Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Парвин Эътесоми

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
(Parvin E'tesamidan yoʻnaltirildi)

Ҳаёти

Parvin etesami
Парвин Эътесамининг сурати

'Парвин Эътесами 1907-йилда Табризда Мирза Юсуф Этессами Аштианий(Эътесам-ал-Молк)оиласида туғилган. Унинг отаси томонидан бобоси Мирзо Иброҳимхон Моставфи Этесам-ал-Молк эди[1][2]. Унинг бобоси Мирзо Иброҳимхон Моставфи Этесам-ал-Молк асли Аштиёндан бўлган, лекин Табризга кўчиб келган ва Қажар маъмурияти томонидан Озарбайжон вилоятига молиявий назоратчи этиб тайинланган[2].

Эътесамининг тўртта акаси бор эди, онаси 1973-йилда вафот этди. Унинг оиласи болалик чоғида Теҳронга кўчиб ўтди ва у расмий мактабда таълим олишдан ташқари, отасидан араб ва мумтоз форс адабиёти ҳақида яхшигина билим олди[3]. 8 ёшида у шеър ёзишни бошлади[3].

У Теҳрондаги Эрон Байтил мактабида таҳсил олган,1924-йилда мактабни тйгатиб, Америка қизлар мактабида бир муддат дарс берди. Ўқишни тамомлагани учун у эрон аёллари дуч келаётган курашлар, уларнинг имкониятлари чегараланганлиги ва таълим олиш зарурати ҳақида "Бир тилак новдаси" (1924) шеърини ёзган[4].1934-йил 10-июлда у отасининг амакиваччаси Фазлуллоҳ Этесамига турмушга чиқди ва улар Кирмоншоҳ шаҳрига кўчиб ўтдилар[5]. Аммо никоҳ бор-йўғи ўн ҳафта давом этди ва улар қизиқиш ва характер фарқлари туфайли ажралишди ва у Теҳронга қайтиб келди[5].

У Канун-э-Банован аъзоси бўлган ва мажбурий ҳижобга (рўмол ўрашга) қарши Кашф-э ҳижоб ислоҳотини қўллаб-қувватлаган[6]. 1938-39 йилларда у Теҳрондаги Данеш-Сараай-э 'Аали кутубхонасида(ҳозирда Тарбиат Муаллим университети номи билан танилган)бир неча ой ишлаган.

Унинг отаси 1938-йилда уч йилдан сўнг тиф иситмасидан вафот этди. У Қум шаҳрида, Маъсумаҳ зиёратгоҳи яқинида отасининг ёнига дафн этилган.

Парвин Этесамининг уйи 2006-йил 19-октабрда Эрон миллий мероси обектига айлантирилади.

Parvin Grave
Қумдаги Парвин қабри

Парвиннинг шоирлик қобилияти очилганда, етти-саккиз ёшлар атрофида эди. Отасининг далдаси билан у отаси томонидан ғарб манбаларидан таржима қилинган баъзи адабий асарларни кўздан кечиради.1921-1922 йилларда унинг энг қадимги шеърлари форсча"Баҳор"журналида нашр этилган. Унинг "Дивон"и шеърий китобининг биринчи нашри 156 шеърдан иборат бўлиб,1935-йилда нашр этилган. Шоир ва олим Муҳаммад Тоқи Баҳор ижодига муқаддима ёзган. Унинг акаси Абу’л Фатҳа Этесамий томонидан таҳрир қилинган китобининг иккинчи нашри 1941-йилда вафотидан кўп ўтмай пайдо бўлди. У Маснавий, Қасида,Ғазал ва Қитъа(форс шеъриятининг яна бир шакли) ва 209 хил композициядан иборат эди. У 5606 та турни ташкил этди.

Қисқа умрида у эронлик ватандошлари орасида катта шуҳрат қозонишга муваффақ бўлди. Парвин шеърияти мумтоз форс анъаналарига, унинг шакли ва мазмунига амал қилади. У форс шеъриятидаги модернистик йўналишларга ёндошмади ёки эҳтимол, эътиборсиз қолдирди. Унинг шеърий китобида 42 га яқин номсиз қасида ва қитъа мавжуд. Бу асарлар Саноий ва Носир Хусравнинг дидактик ва фалсафий услубларига мос келади. Яна бир қанча қасидаларда, хусусан, табиат тасвирида шоир Манучеҳрий таъсири кўрсатилган. Унинг девонида бир қанча ғазаллар ҳам бор.

