Pifagor: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
{{Shaxsiyat bilgiqutisi|portret=Kapitolinischer Pythagoras.jpg|vafot sanasi=Miloddan avvalgi 490 yil|tavallud sanasi=Miloddan avvalgi 570 yil}} | {{Shaxsiyat bilgiqutisi|portret=Kapitolinischer Pythagoras.jpg|vafot sanasi=Miloddan avvalgi 490 yil|tavallud sanasi=Miloddan avvalgi 570 yil}} | ||
'''Pifagor''' ({{lang-grc|Πυθαγόρας ὁ Σάμιος}}; taxminan miloddan avvalgi 580, Samos – 500, [[Metapont]]) | '''Pifagor''' ({{lang-grc|Πυθαγόρας ὁ Σάμιος}}; taxminan miloddan avvalgi 580, Samos – 500, [[Metapont]]) — [[Qadimgi Yunoniston|yunon]] matematigi, [[faylasuf]], quldor aristokratiyaning gʻoyaviy targʻibotchisi. 530-yildan Janubiy [[Italiya]]dagi [[Krotone]] shahrida, keyinroq Metapont shahrida yashagan. Krotoneda falsafiy maktab, siyosiy partiya va diniy birodarlikni mujassamlashtirgan ittifoq (pifagorchilar ittifoqini) tuzadi. Pifagor falsafasida [[son]] barcha narsaning mohiyati, olam esa sonlar va ular orasidagi munosabatlarning garmonik sistemasi, degan gʻoyalar ilgari surilgan. | ||
Matematika tarixida Pifagor [[geometriya]]ga sistematik isbot tushunchasini kiritib, uni abstrakt fan darajasiga koʻtargan, toʻgʻri chiziqli shakllar geometriyasini tuzgan, [[oʻxshashlik]] haqidagi taʼlimotni yaratgan, toʻgʻri burchakli uchburchak haqidagi teoremani isbotlagan (bu teorema Pifagordan 1500 yil ilgari [[Misr]] va [[Bobil]]da isbotsiz maʼlum boʻlgan), ayrim [[muntazam koʻpburchak]] va koʻpyoqliklarni yasagan deb hisoblanadi. Odatda, juft va toq, tub va murakkab, mukammal sonlar, arifmetik, geometrik va garmonik proporsiyalar Pifagor nomi bilan bogʻlanadi. Pifagor maktabining matematikani sistemalashtirishdagi roli katta boʻlgan. | Matematika tarixida Pifagor [[geometriya]]ga sistematik isbot tushunchasini kiritib, uni abstrakt fan darajasiga koʻtargan, toʻgʻri chiziqli shakllar geometriyasini tuzgan, [[oʻxshashlik]] haqidagi taʼlimotni yaratgan, toʻgʻri burchakli uchburchak haqidagi teoremani isbotlagan (bu teorema Pifagordan 1500 yil ilgari [[Misr]] va [[Bobil]]da isbotsiz maʼlum boʻlgan), ayrim [[muntazam koʻpburchak]] va koʻpyoqliklarni yasagan deb hisoblanadi. Odatda, juft va toq, tub va murakkab, mukammal sonlar, arifmetik, geometrik va garmonik proporsiyalar Pifagor nomi bilan bogʻlanadi. Pifagor maktabining matematikani sistemalashtirishdagi roli katta boʻlgan. | ||
2026-yil 21-noyabr, 00:30 dagi (joriy) koʻrinishi
| Pifagor | |
|---|---|
|
| |
| Tavalludi | Miloddan avvalgi 570 yil |
| Vafoti | Miloddan avvalgi 490 yil |
Pifagor (qadimgi yunoncha: Πυθαγόρας ὁ Σάμιος; taxminan miloddan avvalgi 580, Samos – 500, Metapont) — yunon matematigi, faylasuf, quldor aristokratiyaning gʻoyaviy targʻibotchisi. 530-yildan Janubiy Italiyadagi Krotone shahrida, keyinroq Metapont shahrida yashagan. Krotoneda falsafiy maktab, siyosiy partiya va diniy birodarlikni mujassamlashtirgan ittifoq (pifagorchilar ittifoqini) tuzadi. Pifagor falsafasida son barcha narsaning mohiyati, olam esa sonlar va ular orasidagi munosabatlarning garmonik sistemasi, degan gʻoyalar ilgari surilgan.
Matematika tarixida Pifagor geometriyaga sistematik isbot tushunchasini kiritib, uni abstrakt fan darajasiga koʻtargan, toʻgʻri chiziqli shakllar geometriyasini tuzgan, oʻxshashlik haqidagi taʼlimotni yaratgan, toʻgʻri burchakli uchburchak haqidagi teoremani isbotlagan (bu teorema Pifagordan 1500 yil ilgari Misr va Bobilda isbotsiz maʼlum boʻlgan), ayrim muntazam koʻpburchak va koʻpyoqliklarni yasagan deb hisoblanadi. Odatda, juft va toq, tub va murakkab, mukammal sonlar, arifmetik, geometrik va garmonik proporsiyalar Pifagor nomi bilan bogʻlanadi. Pifagor maktabining matematikani sistemalashtirishdagi roli katta boʻlgan.
Yana qarang
[tahrir | manbasini tahrirlash]Adabiyot
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Istoriya matematiki drevneyshix vremyon do nachala XIX stoletiya, t. 1., M., 1971.[1]
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]| Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
| Shaxsiyat haqidagi uşbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. |
- Shaxsiyatlar haqidagi chala maqolalar
- Pifagor
- Qadimgi Yunoniston matematiklari
- Qadimgi Yunoniston metafaylasuflari
- Qadimgi Yunoniston metafiziklari
- Qadimgi Yunoniston musiqa nazariyotchilari
- Qadimgi Yunoniston siyosiy qochqinlari
- Qadimgi Yunoniston shamanlari
- Astsetika
- Epistemologlar
- Ezoteriklar
- Falsafiy anʼanalarning asoschilari
- Geometrlar
- Fikrlar tarixi
- Falsafa tarixi
- Metafaylasuflar
- Metafiziklar
- Mistikalar
- Numerologlar
- Ontologlar
- Taʼlim faylasuflari
- Fan faylasuflari
- Matematika falsafasi
- Musiqa falsafasi
- Suqrotgacha boʻlgan faylasuflar
- Pifagorchilar