Uzum: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
Uzumni [[vino]], [[murabbo]], [[Sharbat|uzum sharbati]], jele, uzum urugʻi ekstrakti, [[sirka]] va uzum urugʻi yogʻi kabilarni tayyorlashda ishlatish yoki quritib, [[mayiz]] hosil qilish mumkin. Uzum noklimakterik turdagi meva hisoblanadi. | Uzumni [[vino]], [[murabbo]], [[Sharbat|uzum sharbati]], jele, uzum urugʻi ekstrakti, [[sirka]] va uzum urugʻi yogʻi kabilarni tayyorlashda ishlatish yoki quritib, [[mayiz]] hosil qilish mumkin. Uzum noklimakterik turdagi meva hisoblanadi. | ||
Xom uzum tarkibida 81% [[suv]], 18% [[uglevodlar]], 1% [[ | Xom uzum tarkibida 81% [[suv]], 18% [[uglevodlar]], 1% [[oqsil]] va oz miqdorda [[yogʻ]] boʻladi. | ||
'''ok – uzumdoshlar oilasiga mansub | '''ok – uzumdoshlar oilasiga mansub koʻp yillik daraxtsimon lianalar turkumi, yer sayyorasida eng keng tarqalgan meva ekinlaridan biri. Fransiya, AQSh, Ispaniya, Italiyada millionlab gektar maydonlarda, asosan, vinobop navlari yetishtiriladi.'''<ref>{{Jurnal manbasi |last=Uzum |first=Melike |last2=Lindahl |first2=Kristen |last3=Uzum |first3=Baburhan |last4=Yazan |first4=Bedrettin |last5=Akayoglu |first5=Sedat |date=2024-11-12 |title=Epistemic modality and evidentiality in virtual intercultural exchanges between Turkish and Texan users of English |url=https://doi.org/10.1111/weng.12712 |magazine=World Englishes |doi=10.1111/weng.12712 |issn=0883-2919}}</ref> | ||
Tok issiqsevar, | Tok issiqsevar, yorugʻsevar, sovuqqa chidamli, asosan, vegetativ yoʻl bilan koʻpaytiriladi, koʻchatlari qalamchalardan, payvand qilish orqali, seleksiya maqsadida urugʻlaridan oʻstiriladi, '''2-3 yilda''' hosilga kiradi. | ||
Tok aslida yer tanlamaydi, ammo qumoq tuproqli, | Tok aslida yer tanlamaydi, ammo qumoq tuproqli, sugʻoriladigan, unumdor yerlarda yaxshi oʻsadi. 30-300 yil yashaydi. Oʻrtacha hosildorligi '''70-600 s/ga'''. | ||
2013-2015-yillar davomida '''Parkent, | 2013-2015-yillar davomida '''Parkent, Boʻstonliq, Yangiyoʻl, Zangiota, Samarqand, Jomboy, Asaka''' tumanlari meva-uzum yetishtirishga ixtisoslashtirildi, yangi tokzorlar barpo etildi. | ||
Ayni paytda mamlakatimizning deyarli barcha hududlarida (naviga qarab) uzumning '''50 navi''' yetishtiriladi. | Ayni paytda mamlakatimizning deyarli barcha hududlarida (naviga qarab) uzumning '''50 navi''' yetishtiriladi. | ||
Bugungi kunda yurtimizda yetishtirilayotgan uzum mahsuloti ''' | Bugungi kunda yurtimizda yetishtirilayotgan uzum mahsuloti '''Afgʻoniston,''' '''Belorus Respublikasi, Germaniya, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Latviya, Litva, Mongoliya, BAA, Polsha, Rossiya, Ukraina''' kabi mamlakatlarga eksport qilinmoqda. | ||
== | == Xoʻraki uzum navlari == | ||
==== ANDIJANSKIY CHERNIY navi ==== | ==== ANDIJANSKIY CHERNIY navi ==== | ||
'''Mevasi''' | '''Mevasi''' oʻrtapishar, xoʻraki-mayizbop nav, sovuqqa kam chidamli, novdalari hosil olish uchun 12-15 koʻzgacha kesiladi. | ||
'''Uzum''' ''' | '''Uzum''' '''bogʻi''' katta, siyrak, silindrsimon, gʻujumi yirik, uzunchoq, konussimon, rangi qora, quvroq, zich tartibda joylashgan. | ||
Bir boshining vazni – '''212 g.''' | Bir boshining vazni – '''212 g.''' | ||
'''1959-yil''' Davlat reyestriga kiritilgan. | '''1959-yil''' Davlat reyestriga kiritilgan. | ||
Mamlakatimiz hududida '''Andijon, Namangan va | Mamlakatimiz hududida '''Andijon, Namangan va Fargʻona viloyatlari'''da ekish uchun tavsiya qilinadi. | ||
'''Yuqori sifatli,''' isteʼmol va qayta ishlash uchun | '''Yuqori sifatli,''' isteʼmol va qayta ishlash uchun moʻljallangan. | ||
'''Erta- | '''Erta-oʻrtapishar''' nav, kasalliklarga bardoshli. Tupi oʻrtacha, uzum shingili yirik, oʻrtacha vazni – '''350-400 g.''' | ||
'''Shingili''' silindrsimon shaklda, rangi pushti, yirik hamda eti qattiq, karsillash xususiyatiga ega. Mevasi '''iyul oyining 20 – kunida''' | '''Shingili''' silindrsimon shaklda, rangi pushti, yirik hamda eti qattiq, karsillash xususiyatiga ega. Mevasi '''iyul oyining 20 – kunida''' toʻliq pishib, yetiladi. '''Hosildorligi''' gektaridan 200-250 s/ga ni tashkil etadi. | ||
Qayerda yaratilgan: '''Akademik M.Mirzayev nomli | Qayerda yaratilgan: '''Akademik M.Mirzayev nomli bogʻdorchilik, uzumchilik va vinochilik ilmiy-tadqiqot institutining Samarqand ilmiy-tajriba stansiyasi'''. | ||
'''Mualliflar:''' ''K.V. Smirnov, G.V. Ogiyenko, A.F. Gerasimova.'' | '''Mualliflar:''' ''K.V. Smirnov, G.V. Ogiyenko, A.F. Gerasimova.'' | ||
Mamlakatimizning '''barcha hududlarida''' ekish uchun tavsiya qilingan. | Mamlakatimizning '''barcha hududlarida''' ekish uchun tavsiya qilingan. | ||
Bu navning '''tupi''' '''baland''' | Bu navning '''tupi''' '''baland''' boʻlib, mevasi oʻrtapishar, uzum shingili mayda, tuxumsimon, rangi sargʻish yashildan to sariqqacha, mayda qora nuqtalari bor. Nav urugʻsiz boʻlib, quritish uchun ishlatiladi. Uzum shingilining oʻrtacha vazni – '''153 g.''' | ||
'''Hosildorligi''' – 259 s/ga, eng yuqori hosildorligi – 300,8 s/ga ni tashkil etadi. | '''Hosildorligi''' – 259 s/ga, eng yuqori hosildorligi – 300,8 s/ga ni tashkil etadi. | ||
Qayerda yaratilgan: ''' | Qayerda yaratilgan: '''Oʻrta Osiyo'''. | ||
'''1959-yil''' Davlat reyestriga kiritilgan. | '''1959-yil''' Davlat reyestriga kiritilgan. | ||
2026-yil 21-noyabr, 10:46 dagi (joriy) koʻrinishi

Uzum tokning gʻujumlardan iborat mevasidir. Botanik jihatdan rezavor meva hisoblanadi.
Uzumni vino, murabbo, uzum sharbati, jele, uzum urugʻi ekstrakti, sirka va uzum urugʻi yogʻi kabilarni tayyorlashda ishlatish yoki quritib, mayiz hosil qilish mumkin. Uzum noklimakterik turdagi meva hisoblanadi.
Xom uzum tarkibida 81% suv, 18% uglevodlar, 1% oqsil va oz miqdorda yogʻ boʻladi.
ok – uzumdoshlar oilasiga mansub koʻp yillik daraxtsimon lianalar turkumi, yer sayyorasida eng keng tarqalgan meva ekinlaridan biri. Fransiya, AQSh, Ispaniya, Italiyada millionlab gektar maydonlarda, asosan, vinobop navlari yetishtiriladi.[1]
Tok issiqsevar, yorugʻsevar, sovuqqa chidamli, asosan, vegetativ yoʻl bilan koʻpaytiriladi, koʻchatlari qalamchalardan, payvand qilish orqali, seleksiya maqsadida urugʻlaridan oʻstiriladi, 2-3 yilda hosilga kiradi.
