Turma: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi |
2026-yil 21-noyabr, 10:08 dagi (joriy) koʻrinishi
Jazoni ijro etish muassasasi

Turma (qamoqxona) — ozodlikdan mahrum qilish tariqasidagi jazoni ijro etish muassasasinnng bir turi. Ushbu muassasalar ijtimoiy xavfi yuqori boʻlgan mahkumlarni jamiyatdan ajratish va ularni qatʼiy tartibda saqlash uchun tashkil etilgan.Shuningdek unda voyaga yetgan maxkumlar saqlanadi.
Turmalar jazoni ijro etish tizimida alohida oʻrin tutadi. Bu yerda nafaqat turmaga qamash jazosi tayinlangan shaxslar, balki umumiy va qattiq tartibli koloniyalarda jazoni oʻtash tartibini muntazam ravishda ashaddiy buzgan mahkumlar ham saqlanadi. Bunday shaxslar odatda tartib-intizomga rioya qilmaydigan, xavfli va ijtimoiy jihatdan moslashmagan boʻladi:
1. Qatʼiy tartib-qoidalar: Turmalarda nazorat darajasi yuqori va tartib-qoidalar qattiq boʻladi. Mahkumlarning harakatlari cheklangan boʻlib, ular kun tartibiga qatʼiy amal qilishlari kerak.Masalan: Mahkumlar kun davomida belgilangan vaqtlarda yotib turadi, ovqatlanadi va mehnat yoki boshqa faoliyatlarni amalga oshiradi.
2. Ashaddiy jinoyatchilarni saqlash:Turmalar koʻpincha xavf darajasi yuqori boʻlgan shaxslar uchun moʻljallangan. Bu yerda qasddan ogʻir va oʻta ogʻir jinoyat sodir etgan yoki jinoyatni qayta-qayta sodir qilgan shaxslar saqlanadi. Jamiyat uchun xavfli deb topilgan jinoyatchilar turmalarga joylashtirilib, ularning yana jinoyat sodir etish ehtimoli bartaraf etiladi.
3. Tartibni buzgan mahkumlarni qabul qilish: Umumiy yoki qattiq tartibli koloniyalarda jazoni oʻtayotib, oʻta ashaddiy tartib buzgan shaxslar ham turmaga oʻtkaziladi. Bu holat jazoni yanada qatʼiy sharoitlarda oʻtashni talab qiladi.Mahkumlar tartib-intizomni buzish natijasida qatʼiy sharoitda oʻz xatti-harakatlari uchun javobgarlikni his qilishadi.
4. Psixologik va pedagogik ishlar: Turmalarda tartib qatʼiy boʻlishiga qaramasdan, mahkumlarning tuzalishi va tarbiyasi uchun pedagogik va psixologik ishlar olib boriladi. Bu ularning jamiyatga qaytish imkoniyatini tiklashga qaratilgan.
Mahkumlar uchun maxsus reabilitatsiya dasturlari tashkil etilib, ularning xulqini oʻzgartirishga harakat qilinadi.
Turmaga qamash tariqasidagi ozodlikdan mahrum qilish, jazoning muayyan qismiga, lekin besh yildan koʻp boʻlmagan muddatga:
a) oʻta xavfli retsidivistlarga;
b) ogʻir yoki oʻta ogʻir jinoyati uchun besh yildan ortiq muddatga ozodlikdan mahrum etishga hukm qilingan shaxslarga nisbatan tayinlanishi mumkin.[1]
Turmalar - umumiy va qattiq tartibli koloniyalardan jazoni oʻtash tartibini ashaddiy buzganlik uchun oʻtkazilgan shaxslarni saqlashga moʻljallangan. Turmalarda mahkumlar umumiy kameralarda saqlanadi. Alohida hollarda mahkumning batamom ajratib qoʻyilishini taʼminlash maqsadida muassasa boshligʻining prokuror tomonidan tasdiklangan qarori asosida uni 1 kishilik kamerada saqlashga yoʻl qoʻyiladi. Turmada mahkumlar belgilangan eng kam ish haqi miqdorining 75 foizigacha boʻlgan summaga oziq-ovqat maqsulotlari va eng zarur narsalar sotib olishlari mumkin. Ular har muddati 1 soatlik sayr qilish va yil mobaynida 2 marta qisqa muddatli hamda 1 marta uzoq muddatli uchrashuv, 2 marta telefon orqali soʻzlashuv, 2 ta posilka yoki yoʻkdov, shuningdek, 2 ta banderol olish huquqiga ega. Turmalarda mahkumlarni yengillashtirilgan saqlash sharoitiga muddatdan oldin oʻtkazishga yoʻl qoʻyilmaydi, mahkumni sogʻligʻiga koʻra tegishli tibbiy xulosa asosida oʻtkazish hollari bundan mustasno. Homilador ayollar va yonida emizikli bolasi bor ayollar, shuningdek, 1 va 2guruh nogironlari turmalarda jazoni yengillashtirilgan saqlash sharoitida oʻtaydilar.
Mirzayusuf Rustamboyev.
| Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
| Ushbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |