Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Sajda: Versiyalar orasidagi farq

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi
Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi

2026-yil 21-noyabr, 03:44 dagi (joriy) koʻrinishi

Sajda (arabcha: سَجْدَة‎‎, ˈsadʒ.da) musulmonlar tomonidan namoz paytida, Qurʼon oʻqiyotganda va Allohga shukr sifatida amalga oshiriladigan yerdagi sajdalardir.

Qurʼonda „Sajda“ („Ruku“) deb nomlangan sura bor. Bundan tashqari, Qurʼoni karimning quyidagi oyatlarida sajda zikr qilingan:

1. Aʼrof — 206-oyat;

2. Raʼd — 15;

3. Nahl — 50;

4. Isro — 107;

5. Maryam — 58;

6. Haj — 18;

7. Furqon — 60;

8. Naml — 25;

9. Sajda — 15;

10. Sod — 24;

11. Fussilat — 37;

12. Najm — 61;

13. Inshiqoq — 21;

14. Alaq — 19[1].

Ṣalāt
Namoz paytida sajda qilish
MohrKarbala1
Sajda uchun turbah

Sajdada musulmon kishi tanasining 7 qismi bilan yerga tegishi shart: peshona/burun, kaftlar (yoki mushtlar), tizzalar, oyoq barmoqlari.

Jaʼfariy mazhabidagi shialar namozda sajda qilishda peshonasini yerga yoki toshga yoki ulardan tashkil topgan narsalarga qoʻyishadi.

Sajda qilish borasida turli fikrlar bor. Baʼzilar tiz choʻkib, keyin qoʻllarini yerga qoʻyishadi, boshqalari — avval qoʻllarini yerga qoʻyishadi, keyin tiz choʻkishadi.

Sajda turlari

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Sajda as-sahv

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Sajda as-sahv (arabcha: سجود السهو‎‎ — namoz vaqtida namozxon namozning rukni va vojiblarida xatoga yoʻl qoʻygan boʻlsa, yerga qoʻshimcha sajdalar qilishadi[2][3].

Sajda at-tilovat

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Sujda at-tilovat (arabcha: سجود التلاوة‎‎ — Qurʼonni maʼlum bir joyda oʻqish paytida qilinadigan bir sajda. Hanbaliy mazhabiga koʻra Qurʼonda oʻn bir oyat boʻlib, oʻqish yoki tinglashda musulmonlar sajda qilishi kerak, Shofiʼiy mazhabi ulamolarining fikriga koʻra, ularga yana toʻrt oyat qoʻshilgan. Imom Abu Hanifa fikriga koʻra, Qurʼon oʻqiyotganda sajda qilish vojibdir[2]. Qurʼonning aksariyat nashrlarida tilovat sajdasi oʻqilishi kerak boʻlgan joylar ۩ belgisi bilan koʻrsatilgan. Sajda oyatlardan birini oʻqigan yoki eshitgan kishi (forscha oʻqisa ham) maʼnosini tushunadimi yoki yoʻqmi, eshitishni xohlaganmi yoki yoʻqmi, tilovat sajdasini qilishi vojib boʻladi. Faqatgina hayz koʻrgan va nifos holatidagi ayollar bu oyatlarni eshitsalar sajda qilmaydilar. Tahoratsiz yoki junub kishi sajda oyatlarini eshitsa, sajda qilishi vojib boʻladi (yaʼni, poklangach, sajda qiladi). Tilovat sajdasini kechiktirish tanzihiy makruh hisoblanadi (yaʼni, imkoni boricha tezroq qilgani yaxshi). Tilovat sajdasini qilish uchun xuddi namozdagi kabi, tahoratli holatda, badan, kiyim, joy pok boʻlishi shart. Qiblaga qarab turiladi. Qalb bilan niyat qilinib, til bilan: „Alloh taolo uchun tilovat sajdasi qilishni niyat qildim“, deyiladi va qoʻl koʻtarmasdan „Allohu akbar“, deb sajdaga boriladi. Xuddi namozdagidek sunnatga muvofiq bir marta sajda qilinadi, sajdada kamida uch marta „Subhana robbiyal aʼla“, aytiladi. Sajdadan bosh koʻtarganda „Allohu akbar“ deb oʻrindan turish, keyin yana oʻtirish mustahabdir. Tilovat sajdasida tashahhud oʻqilmaydi, salavot va salom berilmaydi[1].

Sajda ash-shukr

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Sajda ash-shukr (arabcha: سجود الشكر‎‎ — musulmon kishining har qanday muammodan xalos boʻlgani uchun yoki biror quvonchli voqeadan soʻng shukronalik belgisi sifatida qiladigan sajdasi[2].

  1. ↑ 1,0 1,1 „Сажда оятларини эшитган киши қандай тартибда сажда қилади?“ (2019-yil 15-aprel). Qaraldi: 2023-yil 11-aprel.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Али-заде 2007.
  3. ↑ „Саджа сахв по мазхабу имама Абу Ханифы“. Assalam.Ru. 2014-yil 1-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 31-dekabr.