Профессор Ҳешмат Моайяднинг сўзларига кўра, унинг Сафар-э ашк (Кўз ёши саёҳати) форс тилида ёзилган энг яхши қўшиқлар қаторига киради.

Шеъриятнинг яна бир кўриниши „ мунозара“ (баҳс) Парвин девонининг энг катта қисмини ташкил қилади. У моназара услубида олтмиш бешта шеър ва етмиш бешта латифа, эртак ва аллегориялар ёзган. Моайядга таъкидлашига кўра: „Парвин ижтимоий келиб чиқиши турли хил бўлган эркаклар ва аёллар, ҳайвонлар, қушлар, гуллар, дарахтлар, космик ва табиий элементлар, кундалик ҳаёт об’эктлари, мавҳум тушунчалар ҳақида ёзган, буларнинг барчаси унинг фикр доираси бойлигини ифодалайди ва рамзийлаштиради. Бу рақамлар орқали у бошқаларга жамиятнинг манфаатини ва ахлоқий мажбуриятдаги муваффақияцизликларини кўрсатадиган ойна бўлади. Худди шундай, бу баҳсларда у ҳаёт ва ўлим, ижтимоий адолат, ахлоқ, таълим, билимнинг олий аҳамияти ҳақидаги асосий фикрларини ифодалайди"[7] .

Парвин Эътесами ёшлигидан шеър ёзишни бошлаган; унинг биринчи нашр этилган асарлари Эроннинг Баҳарин журналида 1920-йилларнинг бошларида, ўсмирлик чоғида пайдо бўлган. Бутун умри давомида Эътесами ижоди анъанавийлик ва замонавийликнинг риштаси эди; унинг шеърий услуби янги модернистик услублардан воз кечди ва классик форс шеъриятининг шакл ва тузилмаларига қатъиян риоя қилди[8].

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ „Персиан Лангуаге & Литературе: Парвин Этесами“. Иран Чамбер Соcиэтй. Қаралди: 2021-йил 9-апрел.
  2. ↑ 2,0 2,1 Моайяд. „Этесами, Мирза Юсуф Кҳан Аштиани, Этесам-ал-Молк“. ираниcаонлине.орг. Энcйcлопедиа Ираниcа, Вол. ВИИИ, Фасc. 6 (1998-йил 15-декабр). Қаралди: 2021-йил 8-апрел.
  3. ↑ 3,0 3,1 Башири. „Парвин Э'тесами'с Лифе“. Башири Wоркинг Паперс он Cентрал Асиа анд Иран (2001-йил 1-феврал). Қаралди: 2021-йил 9-апрел.
  4. ↑ „Персиан поэт Парвин Э’тесами cоммеморатед“ (эн). Иран Арт. Иран Даилй (2021-йил 16-март). 2021-йил 15-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 9-апрел.
  5. ↑ 5,0 5,1 „Парвин Этесами; Шининг жеwел ин Персиан литературе'с ҳисторй“ (эн). Меҳр Неwс Агенcй (2021-йил 15-март). Қаралди: 2021-йил 10-апрел.
  6. ↑ Ҳамидеҳ Седгҳи, „ФЕМИНИСТ МОВЕМЕНТС иии. ИН ТҲЕ ПАҲЛАВИ ПЕРИОД,“ Энcйcлопаэдиа Ираниcа, ИХ/5, пп. 492-498, аваилабле онлине ат ҳттп://www.ираниcаонлине.орг/артиcлес/феминист-мовеменц-иии (аccессед он 30 Деcембер 2012).
  7. ↑ Ҳешмат Моайяд. Парвин Этесами. Энcйcлопæдиа Ираниcа. Қаралди: 2010-йил 4-апрел. 
  8. ↑ Аллен. „Исламиc арц - Тҳе модерн период“ (эн). Энcйcлопедиа Британниcа (1998-йил 20-июл). — „Тҳе лйриcс оф Парвīн Эʿтеṣāмī (диэд 1940) аре регардед ас неар cлассиcс, деспите а траcе оф сентименталитй ин тҳеир сймпатҳетиc треатмент оф тҳе поор.“. Қаралди: 2021-йил 9-апрел.

Қўшимча ўқиш учун