Vandallar: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
'''Vandallar''' — qadimgi german xalqlarining sharqiy tarmogʻiga mansub kabila boʻlib, dastlab [[Yutlandiya]] yarim orolda, mil. av. <nowiki>I</nowiki> asrdan esa — [[Oder]] va [[Visla]] daryolari, shuningdek [[Sudet]] va [[Karpat]] toglari oraligʻidagi hududlarda yashashgan. Vandallar ikki qavmga (silinglar va xasdinglar) boʻlingan. Mil. II-asrda [[Markoman]] urushida qatnashib, hozirgi [[Vengriya]] hududiga qadar siljiganlar. <nowiki>IV</nowiki> asrda [[Pannoniya]]da oʻrnashib olgan vandallar [[Rim]]ga yollanma askarlar yetkazib berishgan, ular orasidan iqtidorli sarkardalar ham ([[Stilixon]]) yetishib chiqqan. Vandallar [[alanlar]] va svevlar bilan birga Gʻarbga yurish qilib (406-yil), [[Reyn]] daryosidan kechib oʻtishgan va butun [[Galliya]]ni bosib oʻtib [[Ispaniya]]ga qadar borishgan (409-yil). Bu toʻgʻrida hozirgi [[Andalusiya]] (Vandalusiya) provinsiyasiping nomi hanuzgacha eslatib turadi. Silinglar Ispaniyada [[vestgot]]lar tomonidan deyarli tor-mor etilganlar, xasdinglar esa [[Geizerix]] rahbarligi ostida 429—439-yillarda Rim imperiyasiga qarashli [[Shimoliy Afrikan]]i bosib olganlar va hozirgi [[Tunis]] hududida oʻrnashganlar. Vandallar qirolligi Rim imperiyasiga tobe yerlarda barpo etilgan birinchi german qirolligi edi. Vandallar floti [[Oʻrta dengiz]]da hukmron boʻlib olgan. Vandallar 455-yil Rimni talon-toroj qilishgan, Balsar orollari, [[Sardiniya]] va [[Korsika]]ni egallashgan. [[Vizantiya imperiyasi|Vizantiya]] sarkardasi [[Velizariy]] 533—534-yillarda vandallar qirolligini zabt etgan. Vandallar tarixda oʻzlarining talonchilik, bosqinchiliklari bilan mashhur boʻlishgan. Shu tufayli madaniy qadriyatlarni bekordan bekorga yoʻq qilinishini anglatuvchi [[vandalizm]] tushunchasi paydo boʻlgan. | '''Vandallar''' — qadimgi german xalqlarining sharqiy tarmogʻiga mansub kabila boʻlib, dastlab [[Yutlandiya]] yarim orolda, mil. av. <nowiki>I</nowiki> asrdan esa — [[Oder]] va [[Visla]] daryolari, shuningdek [[Sudet]] va [[Karpat]] toglari oraligʻidagi hududlarda yashashgan. Vandallar ikki qavmga (silinglar va xasdinglar) boʻlingan. Mil. II-asrda [[Markoman]] urushida qatnashib, hozirgi [[Vengriya]] hududiga qadar siljiganlar. <nowiki>IV</nowiki> asrda [[Pannoniya]]da oʻrnashib olgan vandallar [[Rim]]ga yollanma askarlar yetkazib berishgan, ular orasidan iqtidorli sarkardalar ham ([[Stilixon]]) yetishib chiqqan. Vandallar [[alanlar]] va svevlar bilan birga Gʻarbga yurish qilib (406-yil), [[Reyn]] daryosidan kechib oʻtishgan va butun [[Galliya]]ni bosib oʻtib [[Ispaniya]]ga qadar borishgan (409-yil). Bu toʻgʻrida hozirgi [[Andalusiya]] (Vandalusiya) provinsiyasiping nomi hanuzgacha eslatib turadi. Silinglar Ispaniyada [[vestgot]]lar tomonidan deyarli tor-mor etilganlar, xasdinglar esa [[Geizerix]] rahbarligi ostida 429—439-yillarda Rim imperiyasiga qarashli [[Shimoliy Afrikan]]i bosib olganlar va hozirgi [[Tunis]] hududida oʻrnashganlar. Vandallar qirolligi Rim imperiyasiga tobe yerlarda barpo etilgan birinchi german qirolligi edi. Vandallar floti [[Oʻrta dengiz]]da hukmron boʻlib olgan. Vandallar 455-yil Rimni talon-toroj qilishgan, Balsar orollari, [[Sardiniya]] va [[Korsika]]ni egallashgan. [[Vizantiya imperiyasi|Vizantiya]] sarkardasi [[Velizariy]] 533—534-yillarda vandallar qirolligini zabt etgan. Vandallar tarixda oʻzlarining talonchilik, bosqinchiliklari bilan mashhur boʻlishgan. Shu tufayli madaniy qadriyatlarni bekordan bekorga yoʻq qilinishini anglatuvchi [[vandalizm]] tushunchasi paydo boʻlgan. | ||
== Adabiyotlar == | == Adabiyotlar == | ||
2026-yil 21-noyabr, 10:53 dagi (joriy) koʻrinishi
Vandallar — qadimgi german xalqlarining sharqiy tarmogʻiga mansub kabila boʻlib, dastlab Yutlandiya yarim orolda, mil. av. I asrdan esa — Oder va Visla daryolari, shuningdek Sudet va Karpat toglari oraligʻidagi hududlarda yashashgan. Vandallar ikki qavmga (silinglar va xasdinglar) boʻlingan. Mil. II-asrda Markoman urushida qatnashib, hozirgi Vengriya hududiga qadar siljiganlar. IV asrda Pannoniyada oʻrnashib olgan vandallar Rimga yollanma askarlar yetkazib berishgan, ular orasidan iqtidorli sarkardalar ham (Stilixon) yetishib chiqqan. Vandallar alanlar va svevlar bilan birga Gʻarbga yurish qilib (406-yil), Reyn daryosidan kechib oʻtishgan va butun Galliyani bosib oʻtib Ispaniyaga qadar borishgan (409-yil). Bu toʻgʻrida hozirgi Andalusiya (Vandalusiya) provinsiyasiping nomi hanuzgacha eslatib turadi. Silinglar Ispaniyada vestgotlar tomonidan deyarli tor-mor etilganlar, xasdinglar esa Geizerix rahbarligi ostida 429—439-yillarda Rim imperiyasiga qarashli Shimoliy Afrikani bosib olganlar va hozirgi Tunis hududida oʻrnashganlar. Vandallar qirolligi Rim imperiyasiga tobe yerlarda barpo etilgan birinchi german qirolligi edi. Vandallar floti Oʻrta dengizda hukmron boʻlib olgan. Vandallar 455-yil Rimni talon-toroj qilishgan, Balsar orollari, Sardiniya va Korsikani egallashgan. Vizantiya sarkardasi Velizariy 533—534-yillarda vandallar qirolligini zabt etgan. Vandallar tarixda oʻzlarining talonchilik, bosqinchiliklari bilan mashhur boʻlishgan. Shu tufayli madaniy qadriyatlarni bekordan bekorga yoʻq qilinishini anglatuvchi vandalizm tushunchasi paydo boʻlgan.
Adabiyotlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
| Ushbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |