. Dunyo boʻylab, 2007 yil. ISBN 978-5-98652-117-6 | ||
== Havolalar == | == Havolalar == | ||
2026-yil 21-noyabr, 11:09 dagi (joriy) koʻrinishi
Vesprem | |
|---|---|
| Hukumat | |
| • mer | Karmel Tirat |
| Maydon | 127 km2 (49 kv mi) |
| Telefon kodi |
+36 0688 kenglik = |
Veszprem (veng.: Veszprém, olmoncha: Weißbrunn ) — Vengriyaning eng qadimgi shaharlardan biri, Vesprem okrugining maʼmuriy markazi. Aholisi 2014-yil 1 yanvar holatiga 60 788[2] nafar kishidan iborat.

Geografiya va transporti
[tahrir | manbasini tahrirlash]Shahar Shed daryosining ikkala tarafida, Budapeshtdan 110 kilometr janubi-gʻarbda va Balaton koʻli qirgʻogʻidan 15 kilometr uzoqlikda joylashgan. Vesprem Budapesht, Sekeshfexervar Dyor va uning atrofidagi shaharlar bilan avtomobil yoʻllari orqali bogʻlangan. Shahar orqali Sekeshfexervar-Vesprem-Sombatxey temir yoʻli oʻtadi. Budapeshtga poyezdda borish vaqti taxminan 2 soatga boradi.
Tarixi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Vesprem - Vengriyaning eng koʻhna shaharlaridan biri sanaladi. U avliyo qirol Ishtvan hukmronligi davrida asos solingan, ammo solnomachi knyazь Bela IIIning xabariga koʻra, vengerlar bu hududga kelganida Vesprem qalʼasi qurilgan qoya ustida bino boʻlgan. Bu, ehtimol, Buyuk Karl davrida qurilgan franklar istehkomi edi. Vesprem Vengriyadagi birinchi yepiskoplardan biri boʻldi, 1009-yilda tashkil etilgan. Vesprem episkoplari uzoq vaqtdan beri Vengriya qirollariga toj kiyish sharafiga ega boʻlgan, shuning uchun Vesprem "qirollar shahri" deb nomlangan. Vesprem yepiskoplari qoʻlidan Vengriyaning barcha malikalari avliyo Ishtvanning rafiqasi Gizeladan boshlab, Vengriyaning soʻnggi malikasi, Karl I Gabsburgning rafiqasi Sita Burbon-Parmagacha tojga egalik qildilar. 1001-yilda shaharda Avliyo Maykl bosh cherkovi (sobor) qurilgan, keyinchalik u bir necha marta qayta bunyod etilgan.

XIII asrga kelib, Vesprem qalʼasi mustahkam devorlari boʻlgan tik va qoyali tepalikdagi baquvvat devor qalʼaga aylandi. 1241-yilda moʻgʻul qoʻshini uni ololmay, shahardan chekindi. 1552-yilda Vesprem turklar tomonidan bosib olinadi, ammo ular tezda qalʼadan quvib chiqarildi, buning sharafidan shaharda Vengriyaning boshqa shaharlariga qaraganda koʻproq oʻrta asr yodgorliklari saqlanib qoldi.
Shaharning rivojlanishi uning katta hududini egallab, atrofdagi tepaliklarga tarqalishiga olib keldi.


Galereya
[tahrir | manbasini tahrirlash]-
Avliyo Mixsail sobori
-
Piarlar cherkovi va monastiri
-
yongʻin minorasi
-
Qahramonlar darvozasi
-
Ovaros Ter maydoni
-
Pozasi uyi
-
Ishtvan va Gizella haykali
-
Avliyo Troisa maydoni
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ Magyarország közigazgatási helynévkönyve, 2021. január 1., Gazetteer of Hungary, 1st January 2021
- ↑ Ежегодное издание «Административная Венгрия», Центральное Статистическое Бюро, 2014.
Adabiyot
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Vengriya. Qoʻllanma. Dunyo boʻylab, 2007 yil. ISBN 978-5-98652-117-6
Havolalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Shahar rasmiy sayti(ingl.) )
- Funiq.hu saytida Veszprem (rus. )