Tok aslida yer tanlamaydi, ammo qumoq tuproqli, sugʻoriladigan, unumdor yerlarda yaxshi oʻsadi. 30-300 yil yashaydi. Oʻrtacha hosildorligi 70-600 s/ga.
2013-2015-yillar davomida Parkent, Boʻstonliq, Yangiyoʻl, Zangiota, Samarqand, Jomboy, Asaka tumanlari meva-uzum yetishtirishga ixtisoslashtirildi, yangi tokzorlar barpo etildi.
Ayni paytda mamlakatimizning deyarli barcha hududlarida (naviga qarab) uzumning 50 navi yetishtiriladi.
Bugungi kunda yurtimizda yetishtirilayotgan uzum mahsuloti Afgʻoniston, Belorus Respublikasi, Germaniya, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Latviya, Litva, Mongoliya, BAA, Polsha, Rossiya, Ukraina kabi mamlakatlarga eksport qilinmoqda.
Xoʻraki uzum navlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]ANDIJANSKIY CHERNIY navi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Mevasi oʻrtapishar, xoʻraki-mayizbop nav, sovuqqa kam chidamli, novdalari hosil olish uchun 12-15 koʻzgacha kesiladi.
Uzum bogʻi katta, siyrak, silindrsimon, gʻujumi yirik, uzunchoq, konussimon, rangi qora, quvroq, zich tartibda joylashgan.
Bir boshining vazni – 212 g.
Qayerda yaratilgan: Mahalliy nav.
1959-yil Davlat reyestriga kiritilgan.
Mamlakatimiz hududida Andijon, Namangan va Fargʻona viloyatlarida ekish uchun tavsiya qilinadi.
Yuqori sifatli, isteʼmol va qayta ishlash uchun moʻljallangan.
Erta-oʻrtapishar nav, kasalliklarga bardoshli. Tupi oʻrtacha, uzum shingili yirik, oʻrtacha vazni – 350-400 g.
Shingili silindrsimon shaklda, rangi pushti, yirik hamda eti qattiq, karsillash xususiyatiga ega. Mevasi iyul oyining 20 – kunida toʻliq pishib, yetiladi. Hosildorligi gektaridan 200-250 s/ga ni tashkil etadi.
Qayerda yaratilgan: Akademik M.Mirzayev nomli bogʻdorchilik, uzumchilik va vinochilik ilmiy-tadqiqot institutining Samarqand ilmiy-tajriba stansiyasi.
Mualliflar: K.V. Smirnov, G.V. Ogiyenko, A.F. Gerasimova.
2006-yil Davlat reyestriga kiritilgan.
Mamlakatimizning barcha hududlarida ekish uchun tavsiya qilingan.
Bu navning tupi baland boʻlib, mevasi oʻrtapishar, uzum shingili mayda, tuxumsimon, rangi sargʻish yashildan to sariqqacha, mayda qora nuqtalari bor. Nav urugʻsiz boʻlib, quritish uchun ishlatiladi. Uzum shingilining oʻrtacha vazni – 153 g.
Hosildorligi – 259 s/ga, eng yuqori hosildorligi – 300,8 s/ga ni tashkil etadi.
Qayerda yaratilgan: Oʻrta Osiyo.
1959-yil Davlat reyestriga kiritilgan.
Mamlakatimizning barcha hududlarida ekish uchun tavsiya qilingan.
Galereya
[tahrir | manbasini tahrirlash]Yana qarang
[tahrir | manbasini tahrirlash]Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ Uzum, Melike; Lindahl, Kristen; Uzum, Baburhan; Yazan, Bedrettin; Akayoglu, Sedat (2024-11-12). „Epistemic modality and evidentiality in virtual intercultural exchanges between Turkish and Texan users of English“. World Englishes. doi:10.1111/weng.12712. ISSN 0883-2919.
Oʻqish uchun
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Creasy, G. L. and L. L. Creasy (2009). Grapes (Crop Production Science in Horticulture). CABI. ISBN 978-1-84593-401-9.
Havolalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]| Vikiomborda „Uzum“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor. |
| Vikilugʻatda uzum nomli maqola mavjud. |
| Ushbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |