Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Tan: Versiyalar orasidagi farq

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.
Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi
| tasvir_xarita                = Tang outline map, 661.svg
| tasvir_xarita                = Tang outline map, 661.svg
| poytaxt                      = {{plainlist}}
| poytaxt                      = {{plainlist}}
* [[Chang'an]] {{nowrap|(618–904)}}
* [[Changʻan]] {{nowrap|(618–904)}}
* [[Luoyang]] {{nowrap|(904–907)}}
* [[Luoyang]] {{nowrap|(904–907)}}
| rasmiy_tillar                = [[Xitoy tili]]
| rasmiy_tillar                = [[Xitoy tili]]
Li oilasi Suy sulolasi tanazzul davridan foydalanishi va ularning yakuniy qulashini tezlashtirgandan soʻng sulolaga asos solgan, oʻz navbatida sulola hukmronligining birinchi yarmida taraqqiyot va barqarorlik davrini boshlagan. 690— [[705-yil]]larda [[imperator]] [[Wu Zetain]] taxtni egallab, [[Wo Chjou sulolasi]]ni eʼlon qilgan va Xitoyning yagona qonuniy imperatori hukmron boʻlganida, sulola rasmiy ravishda toʻxtatilgan. Vayronkor [[An Lushan qoʻzgʻoloni]] (755–763) xalqni larzaga soldi va sulolaning ikkinchi yarmida markaziy hokimiyat obrosining pasayishiga olib keldi. Oldingi Suy sulolasi singari, Tan davlat xizmati tizimini standartlashtirilgan imtihonlar va idoraga tavsiyalar va olim-mansabdor shaxslarni yollash orqali saqlab qoldi. <nowiki>IX</nowiki> asrda [[jiedushi]] nomi bilan mashhur boʻlgan mintaqaviy harbiy gubernatorlarning koʻtarilishi bu fuqarolik tartibini buzdi. IX asrning ikkinchi yarmida mamlakatda ijtimoiy iqtisodiy ahvol yomonlashgani ketma-ket xalq qoʻzgʻolonlari sodir boʻlishi ichki siyosiy tanazzulni kuchayishiga va Tan imperiyasini 15 ta mayda hokimliklarga boʻlinib ketishiga olib kelgan. Agrar qoʻzgʻolonlar aholining ommaviy yoʻqolishi va koʻchirilishiga, keng qashshoqlikka va hukumatning yanada tanazzulga tutishiga olib keldi, natijada [[907-yil]]da sulola tugatildi.
Li oilasi Suy sulolasi tanazzul davridan foydalanishi va ularning yakuniy qulashini tezlashtirgandan soʻng sulolaga asos solgan, oʻz navbatida sulola hukmronligining birinchi yarmida taraqqiyot va barqarorlik davrini boshlagan. 690— [[705-yil]]larda [[imperator]] [[Wu Zetain]] taxtni egallab, [[Wo Chjou sulolasi]]ni eʼlon qilgan va Xitoyning yagona qonuniy imperatori hukmron boʻlganida, sulola rasmiy ravishda toʻxtatilgan. Vayronkor [[An Lushan qoʻzgʻoloni]] (755–763) xalqni larzaga soldi va sulolaning ikkinchi yarmida markaziy hokimiyat obrosining pasayishiga olib keldi. Oldingi Suy sulolasi singari, Tan davlat xizmati tizimini standartlashtirilgan imtihonlar va idoraga tavsiyalar va olim-mansabdor shaxslarni yollash orqali saqlab qoldi. <nowiki>IX</nowiki> asrda [[jiedushi]] nomi bilan mashhur boʻlgan mintaqaviy harbiy gubernatorlarning koʻtarilishi bu fuqarolik tartibini buzdi. IX asrning ikkinchi yarmida mamlakatda ijtimoiy iqtisodiy ahvol yomonlashgani ketma-ket xalq qoʻzgʻolonlari sodir boʻlishi ichki siyosiy tanazzulni kuchayishiga va Tan imperiyasini 15 ta mayda hokimliklarga boʻlinib ketishiga olib kelgan. Agrar qoʻzgʻolonlar aholining ommaviy yoʻqolishi va koʻchirilishiga, keng qashshoqlikka va hukumatning yanada tanazzulga tutishiga olib keldi, natijada [[907-yil]]da sulola tugatildi.


[[Changʻan shahri]]dagi Tan poytaxti (hozirgi Sian) sulola mavjud boʻlgan davrda dunyodagi eng gavjum shahar boʻlgan. 7- va <nowiki>VIII</nowiki> asrlarda oʻtkazilgan ikkita aholini roʻyxatga olishda imperiya aholisi taxminan 50 million kishini tashkil etgan{{sfn|Ebrey|Walthall|Palais|2006|p=91}}{{sfn|Ebrey|1999|pp=111, 141}}, sulolaning oxiriga kelib ularning soni 80 millionga yetgan{{sfn|Du|1998|p=37}}{{sfn|Fairbank|Goldman|2006|p=106}}. Sulola [[Ichki Osiyo]]ni va [[Buyul Ipak yo'li]] boʻylab foydali savdo yoʻllarini nazorat qilish uchun koʻchmanchi kuchlar bilan kurashish uchun yuz minglab qoʻshinlardan iborat professional va chaqirilgan armiyalarni toʻpladi. Uzoq qirollik va shtatlar Tan saroyiga [[o'lpon]] toʻlagan, Tan esa [[protektorat tizimi]] orqali bir qancha hududlarni bilvosita nazorat qilgan. Tan oʻzining siyosiy gegemonligidan tashqari, [[Yaponiya]] va [[Koreya]] kabi qoʻshni [[Sharqiy Osiyo]] xalqlariga kuchli madaniy taʼsir koʻrsatdi.
[[Changʻan shahri]]dagi Tan poytaxti (hozirgi Sian) sulola mavjud boʻlgan davrda dunyodagi eng gavjum shahar boʻlgan. 7- va <nowiki>VIII</nowiki> asrlarda oʻtkazilgan ikkita aholini roʻyxatga olishda imperiya aholisi taxminan 50 million kishini tashkil etgan{{sfn|Ebrey|Walthall|Palais|2006|p=91}}{{sfn|Ebrey|1999|pp=111, 141}}, sulolaning oxiriga kelib ularning soni 80 millionga yetgan{{sfn|Du|1998|p=37}}{{sfn|Fairbank|Goldman|2006|p=106}}. Sulola [[Ichki Osiyo]]ni va [[Buyul Ipak yoʻli]] boʻylab foydali savdo yoʻllarini nazorat qilish uchun koʻchmanchi kuchlar bilan kurashish uchun yuz minglab qoʻshinlardan iborat professional va chaqirilgan armiyalarni toʻpladi. Uzoq qirollik va shtatlar Tan saroyiga [[oʻlpon]] toʻlagan, Tan esa [[protektorat tizimi]] orqali bir qancha hududlarni bilvosita nazorat qilgan. Tan oʻzining siyosiy gegemonligidan tashqari, [[Yaponiya]] va [[Koreya]] kabi qoʻshni [[Sharqiy Osiyo]] xalqlariga kuchli madaniy taʼsir koʻrsatdi.
== Manbalar ==
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{manbalar}}


{{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi -->
{{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi -->

2026-yil 21-noyabr, 08:01 dagi (joriy) koʻrinishi

Tan
Tan sulolasi
Location of Tan
Poytaxt
Rasmiy til(lar) Xitoy tili

Tan, Tang sulolasi (/tɑːŋ/, [tʰǎŋ]; xitoycha: chàngì) yoki Tan imperiyasi – 618—907 yillarda Xitoyda hukmronlik qilgan markazlashgan davlat va sulola. Undan oldin Suy sulolasi va undan keyin besh sulola va oʻn shohlik davri kelgan. Tarixchilar, odatda, Tangni Xitoy sivilizatsiyasining yuqori nuqtasi va kosmopolit madaniyatning oltin davri deb hisoblashadi[1]. Dastlabki hukmdorlarining harbiy yurishlari natijasida qoʻlga kiritilgan Tan hududi Xan sulolasi bilan raqobatlashardi.

Li oilasi Suy sulolasi tanazzul davridan foydalanishi va ularning yakuniy qulashini tezlashtirgandan soʻng sulolaga asos solgan, oʻz navbatida sulola hukmronligining birinchi yarmida taraqqiyot va barqarorlik davrini boshlagan. 690— 705-yillarda imperator Wu Zetain taxtni egallab, Wo Chjou sulolasini eʼlon qilgan va Xitoyning yagona qonuniy imperatori hukmron boʻlganida, sulola rasmiy ravishda toʻxtatilgan. Vayronkor An Lushan qoʻzgʻoloni (755–763) xalqni larzaga soldi va sulolaning ikkinchi yarmida markaziy hokimiyat obrosining pasayishiga olib keldi. Oldingi Suy sulolasi singari, Tan davlat xizmati tizimini standartlashtirilgan imtihonlar va idoraga tavsiyalar va olim-mansabdor shaxslarni yollash orqali saqlab qoldi. IX asrda jiedushi nomi bilan mashhur boʻlgan mintaqaviy harbiy gubernatorlarning koʻtarilishi bu fuqarolik tartibini buzdi. IX asrning ikkinchi yarmida mamlakatda ijtimoiy iqtisodiy ahvol yomonlashgani ketma-ket xalq qoʻzgʻolonlari sodir boʻlishi ichki siyosiy tanazzulni kuchayishiga va Tan imperiyasini 15 ta mayda hokimliklarga boʻlinib ketishiga olib kelgan. Agrar qoʻzgʻolonlar aholining ommaviy yoʻqolishi va koʻchirilishiga, keng qashshoqlikka va hukumatning yanada tanazzulga tutishiga olib keldi, natijada 907-yilda sulola tugatildi.

Changʻan shahridagi Tan poytaxti (hozirgi Sian) sulola mavjud boʻlgan davrda dunyodagi eng gavjum shahar boʻlgan. 7- va VIII asrlarda oʻtkazilgan ikkita aholini roʻyxatga olishda imperiya aholisi taxminan 50 million kishini tashkil etgan[2][3], sulolaning oxiriga kelib ularning soni 80 millionga yetgan[4][5]. Sulola Ichki Osiyoni va Buyul Ipak yoʻli boʻylab foydali savdo yoʻllarini nazorat qilish uchun koʻchmanchi kuchlar bilan kurashish uchun yuz minglab qoʻshinlardan iborat professional va chaqirilgan armiyalarni toʻpladi. Uzoq qirollik va shtatlar Tan saroyiga oʻlpon toʻlagan, Tan esa protektorat tizimi orqali bir qancha hududlarni bilvosita nazorat qilgan. Tan oʻzining siyosiy gegemonligidan tashqari, Yaponiya va Koreya kabi qoʻshni Sharqiy Osiyo xalqlariga kuchli madaniy taʼsir koʻrsatdi.

  1. ↑ Lewis 2012, s. 1.
  2. ↑ Ebrey, Walthall & Palais 2006, s. 91.
  3. ↑ Ebrey 1999, ss. 111, 141.
  4. ↑ Du 1998, s. 37.
  5. ↑ Fairbank & Goldman 2006, s. 106.