Sunʼiy intellekt etikasi
Sunʼiy intellekt etikasi - robotlar va boshqa sunʼiy aqlli mavjudotlarga xos xususiyat. Odatda u aqlli mavjudotlarni loyihalash, qurish, ishlatish bilan boqʼliq robot etikasi, davolashda odamlarning axloqiy xatti-harakatlari va sunʼiy axloqiy agentlarning (IMA) axloqiy xatti-harakatlari masalalarini hal qiluvchi mashina etikasiga boʻlinadi.
Robot etikasi
"Robot etikasi" (yoki "roboetika") atamasi odamlarning robotlarni va boshqa sunʼiy aqlli mavjudotlarni qanday loyihalashi, qurishi, ishlatishi va boshqarishi haqidagi axloqiy masalalarni anglatadi . Unda sunʼiy aqlli mavjudotlardan qanday qilib odamlarning zarari va manfaatlari yoʻlida foydalanish mumkinligi haqidagi savollar koʻrib chiqiladi.
Robot huquqlari
"Robot huquqlari" - bu odamlar oʻz mashinalari oldida inson yoki hayvonlar huquqlariga oʻxshash maʼnaviy majburiyatlarga ega boʻlishi kerakligi haqidagi tushunchadir [1] . Robotlarning huquqlari, masalan, mavjud boʻlish va oʻz missiyasini bajarish huquqi, inson huquqlarini insonning jamiyat oldidagi majburiyatlari bilan bogʻlash bilan taqqoslash orqali robotning insonga xizmat qilish burchi bilan bogʻlanishi mumkin degan taklif mavjud. . Bularga yashash va erkinlik huquqi, fikr va soʻz erkinligi, qonun oldida tenglik kiradi [2] . Bu masala kelajak instituti [3] va Buyuk Britaniya savdo va sanoat departamenti [4] tomonidan koʻrib chiqilgan.
Mutaxassislar aniq va batafsil qonunlar yaqin kelajakda yoki faqat uzoq kelajakda talab qilinishi haqida aniq fikrga kelishmadi [4] .
2003 yilgi Lobner mukofoti tanlovi qoidalari robotlarning oʻz huquqlariga ega boʻlish imkoniyatini oʻz ichiga olgan.
2017 yil oktyabr oyida baʼzi kuzatuvchilar buni qonuniy tan olishdan koʻra koʻproq reklama qilish deb hisoblashga boʻlsada, android Sophia Saudiya Arabistonida "faxriy" fuqarolikni oldi, [5] . Baʼzilar bu imo-ishorani inson huquqlari va qonun ustuvorligini ochiqdan-ochiq tahqirlash sifatida baholadilar [6] .
Inson qadr-qimmatiga tahdid
Jozef Vayzenbaum 1976 yilda sunʼiy intellekt texnologiyasi hurmat va gʻamxoʻrlik talab qilinadigan ishlarda odamlarni almashtirish uchun ishlatilmasligini taʼkidladi, masalan:
- Mijozlarga xizmat koʻrsatish xodimi (AI texnologiyasi bugungi kunda interaktiv ovozli javob telefon tizimlarida qoʻllanilmoqda)
- Terapevt (1970-yillarda Kennet Kolbi tomonidan taklif qilinganidek)
- Keksalarga gʻamxoʻrlik qiluvchi ( Pamela Makkordak oʻzining "Beshinchi avlod" kitobida aytganidek)
- Askar
- Hakam
- Militsiya hodimi
Vayzenbaumning tushuntirishicha, biz ushbu lavozimdagi odamlardan samimiy hamdardlik hissini talab qilamiz. Agar mashinalar ularni almashtirsa, biz begonalashamiz, qadrsizlanamiz va umidsizlikka tushamiz. Sunʼiy intellektdan shu tarzda foydalanilsa, inson qadr-qimmatiga tahdid solinadi. Vayzenbaumning taʼkidlashicha, biz ushbu oʻrinlarni toʻldirish uchun mashinalarni koʻrib chiqayotganimiz, biz "oʻzimizni kompyuter sifatida oʻylashdan kelib chiqadigan inson ruhining atrofiyasini" boshdan kechirganimizni koʻrsatadi .
- ↑ {{{заглавие}}}. — № 2.
- ↑ The American Heritage Dictionary of the English Language, Fourth Edition
- ↑ „Robots could demand legal rights“. BBC News (2006-yil 21-dekabr). 2019-yil 15-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 3-yanvar.
- ↑ 4,0 4,1 Henderson, Mark. „Human rights for robots? We're getting carried away“. The Times Online. The Times of London (2007-yil 24-aprel). 2008-yil 17-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 2-may.
- ↑ „Saudi Arabia bestows citizenship on a robot named Sophia“. 2017-yil 27-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 10-oktyabr.
- ↑ Vincent, James. „Pretending to give a robot citizenship helps no one“. The Verge (2017-yil 30-oktyabr). 2019-yil 3-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 10-oktyabr.