Sajda: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
'''Sajda''' ({{lang-ar|سَجْدَة}}, {{IPA|ˈsadʒ.da|}}) musulmonlar tomonidan [[namoz]] paytida, [[Qurʼon| | '''Sajda''' ({{lang-ar|سَجْدَة}}, {{IPA|ˈsadʒ.da|}}) musulmonlar tomonidan [[namoz]] paytida, [[Qurʼon|Qurʼon]] oʻqiyotganda va [[Alloh|Allohga]] shukr sifatida amalga oshiriladigan yerdagi sajdalardir. | ||
== | == Qurʼonda == | ||
Qurʼonda „[[Sajda surasi|Sajda]]“ („Ruku“) deb nomlangan [[sura]] bor. Bundan tashqari, Qurʼoni karimning quyidagi [[Oyat|oyatlarida]] ''sajda'' zikr qilingan: | |||
1. Aʼrof — 206-oyat; | 1. Aʼrof — 206-oyat; | ||
=== Sajda at-tilovat === | === Sajda at-tilovat === | ||
Sujda at-tilovat ({{Lang-ar|سجود التلاوة}} — [[Qurʼon| | Sujda at-tilovat ({{Lang-ar|سجود التلاوة}} — [[Qurʼon|Qurʼonni]] maʼlum bir joyda oʻqish paytida qilinadigan bir sajda. [[Hanbaliylik|Hanbaliy]] [[Mazhab|mazhabiga]] koʻra Qurʼonda oʻn bir oyat boʻlib, oʻqish yoki tinglashda musulmonlar sajda qilishi kerak, [[Shofiʼiy|Shofiʼiy]] mazhabi ulamolarining fikriga koʻra, ularga yana toʻrt oyat qoʻshilgan. Imom [[Imomi Aʼzam|Abu Hanifa]] fikriga koʻra, Qurʼon oʻqiyotganda sajda qilish ''[[Vojib|vojibdir]]''{{Sfn|Али-заде|2007}}. Qurʼonning aksariyat nashrlarida ''tilovat sajdasi'' oʻqilishi kerak boʻlgan joylar ۩ belgisi bilan koʻrsatilgan. Sajda oyatlardan birini oʻqigan yoki eshitgan kishi ([[Fors tili|forscha]] oʻqisa ham) maʼnosini tushunadimi yoki yoʻqmi, eshitishni xohlaganmi yoki yoʻqmi, tilovat sajdasini qilishi [[vojib]] boʻladi. Faqatgina hayz koʻrgan va nifos holatidagi ayollar bu oyatlarni eshitsalar sajda qilmaydilar. Tahoratsiz yoki junub kishi sajda oyatlarini eshitsa, sajda qilishi vojib boʻladi (yaʼni, poklangach, sajda qiladi). Tilovat sajdasini kechiktirish tanzihiy makruh hisoblanadi (yaʼni, imkoni boricha tezroq qilgani yaxshi). Tilovat sajdasini qilish uchun xuddi namozdagi kabi, tahoratli holatda, badan, kiyim, joy pok boʻlishi shart. [[Qibla|Qiblaga]] qarab turiladi. Qalb bilan niyat qilinib, til bilan: „Alloh taolo uchun tilovat sajdasi qilishni niyat qildim“, deyiladi va qoʻl koʻtarmasdan „Allohu akbar“, deb sajdaga boriladi. Xuddi namozdagidek sunnatga muvofiq bir marta sajda qilinadi, sajdada kamida uch marta „Subhana robbiyal aʼla“, aytiladi. Sajdadan bosh koʻtarganda „Allohu akbar“ deb oʻrindan turish, keyin yana oʻtirish [[Mustahab|mustahabdir]]. Tilovat sajdasida [[tashahhud]] oʻqilmaydi, salavot va salom berilmaydi<ref name=":0" />. | ||
=== Sajda ash-shukr === | === Sajda ash-shukr === | ||
2026-yil 21-noyabr, 03:44 dagi (joriy) koʻrinishi
Sajda (arabcha: سَجْدَة, ˈsadʒ.da) musulmonlar tomonidan namoz paytida, Qurʼon oʻqiyotganda va Allohga shukr sifatida amalga oshiriladigan yerdagi sajdalardir.
Qurʼonda
[tahrir | manbasini tahrirlash]Qurʼonda „Sajda“ („Ruku“) deb nomlangan sura bor. Bundan tashqari, Qurʼoni karimning quyidagi oyatlarida sajda zikr qilingan:
1. Aʼrof — 206-oyat;
2. Raʼd — 15;
3. Nahl — 50;
4. Isro — 107;
5. Maryam — 58;
6. Haj — 18;
7. Furqon — 60;
8. Naml — 25;
9. Sajda — 15;
10. Sod — 24;
11. Fussilat — 37;
12. Najm — 61;
13. Inshiqoq — 21;
14. Alaq — 19[1].


Tartibi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Sajdada musulmon kishi tanasining 7 qismi bilan yerga tegishi shart: peshona/burun, kaftlar (yoki mushtlar), tizzalar, oyoq barmoqlari.
Jaʼfariy mazhabidagi shialar namozda sajda qilishda peshonasini yerga yoki toshga yoki ulardan tashkil topgan narsalarga qoʻyishadi.
Sajda qilish borasida turli fikrlar bor. Baʼzilar tiz choʻkib, keyin qoʻllarini yerga qoʻyishadi, boshqalari — avval qoʻllarini yerga qoʻyishadi, keyin tiz choʻkishadi.
Sajda turlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Sajda as-sahv
[tahrir | manbasini tahrirlash]Sajda as-sahv (arabcha: سجود السهو — namoz vaqtida namozxon namozning rukni va vojiblarida xatoga yoʻl qoʻygan boʻlsa, yerga qoʻshimcha sajdalar qilishadi[2][3].
Sajda at-tilovat
[tahrir | manbasini tahrirlash]Sujda at-tilovat (arabcha: سجود التلاوة — Qurʼonni maʼlum bir joyda oʻqish paytida qilinadigan bir sajda. Hanbaliy mazhabiga koʻra Qurʼonda oʻn bir oyat boʻlib, oʻqish yoki tinglashda musulmonlar sajda qilishi kerak, Shofiʼiy mazhabi ulamolarining fikriga koʻra, ularga yana toʻrt oyat qoʻshilgan. Imom Abu Hanifa fikriga koʻra, Qurʼon oʻqiyotganda sajda qilish vojibdir[2]. Qurʼonning aksariyat nashrlarida tilovat sajdasi oʻqilishi kerak boʻlgan joylar ۩ belgisi bilan koʻrsatilgan. Sajda oyatlardan birini oʻqigan yoki eshitgan kishi (forscha oʻqisa ham) maʼnosini tushunadimi yoki yoʻqmi, eshitishni xohlaganmi yoki yoʻqmi, tilovat sajdasini qilishi vojib boʻladi. Faqatgina hayz koʻrgan va nifos holatidagi ayollar bu oyatlarni eshitsalar sajda qilmaydilar. Tahoratsiz yoki junub kishi sajda oyatlarini eshitsa, sajda qilishi vojib boʻladi (yaʼni, poklangach, sajda qiladi). Tilovat sajdasini kechiktirish tanzihiy makruh hisoblanadi (yaʼni, imkoni boricha tezroq qilgani yaxshi). Tilovat sajdasini qilish uchun xuddi namozdagi kabi, tahoratli holatda, badan, kiyim, joy pok boʻlishi shart. Qiblaga qarab turiladi. Qalb bilan niyat qilinib, til bilan: „Alloh taolo uchun tilovat sajdasi qilishni niyat qildim“, deyiladi va qoʻl koʻtarmasdan „Allohu akbar“, deb sajdaga boriladi. Xuddi namozdagidek sunnatga muvofiq bir marta sajda qilinadi, sajdada kamida uch marta „Subhana robbiyal aʼla“, aytiladi. Sajdadan bosh koʻtarganda „Allohu akbar“ deb oʻrindan turish, keyin yana oʻtirish mustahabdir. Tilovat sajdasida tashahhud oʻqilmaydi, salavot va salom berilmaydi[1].
Sajda ash-shukr
[tahrir | manbasini tahrirlash]Sajda ash-shukr (arabcha: سجود الشكر — musulmon kishining har qanday muammodan xalos boʻlgani uchun yoki biror quvonchli voqeadan soʻng shukronalik belgisi sifatida qiladigan sajdasi[2].
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ 1,0 1,1 „Сажда оятларини эшитган киши қандай тартибда сажда қилади?“ (2019-yil 15-aprel). Qaraldi: 2023-yil 11-aprel.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Али-заде 2007.
- ↑ „Саджа сахв по мазхабу имама Абу Ханифы“. Assalam.Ru. 2014-yil 1-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 31-dekabr.
Havolalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]| Vikiiqtibosda Sajdaga tegishli iqtiboslar mavjud. |
| Vikilugʻatda sajda nomli maqola mavjud. |