Oneiros: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
[[Yunon mifologiyasi|Yunon mifologiyasida]] tushlar | [[Yunon mifologiyasi|Yunon mifologiyasida]] tushlar baʼzan '''Oneiros''' ( {{Lang-grc|Ὄνειρος||dream}}) yoki '''Oneiroi''' ( {{Lang-grc|Ὄνειροι||dreams}})<ref>Grimal, s.v. Oneiros, p. 328; Smith, [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0104%3Aalphabetic+letter%3DO%3Aentry+group%3D5%3Aentry%3Doneiros-bio-1 s.v. Oneiros]; ''[[LSJ]]'', [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Do)%2Fneiros s.v. ὄνειρος]</ref> sifatida shaxslashtirilgan. [[Homer|Gomerning]] ''[[Iliada|Iliadasida]]'' [[Zevs]] tushida [[Agamemnon|Agamemnonga]] koʻrinish uchun Oneirosni yuboradi, Gesiodning ''Teogoniyasiga koʻra,'' Oneiroi [[Nyukta|Niksning]] (Tun) oʻgʻli va [[Gipnos (Yunon mifologiyasi)|Gipnosning]] (Uyqu) ukasi hisoblanadi. | ||
Oneiros, shuningdek, | Oneiros, shuningdek, baʼzi afsonalarga koʻra, [[Axill|Axilles]]<nowiki/>va Deidamianing oʻgʻillaridan biri edi<ref name="Photius">[[Photios I of Constantinople|Photius]], ''Bibliotheca excerpts'' [http://remacle.org/bloodwolf/erudits/photius/ptolemee.htm 190.20]</ref>. | ||
== Manbalar == | == Manbalar == | ||
Qadimgi yunonlarda tushlar umuman shaxsiylashtirilmagan<ref>Grimal, s.v. Oneiros, p. 328</ref>. Biroq, qadimgi yunonlarning bir qancha | Qadimgi yunonlarda tushlar umuman shaxsiylashtirilmagan<ref>Grimal, s.v. Oneiros, p. 328</ref>. Biroq, qadimgi yunonlarning bir qancha sheʼriy tarzda yozilgan manbalarida tushlarning shaxslashtirilgan timsolini topish mumkin. | ||
[[Homer|Gomerning]] "''[[Iliada]]''"sida [[Zevs]] [[Troya urushi]] davridagi yunon | [[Homer|Gomerning]] "''[[Iliada]]''"sida [[Zevs]] [[Troya urushi]] davridagi yunon qoʻshinlari qoʻmondoni [[Agamemnon|Agamemnonga]] "qoʻrqinchli tush" yuborishga qaror qiladi. Zevs Oneirosni chaqirib, Troyadagi yunonlar lageriga borishni va Zevs ularni jangga chaqirganligi haqida xabarni yetkazishni buyurdi. Oneiros tezda Agamemnon chodiriga boradi va uni uxlab yotgan holda topib, Agamemnonning boshi ustida turib, Agamemnonning ishonchli maslahatchisi Nestor qiyofasini oladi va Zevs unga koʻrsatma berganidek, Oneiros Agamenon bilan gaplashadi<ref>[[Homer]], ''[[Iliad]]'' [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.perseus-eng1:2.1-2.34 2.4–22]</ref>. | ||
''[[Odisseya]]'' Okean daryolari | ''[[Odisseya]]'' Okean daryolari boʻyidan oʻtgan "orzular mamlakati"da, oʻliklarning ruhlari yashaydigan Asphodel Meadows yaqinida joylashgan<ref>Homer, ''[[Odyssey]]'' [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.perseus-eng1:24.1-24.34 24.11–14]</ref>. ''“Odisseya”'' ning yana bir parchasida rost tushlar shoxdan yasalgan darvozadan, yolgʻon tushlar esa fil suyagidan yasalgan darvozadan keladi, deyiladi (qarang: Shox va fil suyagi darvozalari )<ref>Homer, ''Odyssey'' [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.perseus-eng1:19.544-19.575 19.559–567]</ref>. | ||
Gesiod | Gesiod oʻzining ''Teogoniya'' nomli sheʼrida "Tushlar qabilasini" ( ''phῦlion Ὀneirōn'' ) [[Nyukta|Niksning]] (Tunning) koʻp avlodlari orasida otasiz tasvirlaydi. Uning ukalari: [[Moros]] (qiyomat), [[Keralar|Ker]] (taqdir), Thanatos (oʻlim), [[Gipnos (Yunon mifologiyasi)|Gipnos]] (uyqu), [[Mom|Momus]] (ayb), [[Oyzis]] (ogʻriq), [[Keralar|Keres]] (taqdir), [[Nemezida|Nemesis]] (qasos), Eris (ixtilof) va boshqa mavhum personajlar<ref>[[Hesiod]], ''[[Theogony]]'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Hes.+Th.+211 211–225]. The translations of the names used are those given by Caldwell, p. 6, table 5. Compare with [[Hyginus]], ''[[Fabulae]]'' ''Theogony'' 1, which makes Dreams the offspring of Night and Darkness.</ref>. | ||
[[Yevripid]] | [[Yevripid]] oʻzining ''Hecuba'' asarida Hecuba "Yer xonim"ni "qora qanotli tushlarning onasi" deb ataydi<ref>[[Euripides]], [[Hecuba (play)|''Hecuba'']] [https://www.loebclassics.com/view/euripides-hecuba/1995/pb_LCL484.407.xml 70–72]</ref>. Milodiy II asrdagi geograf Pausanias sherni uxlatayotgan Oneiros va Gipnos haykallarini koʻrganini eslatib oʻtadi. U haykalga Epidotlar familiyasi berilganligini yozadi<ref>[[Pausanias (geographer)|Pausanias]], [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0525.tlg001.perseus-eng1:2.10.2 2.10.2]</ref>. | ||
== | == Bogʻliq qahramonlar == | ||
Bogʻliq qahramonlar - ''Somniya'' (Tushlar), [[Lotin tili|lotin]] shoiri [[Ovidiy|Ovidiyning]] tushida paydo boʻlgan Somnusga (Uyqu) bergan ming oʻgʻli. Ovidiy Somnusning uchta oʻgʻlining nomini qoʻydi: inson qiyofasida paydo boʻlgan Morfey, [[Fobetor|Iselos (xudolar buni shunday chaqirgan) / hayvonlar]] va jonsiz narsalar [[Fobetor|sifatida koʻrinadigan Fobetor(odamlar shunday chaqirgan)]]<ref>[[Ovid]], ''[[Metamorphoses]]'' [https://www.loebclassics.com/view/ovid-metamorphoses/1916/pb_LCL043.165.xml 11.633–643]</ref>. | |||
== Axillesning | == Axillesning oʻgʻli == | ||
Oneiros, shuningdek, | Oneiros, shuningdek, baʼzi afsonalarga koʻra, Axilles va Deidamiya oʻgʻillaridan biri hisoblanadi. Uning akasi Neoptolemus edi. U Fokisda chodir tikish uchun u bilan jang qilayotganda, uni tanimagan Orest tomonidan oʻldirilgan<ref name="Photius">[[Photios I of Constantinople|Photius]], ''Bibliotheca excerpts'' [http://remacle.org/bloodwolf/erudits/photius/ptolemee.htm 190.20]</ref>. | ||
== Eslatmalar == | == Eslatmalar == | ||
* Caldwell, Richard, ''Hesiod's Theogony'', Focus Publishing / R. Pullins kompaniyasi (1987 yil 1 iyun).{{ISBN|978-0-941051-00-2}} . | * Caldwell, Richard, ''Hesiod's Theogony'', Focus Publishing / R. Pullins kompaniyasi (1987 yil 1 iyun).{{ISBN|978-0-941051-00-2}} . | ||
* [[Yevripid|Euripides]], ''Hecuba'', Devid Kovacs tomonidan ''Evripidda tarjima qilingan: Gerakl bolalari.'' ''Gippolit.'' ''Andromache.'' ''Hekuba.'' David Kovacs tomonidan tahrirlangan va tarjima qilingan. Loeb klassik kutubxonasi № 484. Kembrij, Massachusets: Garvard universiteti nashriyoti, 1995 yil.{{ISBN|978-0-674-99533-8}}[[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/978-0-674-99533-8|978-0-674-99533-8]] . [https://www.loebclassics.com/view/LCL484/1995/volume.xml Garvard universiteti matbuotidagi onlayn versiya] . | * [[Yevripid|Euripides]], ''Hecuba'', Devid Kovacs tomonidan ''Evripidda tarjima qilingan: Gerakl bolalari.'' ''Gippolit.'' ''Andromache.'' ''Hekuba.'' David Kovacs tomonidan tahrirlangan va tarjima qilingan. Loeb klassik kutubxonasi № 484. Kembrij, Massachusets: Garvard universiteti nashriyoti, 1995 yil.{{ISBN|978-0-674-99533-8}}[[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/978-0-674-99533-8|978-0-674-99533-8]] . [https://www.loebclassics.com/view/LCL484/1995/volume.xml Garvard universiteti matbuotidagi onlayn versiya] . | ||
* Grimal, Per, ''Klassik mifologiya | * Grimal, Per, ''Klassik mifologiya lugʻati'', Wiley-Blackwell, 1996,{{ISBN|9780631201021}} . | ||
* ''Xyu G. Evelin-Uayt tomonidan ingliz tiliga tarjima qilingan Gomer madhiyalari va Gomerikada'' Hesiod, ''Teogoniya'', Kembrij, Massachusets, Garvard universiteti nashriyoti ; London, Uilyam Heinemann Ltd. 1914 yil. [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0130%3Acard%3D1 Perseus raqamli kutubxonasida onlayn versiya] . | * ''Xyu G. Evelin-Uayt tomonidan ingliz tiliga tarjima qilingan Gomer madhiyalari va Gomerikada'' Hesiod, ''Teogoniya'', Kembrij, Massachusets, Garvard universiteti nashriyoti ; London, Uilyam Heinemann Ltd. 1914 yil. [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0130%3Acard%3D1 Perseus raqamli kutubxonasida onlayn versiya] . | ||
* [[Homer|Gomer]], ''Iliada Ingliz tiliga tarjimasi bilan AT Myurrey, Ph.D. ikki jildda'' . Kembrij, MA., Garvard universiteti nashriyoti ; London, Uilyam Heinemann, Ltd. 1924 yil. [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0134%3Abook%3D1%3Acard%3D1 Perseus raqamli kutubxonasida onlayn versiya] . | * [[Homer|Gomer]], ''Iliada Ingliz tiliga tarjimasi bilan AT Myurrey, Ph.D. ikki jildda'' . Kembrij, MA., Garvard universiteti nashriyoti ; London, Uilyam Heinemann, Ltd. 1924 yil. [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0134%3Abook%3D1%3Acard%3D1 Perseus raqamli kutubxonasida onlayn versiya] . | ||
* [[Homer|Gomer]], ''The Odyssey ingliz tiliga tarjimasi bilan AT Myurrey, PH.'' ''D. ikki jildda'' . Kembrij, MA., Garvard universiteti nashriyoti ; London, Uilyam Heinemann, Ltd. 1919 yil. [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0136%3Abook%3D1%3Acard%3D1 Perseus raqamli kutubxonasida onlayn versiya] . | * [[Homer|Gomer]], ''The Odyssey ingliz tiliga tarjimasi bilan AT Myurrey, PH.'' ''D. ikki jildda'' . Kembrij, MA., Garvard universiteti nashriyoti ; London, Uilyam Heinemann, Ltd. 1919 yil. [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0136%3Abook%3D1%3Acard%3D1 Perseus raqamli kutubxonasida onlayn versiya] . | ||
* Hyginus, Gaius Julius, ''Fabulae'' in ''Apollodorus'<nowiki/>'' kutubxonasi ''va Hyginus''' Fabulae '': R. Scott Smit va Stiven M. Trzaskoma tomonidan kirishlar bilan tarjima qilingan yunon mifologiyasining ikkita | * Hyginus, Gaius Julius, ''Fabulae'' in ''Apollodorus'<nowiki/>'' kutubxonasi ''va Hyginus''' Fabulae '': R. Scott Smit va Stiven M. Trzaskoma tomonidan kirishlar bilan tarjima qilingan yunon mifologiyasining ikkita qoʻllanmasi,'' Hackett nashriyot kompaniyasi, 2007 yil.{{ISBN|978-0-87220-821-6}}[[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/978-0-87220-821-6|978-0-87220-821-6]] . | ||
* [[Ovidiy|Ovid]] . ''Metamorfozlar, II jild: 9-15 kitoblar'' . Frank Yustus Miller tomonidan tarjima qilingan. GP Goold tomonidan qayta | * [[Ovidiy|Ovid]] . ''Metamorfozlar, II jild: 9-15 kitoblar'' . Frank Yustus Miller tomonidan tarjima qilingan. GP Goold tomonidan qayta koʻrib chiqilgan. Loeb klassik kutubxonasi № 43. Kembrij, Massachusets: Garvard universiteti nashriyoti, 1916 yil. [https://www.loebclassics.com/view/LCL043/1916/volume.xml Garvard universiteti matbuotidagi onlayn versiya] . | ||
* Pausanias, ''Pausanias WHS Jones, Litt tomonidan ingliz tiliga tarjima qilingan Gretsiyaning tavsifi.'' ''D. va HA Ormerod, MA, 4 jildda.'' Kembrij, MA, Garvard universiteti nashriyoti; London, Uilyam Heinemann Ltd. 1918 yil. [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Paus.+1.1.1 Onlayn versiya Perseus raqamli kutubxonasida] . | * Pausanias, ''Pausanias WHS Jones, Litt tomonidan ingliz tiliga tarjima qilingan Gretsiyaning tavsifi.'' ''D. va HA Ormerod, MA, 4 jildda.'' Kembrij, MA, Garvard universiteti nashriyoti; London, Uilyam Heinemann Ltd. 1918 yil. [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Paus.+1.1.1 Onlayn versiya Perseus raqamli kutubxonasida] . | ||
* Smit, Uilyam ; ''Yunon va Rim Hayoti va mifologiyasi | * Smit, Uilyam ; ''Yunon va Rim Hayoti va mifologiyasi lugʻati'', London (1867). [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3atext%3a1999.04.0104 Perseus raqamli kutubxonasida onlayn versiya] | ||
{{Greek mythology (deities)}} | {{Greek mythology (deities)}} | ||
[[Turkum:Yunon xudolari]] | [[Turkum:Yunon xudolari]] | ||
2026-yil 20-noyabr, 22:45 dagi (joriy) koʻrinishi
Yunon mifologiyasida tushlar baʼzan Oneiros ( qadimgi yunoncha: Ὄνειρος) yoki Oneiroi ( qadimgi yunoncha: Ὄνειροι)[1] sifatida shaxslashtirilgan. Gomerning Iliadasida Zevs tushida Agamemnonga koʻrinish uchun Oneirosni yuboradi, Gesiodning Teogoniyasiga koʻra, Oneiroi Niksning (Tun) oʻgʻli va Gipnosning (Uyqu) ukasi hisoblanadi.
Oneiros, shuningdek, baʼzi afsonalarga koʻra, Axillesva Deidamianing oʻgʻillaridan biri edi[2].
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]Qadimgi yunonlarda tushlar umuman shaxsiylashtirilmagan[3]. Biroq, qadimgi yunonlarning bir qancha sheʼriy tarzda yozilgan manbalarida tushlarning shaxslashtirilgan timsolini topish mumkin.
Gomerning "Iliada"sida Zevs Troya urushi davridagi yunon qoʻshinlari qoʻmondoni Agamemnonga "qoʻrqinchli tush" yuborishga qaror qiladi. Zevs Oneirosni chaqirib, Troyadagi yunonlar lageriga borishni va Zevs ularni jangga chaqirganligi haqida xabarni yetkazishni buyurdi. Oneiros tezda Agamemnon chodiriga boradi va uni uxlab yotgan holda topib, Agamemnonning boshi ustida turib, Agamemnonning ishonchli maslahatchisi Nestor qiyofasini oladi va Zevs unga koʻrsatma berganidek, Oneiros Agamenon bilan gaplashadi[4].
Odisseya Okean daryolari boʻyidan oʻtgan "orzular mamlakati"da, oʻliklarning ruhlari yashaydigan Asphodel Meadows yaqinida joylashgan[5]. “Odisseya” ning yana bir parchasida rost tushlar shoxdan yasalgan darvozadan, yolgʻon tushlar esa fil suyagidan yasalgan darvozadan keladi, deyiladi (qarang: Shox va fil suyagi darvozalari )[6].
Gesiod oʻzining Teogoniya nomli sheʼrida "Tushlar qabilasini" ( phῦlion Ὀneirōn ) Niksning (Tunning) koʻp avlodlari orasida otasiz tasvirlaydi. Uning ukalari: Moros (qiyomat), Ker (taqdir), Thanatos (oʻlim), Gipnos (uyqu), Momus (ayb), Oyzis (ogʻriq), Keres (taqdir), Nemesis (qasos), Eris (ixtilof) va boshqa mavhum personajlar[7].
Yevripid oʻzining Hecuba asarida Hecuba "Yer xonim"ni "qora qanotli tushlarning onasi" deb ataydi[8]. Milodiy II asrdagi geograf Pausanias sherni uxlatayotgan Oneiros va Gipnos haykallarini koʻrganini eslatib oʻtadi. U haykalga Epidotlar familiyasi berilganligini yozadi[9].
Bogʻliq qahramonlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]Bogʻliq qahramonlar - Somniya (Tushlar), lotin shoiri Ovidiyning tushida paydo boʻlgan Somnusga (Uyqu) bergan ming oʻgʻli. Ovidiy Somnusning uchta oʻgʻlining nomini qoʻydi: inson qiyofasida paydo boʻlgan Morfey, Iselos (xudolar buni shunday chaqirgan) / hayvonlar va jonsiz narsalar sifatida koʻrinadigan Fobetor(odamlar shunday chaqirgan)[10].
Axillesning oʻgʻli
[tahrir | manbasini tahrirlash]Oneiros, shuningdek, baʼzi afsonalarga koʻra, Axilles va Deidamiya oʻgʻillaridan biri hisoblanadi. Uning akasi Neoptolemus edi. U Fokisda chodir tikish uchun u bilan jang qilayotganda, uni tanimagan Orest tomonidan oʻldirilgan[2].
Eslatmalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ Grimal, s.v. Oneiros, p. 328; Smith, s.v. Oneiros; LSJ, s.v. ὄνειρος
- ↑ 2,0 2,1 Photius, Bibliotheca excerpts 190.20
- ↑ Grimal, s.v. Oneiros, p. 328
- ↑ Homer, Iliad 2.4–22
- ↑ Homer, Odyssey 24.11–14
- ↑ Homer, Odyssey 19.559–567
- ↑ Hesiod, Theogony 211–225. The translations of the names used are those given by Caldwell, p. 6, table 5. Compare with Hyginus, Fabulae Theogony 1, which makes Dreams the offspring of Night and Darkness.
- ↑ Euripides, Hecuba 70–72
- ↑ Pausanias, 2.10.2
- ↑ Ovid, Metamorphoses 11.633–643
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Caldwell, Richard, Hesiod's Theogony, Focus Publishing / R. Pullins kompaniyasi (1987 yil 1 iyun).ISBN 978-0-941051-00-2 .
- Euripides, Hecuba, Devid Kovacs tomonidan Evripidda tarjima qilingan: Gerakl bolalari. Gippolit. Andromache. Hekuba. David Kovacs tomonidan tahrirlangan va tarjima qilingan. Loeb klassik kutubxonasi № 484. Kembrij, Massachusets: Garvard universiteti nashriyoti, 1995 yil.ISBN 978-0-674-99533-8ISBN 978-0-674-99533-8 . Garvard universiteti matbuotidagi onlayn versiya .
- Grimal, Per, Klassik mifologiya lugʻati, Wiley-Blackwell, 1996,ISBN 9780631201021 .
- Xyu G. Evelin-Uayt tomonidan ingliz tiliga tarjima qilingan Gomer madhiyalari va Gomerikada Hesiod, Teogoniya, Kembrij, Massachusets, Garvard universiteti nashriyoti ; London, Uilyam Heinemann Ltd. 1914 yil. Perseus raqamli kutubxonasida onlayn versiya .
- Gomer, Iliada Ingliz tiliga tarjimasi bilan AT Myurrey, Ph.D. ikki jildda . Kembrij, MA., Garvard universiteti nashriyoti ; London, Uilyam Heinemann, Ltd. 1924 yil. Perseus raqamli kutubxonasida onlayn versiya .
- Gomer, The Odyssey ingliz tiliga tarjimasi bilan AT Myurrey, PH. D. ikki jildda . Kembrij, MA., Garvard universiteti nashriyoti ; London, Uilyam Heinemann, Ltd. 1919 yil. Perseus raqamli kutubxonasida onlayn versiya .
- Hyginus, Gaius Julius, Fabulae in Apollodorus' kutubxonasi va Hyginus' Fabulae : R. Scott Smit va Stiven M. Trzaskoma tomonidan kirishlar bilan tarjima qilingan yunon mifologiyasining ikkita qoʻllanmasi, Hackett nashriyot kompaniyasi, 2007 yil.ISBN 978-0-87220-821-6ISBN 978-0-87220-821-6 .
- Ovid . Metamorfozlar, II jild: 9-15 kitoblar . Frank Yustus Miller tomonidan tarjima qilingan. GP Goold tomonidan qayta koʻrib chiqilgan. Loeb klassik kutubxonasi № 43. Kembrij, Massachusets: Garvard universiteti nashriyoti, 1916 yil. Garvard universiteti matbuotidagi onlayn versiya .
- Pausanias, Pausanias WHS Jones, Litt tomonidan ingliz tiliga tarjima qilingan Gretsiyaning tavsifi. D. va HA Ormerod, MA, 4 jildda. Kembrij, MA, Garvard universiteti nashriyoti; London, Uilyam Heinemann Ltd. 1918 yil. Onlayn versiya Perseus raqamli kutubxonasida .
- Smit, Uilyam ; Yunon va Rim Hayoti va mifologiyasi lugʻati, London (1867). Perseus raqamli kutubxonasida onlayn versiya